Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Onderwijs

Bezorgde moeder

Uw zoon of dochter gaat straks studeren. Daarbij dient u rekening te houden met het volgende.

Zowel hogescholen als universiteiten hebben hun opleidingen gespecificeerd in termen van zo'n 42 weken per jaar, 40 uur per week. Nu is het heel gewoon dat een studie minder tijd vergt. Dat geldt vooral voor opleidingen met weinig practica of werkcolleges. Uw zoon of dochter gaat vermoedelijk dus veel minder tijd besteden aan de studie dan volgens de studiegids wordt gesuggereerd. Is dit erg, ligt hier een probleem, of is dit nu eenmaal inherent aan opleidingen met een hoog theoretisch gehalte en is dat daarom ook nooit anders geweest?

Om met het allerlaatste te beginnen: inderdaad, het is altijd zo geweest, althans wat de meeste universitaire opleidingen betreft. Daar ging men uit van de gedachte dat er, vanwege de vormende waarde ervan, naast de studie tijd moest zijn voor het studentenleven, dat een echte student niet alleen achter de boeken moest zitten maar ook tijd diende te hebben om het leven te ontdekken. Die student nam er dus alle tijd voor en dat kon vroeger ook.

Op de hogescholen lag dat anders, die waren veel schoolser ingericht. Daar hadden de studenten een lesrooster dat meer overeenkwam met dat van de middelbare school. Terwijl inmiddels veel universitaire studies hun opleiding meer schools zijn gaan inrichten om het rendement te verbeteren, zien we bij veel hogescholen een tegengestelde ontwikkeling. Zij hebben ontdekt dat er door het verminderen van het aantal contacturen veel geld valt te verdienen. Zij zijn daarom het onderwijs gaan extensiveren, zoals dat met een fraai eufemisme wordt aangeduid. Dit verklaart de klacht die ik onlangs kreeg van een moeder over de opleiding die haar zoon volgt bij een hogeschool. Zij schreef me: zoals de inhoud nu is zou de opleiding in de helft van de tijd kunnen, maar helaas is dat niet mogelijk, ook al zouden studenten massaal aangeven dat te willen. Met als gevolg dat onze kinderen afglijden naar een gedrag van uitslapen en nietsdoen omdat de voltijds opleiding waarvoor ze zijn ingeschreven maar zo beperkte invulling biedt. Als ik concreet naar het leven van mijn zoon kijk en zie hoe hij zo moet vechten om niet in een neerwaartse spiraal van lusteloosheid en onverschilligheid terecht te komen en hoe negatief dit uitwerkt voor zijn zelfvertrouwen en zelfrespect, dan baart me dit grote zorgen.

Tot zo ver deze bezorgde moeder. Veel studenten zullen het niet met haar eens zijn. Zij vinden het juist prettig dat hun studie ruimte laat voor sportieve, culturele of maatschappelijke activiteiten. Zij hebben helemaal geen last van verveling of hangen, maar zijn de hele dag druk. En er zijn er natuurlijk ook die veel tijd doorbrengen in de kroeg, maar de ervaring heeft mij inmiddels geleerd dat ook dit, achteraf gezien, voor velen bepaald niet slecht heeft uitgewerkt.

Een studie met veel zelfwerkzaamheid betekent per definitie dat de een daar veel meer tijd aan kwijt is dan de ander. Zo doet de ene student zeven keer zo lang over het lezen van een artikel als een snelle studiegenoot, overigens zonder er meer van te hebben opgestoken. Waar de verschillen zo groot zijn kan het niet anders dan dat veel studenten een zee aan tijd overhouden. Daarom is die definitie van benodigde studietijd in termen van uren bij studies waar je veel zelfstandig moet werken misleidend. Hogescholen en universiteiten zouden er verstandig aan doen daar in hun studiegids expliciet aandacht aan te besteden zodat studenten en hun ouders vooraf weten waar ze aan beginnen.

lgm.prick@worldonline.nl