Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Boeken

Vier pubers lopen elkaar mis

Vier jaar geleden verschenen de eerste `Vlinders', een door uitgeverij Leopold uitgebrachte reeks toegankelijke jeugdboeken voor en over fladderende, vlinderende pubers, geschreven door Hans Kuyper, Daan Remmerts de Vries, Nanda Roep en Lydia Rood. De soapachtige verhalen vertellen over vier brugklassers die op het Rhijnvis Feith College zitten, in het fictieve kustplaatsje Zuideroog, ten westen van Amsterdam. De genoemde auteurs schiepen hun eigen hoofdpersonen en gebruikten elkaars personages als bijfiguren, om te laten zien dat ieder verhaal vanuit een verschillend perspectief verteld kan worden en dat je zelfbeeld nogal eens afwijkt van het beeld dat anderen van je hebben. Een origineel concept dat succesvol bleek.

De vier nu verschenen `4ever'-boeken zijn vanuit hetzelfde idee geschreven als de `Vlinders'. Judith Eiselin en Anneke Scholtens hebben Remmerts de Vries en Roep vervangen en schiepen samen met oudgedienden Kuyper en Rood respectievelijk Floor, Laura, Cas en Samir, vier bovenbouwers van het Rhijnvis Feithcollege, die, in tegenstelling tot de brugklassers uit `Vlinders', niet in dezelfde klas zitten en elkaar dus ook niet noodzakelijkerwijs kennen of tegenkomen.

Floor uit Eiselins De echte Floor wordt zelfs in geen van de andere `4ever' verhalen opgevoerd en hetzelfde geldt voor Laura uit Laura's eiland van Anneke Scholtens. Eigenlijk is Samir de enige van de vier bovenbouwers die zowel een hoofdrol als bijrol is toebedeeld. In Sammy of Samir (Lydia Rood) leren we hem kennen als de poëtisch geaarde, literair onderlegde, besluiteloze Samir, die opgroeit in een niet-traditioneel Marokkaans gezin. In Kuypers Dag lieve, lieve Marit is hij de verstandige raadgever van mede schoolkrantredacteur Cas, wiens grote liefde Marit door een hersenbloeding in het ziekenhuis is beland.

Een enkele keer tref je eenzelfde persoon in de verschillende verhalen, maar dan helaas in een figurantenrol. Cas' tweede liefde Nicole bijvoorbeeld, oefent in De echte Floor in een schooltoneelstuk, maar verdwijnt daar betekenis- en karakterloos tussen de coulissen. En lees je Laura's eiland vóór Dag lieve, lieve Marit, dan weet je alvast, zoals Laura's hele klas, dat Cas en Marit `het' al sinds hun vijftiende met elkaar doen, maar ook dat Scholtens zich niet waagt aan een karakterschets van Cas en Marit.

Zo voorkomen de `4ever' auteurs dat ze verstrikt raken in complexe verhaallijnen, maar het effect van het schrijven vanuit wisselende perspectieven gaat geheel verloren. Dat is jammer. Nu blijft van de reeks niet veel meer over dan vier op zichzelf staande matige verhalen, op maat geschreven, voor Fancy lezende meisjes die alles willen weten over `boys, mode, beauty, celebs & trends' en andere puberende jongeren met een overmatige belangstelling voor uiterlijk en seks.

Vermoedelijk vervullen de `4ever' boeken vooral een psychologische behoefte. De eeuwig tobbende puber kan zichzelf mogelijk identificeren met een van de hoofdpersonen, wat op zijn best kan leiden tot een verhoogd zelfinzicht, maar niets te maken heeft met de prikkelende werking van goed vertelde verhalen, die navelstarende jongeren overigens pas echt uit hun isolement zouden kunnen verlossen. De `4evers' bieden dus herkenning en zowel Eiselin, Kuyper, Rood als Scholtens eindigen hun verhalen toepasselijk met een uitleg over hun personages en zijn bereid met hun lezers van gedachten te wisselen over hun boeken.

`Herken je jezelf in Laura?', vraagt Scholtens haar lezers bijvoorbeeld. Oftewel: Ben je bezorgd over je lijn, jaloers op je vriendin omdat zij al seks heeft, boos op je vader omdat hij een nieuwe vriendin heeft, of onzeker omdat de vader van het gezin waar je altijd oppast je betast heeft? Laura staat voor een hoop clichématig puberleed, waaraan ook Floor niet ontkomt. Floor vindt haar dijen te dik, vraag zich af `wie ze nou toch helemaal was', bladert door de Fancy, doet het met de verkeerde vriend, wordt bedrogen, maar ontdekt uiteindelijk haar ware ik.

Samir en Cas zijn gelukkig minder stereotiep. Beide jongens hebben een zachtaardig karakter, schrijven gedichten en houden van literatuur. Samir, die uit onzekerheid onder de naam Sammy Soutendijk in de schoolkrant schrijft, voert met een vriend zelfs een discussie over Pride en prejudice. Is het `een stom wijvenboek' of is Austen juist genadeloos en sarcastisch? Heb je Samir eenmaal ontmoet ben je opgelucht dat er jongeren zijn die in meer geïnteresseerd zijn dan uiterlijkheden en seks. Al moet eerlijkheidshalve worden gezegd dat Kuyper Cas zijn liefdevolle zorgen voor de gehandicapte Marit heel oprecht beschrijft.

Kuyper is de enige schrijver wiens stijl opvalt. Hij begint zijn verhaal met een terugblik en schrijft luchtig en met vaart. Soms `zingt' Cas' hart wat veel, of `huilt de hemel' met hem mee, maar daar staat tegenover dat Kuyper ook met woorden speelt en voorkomt dat zijn verhaal niet `één grote televisieshow' wordt. Ondanks Kuypers gemeende intenties ontsnappen de `4evers' uiteindelijk niet aan juist die associatie: show – een papieren soap in viervoud.

JEUGDBOEK

Judith Eiselin: De echte Floor. Hans Kuyper: Dag lieve, lieve Marit. Lydia Rood: Sammy of Samir. Anneke Scholtens: Laura's eiland. Leopold, per deel 128 blz. €12,95