Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Drugs

Stop huisuitzettingen wiettelers

In veel steden worden gezinnen dakloos gemaakt omdat zij thuis wietplanten kweken. Het wordt hoog tijd dat het kabinet cannabis legaliseert, meent Derrick Bergman.

Niet minder dan elf woningen aan het Lariksplein in Den Bosch zijn de afgelopen tijd ontruimd omdat de bewoners wietplanten in huis hadden. Niet alleen in Den Bosch zijn dit soort uitzettingen schering en inslag: ook woningbouwverenigingen in steden als Helmond, Breda en Arnhem creëren daklozen. Hurende henneptelers komen op een zwarte lijst, zodat ze ook bij andere woningbouwverenigingen kansloos zijn. Het gaat hierbij niet zelden om gezinnen met kleine kinderen.

Het eerste bezwaar tegen deze gang van zaken betreft de rechtsongelijkheid: huiseigenaren die wiet kweken hoeven immers weinig te vrezen. Bij een politie-inval zijn ze hun planten weliswaar kwijt, maar ze hebben nog steeds een dak boven hun hoofd. Kwalijker is de hypocriete logica die achter dit beleid schuilgaat en bekend geworden is onder de vriendelijke noemer `de achterdeur'.

Deze `achilleshiel van het gedoogbeleid' bestaat al sinds 1976, toen cannabis van Lijst 1 van de Opiumwet verdween. Bijna dertig jaar later levert het wel toestaan van cannabisgebruik en -verkoop, maar het bestrijden van de productie ervan dagelijks grote problemen op. In de eerste plaats voor de coffeeshophouder, die gedwongen wordt in het criminele circuit inkopen te doen. De irreële voorraadregel dwingt hem bovendien een ingewikkeld systeem te hanteren van geheime bergplaatsen en constante verplaatsing van de voorraad.

Ook de consument is de dupe: de wiet die hij of zij koopt wordt op geen enkele manier gecontroleerd, bijvoorbeeld op de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen, versheid of sterkte.

De producent van cannabis bestaat in het huidige model eigenlijk niet. De kweek wordt met alle middelen bestreden. Opmerkelijk is dat de grootste kwekers met rust worden gelaten, constateerde de Algemene Rekenkamer onlangs in het rapport `Handhaven en Gedogen'. ,,De aanpak van de hennepteelt is verscherpt, maar volgens de Rekenkamer vooral om overlast tegen te gaan. Professionele teelt in loodsen en op industrieterreinen wordt minder belangrijk gevonden'', meldde het ANP. Het is al vaker geconstateerd: de overheid creëert zelf de winsten in de cannabisbranche. Ook burgemeester Leers van Maastricht heeft dat inmiddels door. Op de gemeente-website publiceerde hij vorige maand het artikel `De onvermijdelijke Europese route naar de regulering van softdrugs'. Citaat: ,,Drugs mogen binnen coffeeshops verkocht en gebruikt worden, maar niet geproduceerd en gedistribueerd. Daarmee werkt het beleid de criminaliteit dubbel in de hand. Het creëert eerst een grote markt (interessant voor heel Europa) en maakt die vervolgens illegaal.''

Leers' conclusie: ,,De werkelijke oplossing ligt in een Europese afspraak om soft drugs – mits streng gereguleerd – toe te staan op de genotsmarkten die nu alleen met alcohol en tabak zijn gevuld.'' De spijker op zijn kop. Daarvoor moest Leers wel weg uit Den Haag, bekende hij in de Limburger van 22 maart: ,,Kersvers uit het parlement komend als Kamerlid, steunde ik als burgemeester aanvankelijk het Haagse drugsbeleid. Totdat ik merkte dat het in de praktijk niet werkt en zelfs hypocriet is.''

Het is jammer dat minister Donner van Justitie niet naar zijn partijgenoot Leers luistert als het over drugsbeleid gaat. Luisteren is sowieso niet Donners' sterkste kant. Een appèl van meer dan twintig gemeenten om experimenten met het achterdeurbeleid toe te staan legde hij naast zich neer, net als een soortgelijk verzoek van een Kamermeerderheid. De minister lijkt soms geobsedeerd door de strijd tegen cannabis. Ondanks alarmerende berichten over overmatig alcoholgebruik door kinderen, gaan de publiekscampagnes over cannabis. Anno 2005 telt Nederland 1.500 illegale `drankketen' waar minderjarigen goedkoop en zonder enig toezicht dronken worden. Dat is twee keer zoveel als het totale aantal coffeeshops: 754.

In plaats van op wietplantjes te jagen, coffeeshophouders te pesten en gezinnen dakloos te maken, zou Donner moeten doen wat hem al in verschillende Kamermoties is gevraagd: het draagvlak vergoten voor regulering van cannabis in Europees verband. De realiteit in veel Europese landen geeft daar alle aanleiding toe: van België tot Spanje is persoonlijk gebruik van cannabis volledig gedecriminaliseerd. Thuisteelt van cannabis is geen enkel probleem, zolang deze veilig gebeurt en de kweker gewoon de stroom betaalt.

Tot die conclusie kwam ook de Eindhovense kantonrechter P. Knaapen, in een vonnis van 26 augustus 2004: ,,Een hennepkwekerij die volgens de regels van de kunst is ingericht is niet gevaarlijk, bezorgt geen overlast en veroorzaakt geen schade, net zomin als een bloemenkas dat bijvoorbeeld doet.'' En wat de diefstal van stroom betreft: dat gebeurt pas op grote schaal sinds de energiebedrijven hun klantgegevens aan de politie doorspelen.

Ons land telt naar schatting tussen de 50.000 en 150.000 wietkwekers. Ongeveer een miljoen Nederlanders roken af en toe wiet. Zij weten uit eigen ervaring dat dit genotmiddel in veel opzichten veiliger is en minder schadelijk voor hun gezondheid dan alcohol.

Het kabinet zou deze realiteit onder ogen moeten zien en alles in het werk stellen om cannabis uit het strafrecht te verwijderen. Daar hoort cannabis namelijk niet thuis. Om met burgemeester Leers te spreken: ,,We zijn in Europa – Nederland voorop – verslaafd geraakt aan de drugsbestrijding. Als we daar verstandiger mee weten om te gaan, kunnen duizenden politieagenten achter échte boeven aan gaan jagen en zal de criminaliteit vanzelf doven.''

Derrick Bergman is journalist en schrijft onder meer voor het maandblad EssensiE en de VPRO-gids.