Vissers kunnen inktvis niet vinden

Gisteren verscheen een verontrustend VN-rapport over de aantasting van ecosystemen door de mens. De opwarming van het zeewater bij de Falklands toont wat er kan gebeuren.

Het visseizoen voor de illex argentinus intkvis in de wateren rondom de Falkland-eilanden is deze maand nog maar amper op gang gekomen, maar toch gaat het volgende week al weer dicht. Op last van het eilandbestuur wordt het seizoen noodgedwongen vervroegd gesloten. De 65 visserschepen die in maart geprobeerd hebben de inktvis te vangen, kunnen het beest nauwelijks vinden. De 35 centimeter grote inktvis die de economie van de eilandengroep voor een belangrijk deel draaiende houdt, lijkt er definitief zoek.

Een kleine twintig jaar wordt er in de wateren rond de Falkland-eilanden flink gevist. De inwoners profiteerden van de 150 en op sommige plekken 200 mijlszone die de Britse regering er in 1987 – na de oorlog met Argentinië in 1982 – instelde om de Falklands beter te beschermen. Door de verkoop van visvergunningen aan vissers uit China, Taiwan, Korea, Spanje en Japan stroomde het geld binnen.

De verreweg meest gevangen vis betrof de voor de kust van Brazilië en Argentinië migrerende illex-inktvis. In 1999 werd er van de illex nog 266.000 ton gevangen rondom de Falklands. In 2003 daalde dat aantal naar 103.000 ton en vorig jaar was de vangst nauwelijks nog waarneembaar: 1.700 ton. En ook dit jaar is een rampjaar: slechts 6.000 ton is gevangen. ,,Als dit nog een paar jaar voortduurt dan is de illex hier verdwenen en zal de stand zich ook niet meer herstellen'', zegt Alexander Arkhipkin, een zeebioloog die de wetenschappelijke afdeling leidt van het ministerie van Visserij.

De verklaring voor het verdwijnen van deze inktvis ligt volgens Arkhipkin in de temperatuur van het zeewater. Uit observaties en metingen die Falklanders en Argentijnen jaarlijks aan de vooravond van het visseizoen in februari en maart verrichten, blijkt dat in de gebieden waar de illex zich ophoudt de temperatuur van het zeewater in drie jaar tijd met bijna drie graden steeg. Dit jaar bleek het gebied waar de temperatuur van het oppervlaktewater 14 graden is, 150 kilometer zuidelijker te liggen dan twee jaar geleden.

Het verstrekte broeikaseffect, dat volgens wetenschappers wordt veroorzaakt door het overmatig gebruik van fossiele brandstoffen, waardoor gletsjers in bijvoorbeeld de nabijgelegen South Georgia-eilanden in hoog tempo smelten en enorme ijsbergen afbreken van het Antarctisch continent speelt volgens de bioloog ook de vissen parten. ,,Door de warmte groeien de inktvissen sneller, worden ze eerder volwassen en verandert de reproductiecyclus. Ze leggen eieren op een ander tijdstip en op een andere plek. De voortplanting raakt verstoord'', zegt Arkhipkin.

De wethouder van Financiën, Mike Summers, maakt zich grote zorgen. Ruim een vierde deel van de totale jaarlijkse inkomsten van zo'n 65 miljoen euro is te danken aan de illex-visserij. ,,We hebben reserves maar als dit probleem blijft, zal het echt pijn gaan doen''.

Bij het Wereldnatuurfonds – Vida Silvestre – van Argentinië vermoeden ze dat vooral door overbevissing de zee is geplunderd. Ze tonen er indrukwekkende satellietfoto's van het bij nacht gefotografeerde continent. Je ziet steden als Rio de Janeiro, São Paulo en Buenos Aires en stroken ten noorden van de Falklands oplichten. Daar zijn de vissersschepen actief die met enorme lichten en reflecterende haken de inktvissen vangen.

Zeebioloog Arkhipkin denkt niet dat overbevissing het verdwijnen van de illex verklaart. ,,De laatste tien jaar is het aantal vissersschepen betrekkelijk stabiel dus dan is het onwaarschijnlijk dat deze activiteit nu opeens fatale gevolgen heeft'', zegt hij.

Vanuit zijn woonkamer in hoofdstad Port Stanley communiceert de Koreaan Jo Bo-Keun per radio met de dertig Koreaanse vissersschepen die hij vertegenwoordigt. Op een groot plastic bord zijn met een viltstift de posities op zee aangegeven. ,,Een jaar geleden waren er nog zestig Koreaanse schepen die wilden komen vissen maar de slechte vangsten leidt tot aanmerkelijk minder belangstelling'', zegt hij. De vervroegde sluiting van het visseizoen zal de belangstelling ook niet doen toenemen. ,,Ik denk dat walvissen te veel inktvissen opeten'', aldus Bo-Keun.

Op de Falklands bereiden ze zich al op het ergste voor. Net zoals eerder de wolindustrie bijna verdween door de lage wolprijzen, zo kan het heel goed zijn dat ook nu weer het roer om moet. Summers denkt dat de eilanders in plaats van het vooral verkopen van visvergunningen zich zullen moeten gaan toeleggen op de verwerking van de overige vis die rond de eilanden nog wordt gevangen. En als dat niets wordt, brengt hopelijk de vondst van olie uitkomst.

De regering van de Falklands heeft de afgelopen week geprobeerd ook de Argentijnse overheid bereid te vinden een vangstverbod af te kondigen. ,,Maar die willen niet de indruk wekken dat ze hun beleid coördineren met de Falklands'', zegt Summers. Een woordvoerster van het Argentijnse departement voor visserij zegt dat de eerste vangstgegevens ,,nog worden geanalyseerd''. De eerste resultaten zijn ,,niet bemoedigend.''