Proces erven Malevitsj gaat door in VS

De gemeente Amsterdam heeft de openingsronde van het proces over kostbare werken van de Russische kunstenaar Kasimir Malevitsj in het Stedelijk Museum verloren. Het proces dat de erfgenamen van de in 1935 overleden kunstenaar in Washington hebben aangespannen tegen de gemeente Amsterdam gaat door.

Dit heeft rechter Rosemary M.Collyer van de federale rechtbank in de Amerikaanse hoofdstad gisteren beslist.

De erfgenamen van Malevitsj eisen veertien schilderijen terug plus een schadevergoeding. De gemeente Amsterdam had de rechter gevraagd deze zaak van de rol te schrappen omdat Amerika buiten deze kwestie staat. De gemeente beroept zich op een Amerikaanse wet die immuniteit verleent aan buitenlandse overheden. Daardoor zou de rechter niet bevoegd zijn de eis van de erven-Malevitsj te behandelen.

Deze conclusie vindt rechter Collyer prematuur. De nu opgeëiste stukken van Malevitsj zijn in 2003 op reis geweest in de Verenigde Staten. Weliswaar gebeurde dat onder een juridisch vrijgeleide. De contacten tussen de stad Amsterdam en Amerika zouden echter alsnog een aanknopingspunt kunnen bieden voor de rechtszaak. Dat wil rechter Collyer nu nader uitzoeken.

De Amerikaanse regering heeft de rechter er op gewezen dat het in behandeling nemen van de eis tegen Amsterdam een bedreiging vormt voor de internationale culturele uitwisseling op grond waarvan de stukken naar de Verenigde Staten kwamen. ,,Dat is wel een dilemma'', erkent rechter Collyer. Maar de wet laat haar geen keus, zegt zij, om na te gaan wat de precieze omvang van de contacten tussen Amsterdam en Amerika is geweest.

De woordvoerder van de Amsterdamse wethouder van cultuur Belliot laat weten dat de gemeente nog geen commentaar kan geven op de beslissing van de Amerikaanse rechter: ,,Daarover wordt nu overleg gevoerd tussen de advocaten van de gemeente, Paul Loep van het kantoor Nauta Dutilh in Amsterdam en Christopher M. Curran van het advocatenkantoor White & Case in Washington. De beslissing van de rechtbank is niet meer dan een tussenstap in het hele proces en we kunnen nog niet overzien wat dit precies betekent.''

Ook Stedelijk Museum-directeur Gijs van Tuyl ziet de uitspraak van de rechter als een `tussenfase' in het proces:,,Ik kan er verder niets over zeggen omdat de zaak nog altijd onder de rechter is.''