Nieuwe onrust in zuidwesten van Pakistan

Pakistan's westelijke provincie Baluchistan is hard op weg een nieuwe brandhaard te worden voor president Musharraf. Wekelijks ontploffen er bommen en vallen er doden. Nationalistische Baluchi's verzetten zich tegen Islamabad.

`Bom ontploft en verminkt spoorlijn'. `Raket vernietigt deel gasleiding, zes doden'. `Twee militaire wachten vermoord na aanslag op pijpleiding'. `Pakistaanse paramilitairen omsingeld door gewapende nationalistische Baluchi's'. De westelijke provincie Baluchistan in Pakistan is de afgelopen maanden bijna dagelijks opgeschrikt door berichten over aanslagen, bomexplosies en doden.

Dit jaar vielen er al ruim 100 doden in deze provincie, meer dan in heel 2004. In bijna drie maanden tijd hadden 90 bomexplosies plaats, terwijl dat er vorig jaar drie waren. Nationalistische rebellen, legertjes onder leiding van stamhoofden, zitten vaak achter de aanslagen. Recentelijk hebben ze het tempo van hun aanvallen opgevoerd.

Bemiddelaars van de regering moesten vorige week nog uitrukken om te voorkomen dat in Baluchistan een omsingeling van 300 militairen door honderden rebellen uit de hand zou lopen. Vooralsnog kunnen de soldaten nog steeds geen kant op. De veiligheidssituatie in de provincie is inmiddels dermate verslechterd dat de geplande opening volgende week van de nieuwe haven in Gwadar, in aanwezigheid van de bezoekende Chinese premier Wen Jiabao, voorlopig is uitgesteld, zo meldt vandaag het Pakistaanse dagblad The Daily Times.

Baluchistan is een kruitvat dat president Musharraf zich niet kan veroorloven. Het Pakistaanse leger is al verwikkeld in een `oorlog zonder einde' in Zuid-Waziristan. In deze regio, behorende tot de zogeheten Tribale Gebieden die grenzen aan Afghanistan, jaagt het leger (in totaal zijn er zo'n 70.000 soldaten gestationeerd) al tijden met matig succes op buitenlandse islamitische radicalen. De laatsten worden bovendien gesteund door delen van de lokale bevolking. Een nieuw front in Baluchistan zou de volle agenda van het Pakistaanse leger wel eens kunnen overbelasten.

De inwoners (ruim 6 miljoen) van Baluchistan voelen zich al jaren achtergesteld door de regering in Islamabad. De economie van de woestijnprovincie is zo goed als non-existent. Slechts 5 procent van de bevolking krijgt water uit de kraan. Het structurele watertekort heeft er daarbij toe geleid dat het land is veranderd in een woestenij. De inkomsten uit de rijkelijk aanwezige gasvelden in de provincie vloeien daarbij voornamelijk in de richting van Islamabad, zeggen de Baluchi's.

,,Baluchistan is, door zijn 600 kilometer lange grens met Afghanistan, vooral vanuit militair strategisch perspectief van belang geweest voor de Pakistaanse regering. Er is verder amper in geïnvesteerd door de centrale overheid'', zegt Kanchan Lakshman, onderzoeker van Institute for Conflict Management in New Delhi.

Ooit was een deel van Baluchistan even onafhankelijk. Dat was tussen 1947 en 1948, nadat de Britse kolonie was opgedeeld in India en Pakistan. De zelf uitgeroepen onafhankelijkheid duurde echter maar 225 dagen, waarna het Pakistaanse leger de provincie binnentrok en een einde maakte aan die zelfstandigheid. ,,Baluchistan heeft sindsdien al drie guerrilla-oorlogen achter de rug, verzet van gewapende stammen tegen de centrale regering. Baluchi's worden daarom ook gewantrouwd door de Pakistaanse regering.''

Volgens Lakshman is de situatie nu echter anders. Veel verzetsgroepen, die vaak georganiseerd zijn langs tribale lijnen, hebben de handen ineen geslagen, onder de naam Baluch Ittihad (eenheid). Want Musharraf heeft te kennen gegeven dat hij van Baluchistan een gewone provincie wil maken, waar voor de stamhoofden, de Sardars, een ondergeschikte rol is weggelegd.

Nu is slechts in 5 procent van de provincie – de zogenaamde A-gebieden – politie aanwezig, terwijl in de rest van Baluchistan de stamhoofden vaak de dienst uitmaken. Generaal Musharraf wil daar van af. Die overige 95 procent moet in de toekomst ook een A-keurmerk krijgen, zo heeft de president in legeruniform laten weten.

Daarnaast is er ook de opkomst van het Baluchistan Bevrijdingsleger (BBL), een militante club, die zeer populair is onder de bevolking. Het Baluchistan Bevrijdingsleger speelt in op de onrust onder de Baluchi's als gevolg van de plannen van Musharrafs regering met de kustplaats Gwadar. Islamabad wil van Gwadar een internationale doorvoerhaven, voor handel met Centraal-Azië, Afghanistan en West-China, maken. Tegelijkertijd wil de regering ook de militaire aanwezig in de stad versterken.

Lakshman: ,,De Baluchi's vrezen dat Gwadar straks gerund zal worden door mensen van buiten Baluchistan, met de juiste politieke banden. Zij die de baantjes krijgen en verdelen. Dat is ook met Karachi gebeurd. Die stad is uitgegroeid tot een industriële krachtpatser, maar van de oorspronkelijke inwoners is slechts 10 procent over. Ze zijn bang dat de Pathanen en Punjabi's uit Karachi straks ook Gwadar zullen overnemen. Het is belangrijk voor Musharraf dat hij het zaakje sust, voordat het ontploft.''