Niet kopiëren is dus cool

Twee derde van de jongeren ziet niets kwaads in het kopiëren of downloaden van computerspellen en software. De entertainmentindustrie wil daar verandering in brengen.

Gabor (18) en Jos (18) staan waar de stoerste jongens van de school horen te staan: bij het fietsenrek. Over een kwartier begint de voorlichtingsbijeenkomst over het illegaal downloaden en kopiëren van games en software, maar daar hebben ze geen boodschap aan. ,,Ik vind het een beetje onzinnig'', zegt Gabor. Hij downloadt alle games die net zijn uitgekomen, of nog net niet zijn uitgekomen. ,,Iedereen weet dat het illegaal is, maar niemand trekt zich er iets van aan.'' Jos voegt er aan toe dat alles wat verboden is, juist spannender wordt. De helft van zijn computersoftware kreeg hij gratis bij de computer, de rest bestaat uit illegale kopieën.

,,Ik weet waar ik mee bezig ben'', zegt Gabor terwijl hij een shaggie draait. Hij hoort wel dat organisaties iets aan het kopiëren willen doen, maar hij ziet nog niet gebeuren dat die alle kleine gebruikers van hun bed gaan lichten. ,,Ze kunnen er eigenlijk niets aan doen, dus ik trek me er niets van aan.'' Als even later alle scholieren op het schoolplein naar de voorlichting worden gedirigeerd, blijven hij en de anderen uit zijn groepje buiten.

Onder de naam B.I.G. (Ban illegale games en software) probeert de branchevereniging van de entertainmentindustrie (NVPI) de komende twee jaar duidelijk te maken dat het downloaden en kopiëren van software en games illegaal is. ,,Gemiddeld is er van elke verkochte game ook een kopie in omloop'', vertelt Wouter Rutten van de NVPI. Hoeveel omzet de industrie daardoor misloopt is niet bekend, maar hij weet dat de omzet in de illegale handel van kopieën – die voornamelijk uit games bestaat – zo'n 60 miljoen euro per jaar bedraagt. De legale omzet van videospellen was vorig jaar 187 miljoen. Scholengemeenschap Lek en Linge in Culemborg is de eerste van 25 scholen die het B.I.G.-team bezoekt.

In de zaal zitten zo'n 300 leerlingen luidruchtig voor het podium. ,,Oh, ze zijn er!'' roept een voorlichter quasi-verbaasd nadat hij zijn inleidende praatje heeft gehouden. Hij wijst naar buiten, waar een zwart busje over het schoolplein komt aangescheurd. Uit de bus met het B.I.G.-logo erop – een gemeen uitziend biggetje met zonnebril – springt een soort arrestatieteam. Vier jonge mensen met strenge zonnebrillen en zwarte petten stormen de zaal vol scholieren binnen, verspreiden zich over de zaal en kijken met de armen over elkaar vervaarlijk om zich heen. Niet kopiëren is cool, is de boodschap.

Wie scholieren in beweging wil krijgen, moet een prijs uitloven, dat hebben de organisatoren goed begrepen. Ze doen een korte quiz en wie alles goed heeft, krijgt een verassingspakket. Je hebt een kopie van een spel gehad, mag je je Playstation laten ombouwen zodat je het kunt spelen? is een van de vragen. Bijna alle leerlingen blijken te weten dat dat niet mag. Achter in de zaal roept een jongen: ,,Nee, maar je moet het gewoon doen, want het is tien keer goedkoper.''

De prijs van games blijkt voor kopiërende kinderen een belangrijke reden om het te doen. Gabor zei bij het fietsenrek al dat het goedkoper maken van games volgens hem de enige manier is om het downloaden te stoppen. Vincent (15) vertelt na afloop van de quiz dat een goede game 50 euro kost. Als dat 30 euro zou zijn, kun je jezelf niet meer als smoes voorhouden dat je wel móét kopiëren, zegt hij.

,,Die prijsdiscussie blijft hardnekkig'', zegt Rutten van de NVPI. Volgens hem zakt de prijs van games al jaren. ,,Iets is niet duur, je vindt iets duur.'' Voor het maken van een game is een schat aan investeringen nodig, vertelt hij. Als consumenten dat zouden weten, zouden ze de producten volgens hem minder duur vinden. Bovendien: ,,Een broek en schoenen kosten ook geld, maar die neem je ook niet zomaar mee.''

Op de vraag of de boodschap van de B.I.G.-actie is overgekomen, antwoorden de meeste leerlingen na afloop lachend van niet. ,,We weten wat ze willen, maar we negeren het'', zegt Vincent. Rochelle (14), die alle vragen van de quiz goed had, is het wel met de NVPI eens. ,,Ik vind dat je niet moet kopiëren, want de winkels verdienen er zo niets aan'', zegt ze. Maar haar vriendin Steffanie valt haar in de rede: ,,Als een spel veel te duur is, vind ik het wel begrijpelijk.''

Rutten is na afloop van de actie tevreden. ,,Ze staan er in ieder geval voor open, dat viel me mee.'' Hij heeft niet de illusie dat alle leerlingen hun illegale kopieën subiet in de vuilnisbak gooien. ,,Het is een drietrapsraket van kennis, houding en gedrag, en we zijn nog lang niet bij gedrag.''

Met de kennis van de leerlingen zit het wel goed, blijkt uit de quiz. Zeventig leerlingen zeggen alle vragen goed te hebben. Organisator Matthijs Slot vertelt dat ze niet op zoveel winnaars hadden gerekend. In het verrassingspakket zou eigenlijk een game zitten, maar dat worden nu een pet en flyers. ,,Het is overweldigend goed gegaan'', zegt Slot. Een beetje verdacht vindt hij het wel.