Hoed u voor de homeopaten bij de WHO

Sinds haar oprichting in 1948 publiceert de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) strategische documenten, waarin zij de mondiale gezondheidsproblemen beschrijft en plannen ontvouwt.

Uitstekend was het in 1977 van start gegane `Action Programme on Essential Drugs', dat een lijst gaf van 300 essentiële geneesmiddelen en vaccins. Dit programma ging in 1986 deel uitmaken van de WHO-strategie `on the rational use of drugs', dat daarnaast pleitte voor nationale regelingen van geneesmiddelenregistratie, meer scholing en uitwisseling van informatie, het beperken van misleidende geneesmiddelenreclame en meer onderzoek naar tropische ziekten.

Bekend is ook `Health for all in the year 2000', die het resultaat was van een conferentie in Alma Ata in 1978. De aanbevelingen waren onomstreden en behelsden de richtlijn dat ontwikkelingslanden tenminste 5 procent van hun bruto nationaal product aan gezondheidszorg moesten besteden.

Vergeleken met deze beleidsplannen was het WHO-rapport Traditional Medicine Strategy 2002-2005 uit mei 2002 van een deprimerend niveau. Het Department of Essential Drugs and Medicine Policy is inmiddels samengevoegd met het Department Traditional Medicine en staat onder leiding van Dr. Xiaorui Zhang. Zij was verantwoordelijk voor het strategierapport over de traditionele geneeswijzen (TM).

Daarin werden merkwaardigerwijze ook de in het Westen populaire alternatieve geneeswijzen meegenomen. Het rapport zou `the first global strategy on traditional and alternative medicine' bevatten. Het beveelt overheidsbeleid aan betreffende alternatieve geneeswijzen en gaat voorbij aan de gebruikelijke toetsing van geneesmiddelen.

Landen als China, Noord- en Zuid-Korea en Vietnam worden geprezen als landen die de traditionele geneeskunde geheel hebben geïntegreerd in hun gezondheidssysteem. De inheemse flora wordt voorgesteld als een rijke en nog onontgonnen bron van nieuwe geneesmiddelen, waarvan de vermeende baten slechts ten goede zou mogen komen van derdewereldlanden. De Zuid-Afrikaanse plant Sutherlandia microphyllia zou veelbelovend zijn om aids-patiënten in gewicht te laten aankomen. Het ressentiment tegen de `westerse geneeskunde' is op elke pagina voelbaar. Desgevraagd liet minister Hoogervorst weten dat elk land vrij is de aanbevelingen van de WHO, dat geen supranationale bevoegdheden heeft, naast zich neer te leggen. Een reden om zich te distantiëren van het rapport zag hij niet.

Sinds 2002 gaat Zhang onverdroten verder en wordt de situatie steeds ernstiger. Nog in 2003 verscheen het WHO rapport Acupuncture: review and analysis of reports on controlled clinical trials. De totstandkoming van dit overzicht onttrekt zich aan beoordeling door de buitenwereld en ook aan het zogeheten peer review systeem, dat in normale medische publicaties veel onzin en vooringenomenheid tegenhoudt.

De gevolgen zijn ernstig. Met grote minachting voor de heersende mening in de reguliere geneeskunde wordt beweerd dat de werkzaamheid van acupunctuur bij onder meer acute dysenterie, hooikoorts, hoge bloeddruk, reumatoïde artritis, tekort aan witte bloedcellen als gevolg van chemotherapie bij kanker, galsteenkolieken, beroerte en ischias bewezen is.

Alleen al opvolging van de aanbeveling om bij dysenterie, een gevaarlijke en niet zelden dodelijke infectieziekte, acupunctuur toe te passen zou direct mensenlevens eisen. Omdat de juridisch en medisch gezien geringe status van een dergelijk rapport maar bij weinig burgers bekend is, beroepen alternatieve genezers zich maar al te graag luidkeels op de inhoud van het rapport. `Erkend door de WHO': dat klinkt immers vertrouwenwekkend.

Intussen heeft Zhang eind november 2004 een ontwerp-rapport over homeopathie aan een aantal experts aangeboden. De inhoud van `Homeopathy: review and analysis of reports on controlled clinical trials' is geen snars beter dan het acupunctuur-rapport. Ook voor de homeopathie wordt een aantal indicaties gepresenteerd, waarbij de werkzaamheid ervan zou zijn aangetoond. Bijvoorbeeld: tropische diarree bij kinderen, hooikoorts, beginnende griep, fibromyalgie, en darmverlamming na buikoperaties.

Ook worden onzinnige verklaringen aangedragen die de werkzaamheid van submoleculair verdunde middelen zouden kunnen verklaren en de uitspraken over de rol van het schudden tijdens de bereiding van homeopathische middelen zijn regelrecht hilarisch.

Hoogervorst moet al zijn invloed aanwenden om daadwerkelijke verschijning van het homeopathie-rapport te voorkomen. Daarnaast moet bevorderd worden dat in het bureau van dr. Zhang voortaan niet bij meerderheid van stemmen wordt beslist over welke geneeswijze dan ook, maar dat ook binnen de WHO de hoogste wetenschappelijke maatstaven worden aangelegd.

Dr. C.N.M. Renckens is vrouwenarts en voorzitter van de Vereniging tegen Kwakzalverij.