`Het is een rem op het leven in de kerk'

De paus wordt momenteel kunstmatig gevoed met een sonde. Wat vindt bisschop Muskens daarvan? Hoe lang is het leven van de paus nog kunstmatig te rekken?

Opnieuw gaf paus Johannes Paulus gisteren publiekelijk blijk van zijn lijden. Om elf uur `s ochtends verscheen hij vijf minuten aan zijn raam om het volk op het Sint Pietersplein te groeten. Opnieuw probeerde hij te spreken maar het lukte niet en zijn gezicht vertrok van de pijn. Twee uur later maakte het Vaticaan bekend dat de kerkvorst kunstmatig wordt gevoed met een neusmaagsonde. Volgens bisschop Muskens van Breda, die in Rome is, wordt de doctrine van de kerk over het einde van het leven nu getoetst in de persoon en het lichaam van de paus.

Waarom bent u in Rome deze week?

,,Ik ben elk jaar enkele keren in Rome. Ik heb hier zestien jaar gewoond en gewerkt. En ik hou ervan hier regelmatig terug te komen. Nu met die enorme ziekte van de paus, wil ik graag hier aanwezig zijn om ter plekke nog eens de sfeer te proeven. Want ik heb de paus meegemaakt vanaf zijn eerste dag als paus. Ik heb hem elk jaar in Rome wel dertig of veertig keer even gesproken. Dus ik voel me zeer nauw betrokken bij zijn lotgevallen in deze maanden.''

Hoe is de sfeer volgens u op dit moment in Rome?

,,Ik heb de indruk dat iedereen, van welke groepering ook, grote bewondering heeft voor de heroïsche wijze waarop hij zijn lijden draagt en er niet voor terugschrikt om dat iedereen te laten zien. Hij geneert zich niet voor zijn lijden, zoals wij dat zouden doen.''

Wat is het effect van zijn toestand voor de positie en het functioneren van de kerk?

,,Dat is een interessante kwestie. De aandacht die naar de paus uitgaat draagt bij tot een enorme waardering voor zijn persoonlijkheid. Maar of het voor het functioneren van het kerkelijk leven goed is dat deze situatie nu al zo lang duurt, betwijfel ik.

,,Heel veel relaties tussen de basis in de kerkprovincies en Rome lopen vast. Men krijgt geen antwoord of wacht maar af en kijkt wat er met de paus gebeurt, voor men weer aan het werk gaat onder een volgende paus. Dat is een rem op het leven in de kerk.

,,Bijvoorbeeld de bisschoppen van Zwitserland zijn op hun vijfjaarlijkse bezoek aan Rome geweest. Een van de hoogtepunten van zo'n bezoek is het vieren van de eucharistie met de paus. Maar ze hebben hem niet gezien.''

De paus heeft een kunstmatig gaatje in zijn luchtpijp om beter te ademen en wordt nu ook met een neusmaagsonde gevoed, omdat hij op eigen kracht onvoldoende voeding tot zich kan nemen om te herstellen. De Amerikaanse Terry Schiavo wordt momenteel juist niet meer kunstmatig gevoed, om haar leven niet langer kunstmatig te verlengen. Een beslissing die door het Vaticaan is bekritiseerd met de opmerking in de krant van het Vaticaan, L'Osservatore Romano: ,,Wie heeft het recht over de waardigheid en heiligheid van een menselijk leven te oordelen? Wie mag beslissen de stekker eruit te trekken, alsof het om een kapot apparaat gaat?''

Beginnen de kunstmatige ingrepen ter verlenging van het leven van de paus niet een duivels dilemma te worden voor de kerk? De paus zelf lijkt het nu allemaal te gaan meemaken. Hoe lang mag men zijn leven verlengen? Hoe kijkt u tegen dit probleem aan?

,,Nou, ik heb niet de juiste specialistische kennis om daar de juiste antwoorden op te geven. Ik blijf maar bij de gewone volkse reactie op dit gebeuren dat de wijze waarop de paus met zijn lijden omgaat een geweldige bewondering afdwingt.''

Maar is het niet zo dat op dit moment de doctrine van de kerk wat betreft het einde van het leven getoetst wordt in de persoon en in het lichaam van de paus?

,,Ja, en ik hoop dat de paus wat dit betreft een hele goede omgeving heeft en hele goede adviseurs. En dat hij daarnaast in staat is om zelfstandig een goed oordeel te vormen over zijn situatie.

,,Ooit heeft hij zelf gezegd dat er twee uitersten zijn die niet kunnen. Het ene is een einde maken aan het leven, het einde van het leven versnellen. Maar allerlei buitengewone uitzonderlijke toestanden creëren waardoor het leven bewaard blijft, is een ander uiterste dat ook niet altijd goed is.''

En in welke situatie zitten we op dit moment?

,,Dat laat ik graag aan de paus over.''

Het was de paus zelf die een keer zei: ,,Mijn gezondheid is niet mijn zaak, maar die van degene die mij tot dit ambt heeft geroepen.''