Flets Oranje doet zijn plicht

Na de eerste twee WK-kwalificatieduels van dit kalenderjaar is simpelweg de conclusie te trekken dat het vernieuwde Nederlands voetbalelftal het spel nog niet voldoende kan dicteren. Vandaar dat de thuiswedstrijd tegen Armenië hetzelfde resultaat opleverde als het bezoek van afgelopen zaterdag aan de veel sterker geachte Roemenen: een 2-0 overwinning. In Boekarest kon vanuit de verdedigende stellingen geniepig worden toegeslagen.

Zo'n speelwijze zou gisteravond tegen een land met ongeveer 2.500 aangesloten voetballers een verderfelijke spelopvatting zijn geweest. Bondscoach Marco van Basten heeft zijn vertrouwen uitgesproken in de zogenoemde karakterspelers, maar voor dominant voetbal mist hij creativiteit in de huidige formatie. Daarom koestert hij het jonge contingent Ajacieden, en zet hij ze nog liever op de bank of de tribune dan dat hij ze niet selecteert. En verder zou Oranje met een fitte Arjen Robben er ongetwijfeld anders hebben uitgezien. De linksbuiten van Chelsea is de laatste anderhalf jaar echter zo kwetsbaar als een Brosreep.

Op de kletsnatte grasmat van het Philips-stadion miste de ploeg van Van Basten op het middenveld inventiviteit en voorin een speler die een tegenstander kan uitspelen. Even leek het Nederlands elftal na rust meer flair te krijgen, toen de Ajacieden Rafael van der Vaart (voor Denny Landzaat) en Ryan Babel (Romeo Castelen) de gelederen gingen versterken. Hun individuele acties zorgden echter niet voor het noodzakelijke rendement. Zeker niet toen Babel, die erg veel naar het centrum afboog, door de komst van Jan Vennegoor of Hesselink werd gedwongen op de rechterflank te spelen. Daar moest Dirk Kuijt het veld ruimen. Van Basten zei later dat de Feyenoorder ,,niet een van zijn gelukkigste wedstrijden speelde''.

Maar met de spelers van Ajax vond de bondscoach het zelfs wat rommelig worden. Hij zal toch ook hebben geconstateerd dat een ploeg zonder Ajacieden te weinig initiatiefrijk voetbalt. Het welslagen van de missie waaraan trainer Danny Blind is begonnen kan dus ook een positief effect hebben op het Nederlands elftal. De voormalige verdediger kreeg bij Ajax de moeilijke taak om de vastgelopen talenten weer op het goede spoor te zetten.

Het was tekenend dat de 34-jarige Phillip Cocu in zijn thuishaven uitgroeide tot de beste Nederlandse international. De PSV'er deed vrijwel niets verkeerd. Dat kon niet gezegd worden van zijn secondanten op het middenveld, Landzaat en Mark van Bommel. Beiden leden veel balverlies met foute passes en dat haalde de vaart uit het spel van Oranje. Landzaat bevestigde ongewild de mening die zijn trainer Co Adriaanse eerder deze week over hem ventileerde. Als de speler van AZ een vrije rol heeft en moet doorschuiven richting de voorste punt van het middenveld, krijgt hij het moeilijk. Van Bommel zorgde met zijn wederom tegenvallende optreden voor een mysterie. De simpelste ballen sprongen van zijn schoenen. Wekelijks is hij uitblinker bij PSV, ook in internationale wedstrijden, maar in het Nederlands elftal blijft de Limburger onder zijn niveau. Wellicht heeft het te maken met de opdrachten die hij wel krijgt van Van Basten en niet van zijn clubtrainer Guus Hiddink. En mogelijk was de druk groot nadat heel voetbalminnend Nederland hem een basisplaats gunde in Oranje. Een enquête van Maurice de Hond gaf dat bijvoorbeeld aan.

Van Basten probeerde met zijn ingrepen om de score op te voeren en zo het geduldige publiek wat meer te bieden zo min mogelijk van zijn principes af te wijken. De verdediging hield hij intact. Dat kon ook niet anders want de Armeniërs konden ondanks een gesloten verdediging ook nog drie spelers voorin houden. En het spelen met een nummer tien kort achter de centrumspits, zoals tegen Finland en Andorra, achtte hij tot de slotfase niet wenselijk. Daarvoor werd er misschien vanuit de laatste linie ook te weinig doorgeschoven. Hier verving Wilfred Bouma overigens Khalid Boulahrouz die bij de warming-up geblesseerd raakte aan zijn hamstring. Van Basten had toen spijt dat hij John Heitinga net als in Boekarest samen met Wesley Sneijder op de tribune had laten plaatsnemen.

De bondscoach gaf toe dat Oranje het enthousiaste publiek te weinig had geboden. ,,Het blijft mensenwerk'', toonde hij wel enigszins begrip. ,,De jongens hebben hun best gedaan. Maar het blijft moeilijk om in de kleine ruimte te voetballen. We hebben geprobeerd de balcirculatie hoog te houden. En het spel van links, naar rechts te verdelen. De uitvoering was echter niet goed en dat moet beter.''

De start van Oranje beloofde weer veel en vormde een ideaal uitgangspunt voor een grote uitslag. Kwamen de Nederlandse internationals in Boekarest al na veertig seconden op voorsprong, nu gebeurde dat na 2 minuut 56. En weer uit een corner. Dit keer bracht niet Robben maar Giovanni van Bronckhorst de bal voor en kopte Joris Mathijsen op doel. De terugkaatsende bal kon door Castelen van dicht bij onder de lat worden geschoten. Doelman Edwin van der Sar moest in die eerste helft vervolgens een keer een venijnig schot van Shahgeldyan met zijn voeten keren, maar daarmee is de gevaarlijkste aanval van Armenië wel vermeld. Aan de andere kant reageerde Van Bommel niet adequaat bij een schot van Castelen. Zijn assist bij het doelpunt van Ruud van Nistelrooy, die nog zoekt naar z'n topvorm, was wel goed. In de tweede helft zag Mathijsen een kopbal van de lijn gehaald en knalde Van Bronckhorst op de lat.

Met die wapenfeiten moesten de duizenden toeschouwers, die de files hadden getrotseerd om in Eindhoven te komen, zich tevreden stellen. Teammanager Hans Jorritsma is reeds in Duitsland aan het kwartier maken met het zoeken naar hotels. Dat zal wel weer goed worden geregeld. Maar als Oranje (nu koploper Groep 1) het WK haalt dient het elftal nog een metamorfose te ondergaan. Van Basten weet dat als geen ander. Hij en zijn technische staf hebben daarvoor nog ruim een jaar de tijd.

Nederland

2

Armenië

0

Ruststand 2-0. 3. Castelen 1-0, 34. Van Nistelrooy 2-0. Schds: Trefoloni (Ita). Tsch: 34.000. Gele kaarten: Van Bronckhorst (Ned), Hovsepyan, Grigoryan en Melikyan (Arm).