Van oma naar jeugdbajes

Valerie vertelt hoe ze haar vader het huis uitzette, omdat hij haar kleren stal. Toen was ze tien. Als ze het vertelt, is ze twaalf. Op haar dertiende verjaardag wacht ze tevergeefs op een telefoontje van haar vriend. Uiteindelijk spreekt ze maar een boodschap in: ,,Je moet me terugbellen, wacht maar, ik pak je, kankerslaapkop'', Ze giechelt. Op haar vijftiende verjaardag schuift een cipier van jeugdgevangenis Den Hey-Acker het luikje van haar deur open om haar te feliciteren.

Drie jaar lang volgde documentairemaakster Mirjam Marks het magere langbenige meisje uit de Schilderswijk dat bij haar oma thuiswoonde. Het resultaat is vanavond te zien in de documentaire Valerie op Nederland 3. We zien hoe Valerie keer op keer vol overtuiging zegt dat ze niks met drugs, vieze foute mannen of loverboys te maken wil hebben. Maar ook hoe ze zich ergert dat ,,iedereen zich te veel zorgen maakt'', en dat ,,oma me te veel vasthoudt''. We zien hoe ze haar heroïneverslaafde vader Peter bezoekt en hoe ze vijf minuten (of een half jaar) later huilend voor zijn kist staat.

We zien de groeven in het gezicht van haar oma (,,mijn zoon is geen vader, maar verwekker'') steeds dieper worden, hoe ze vol goede moed aan haar opvoedtaak begint om drie jaar later, als haar kleindochter huilend vanuit de gevangenis belt, wanhopig te zeggen dat ze anders ook niet zou weten wat ze moet doen.

Maar wat gebeurt er eigenlijk in die jaren? Je vraagt het je af, maar antwoord is er niet. Waarom komt Valerie in de gevangenis? Zelf zegt ze daar alleen over dat ze ,,heel erg agressief werd''. ,,Als je me vies aankeek, trapte ik je kop van je lichaam af.'' En dat het allemaal onder invloed van een loverboy gebeurde.

Is Valerie een uitzondering, is zij een typisch slachtoffer van loverboys? Het blijft een raadsel, ook omdat de programmamakers er bewust voor kozen deskundigen niet aan het woord te laten. Terwijl het toch de hulpverleners zijn die het leven van Valerie gaan bepalen, dat merk je ook aan haar woorden en die van haar oma. Hoe veel Valerie en haar oma ook vertellen, duidelijk is alleen dat ook zij eigenlijk niet weten waar het mis ging.

Dokwerk: Valerie, VPRO, Ned.3, 20.50-22.00u.