Oranje klaar voor de volgende stap

Het Nederlands elftal vervolgt vanavond de kwalificatiereeks voor het wereldkampioenschap tegen Armenië. Bondscoach Marco van Basten hoopt buiten een goed resultaat ook op een aanvallende speelstijl van Oranje.

Perschef Kees Jansma pleegde in contacten met de media nog wel eens het selectiebeleid van Marco van Basten te verdedigen. ,,Dat hoef je niet te doen hoor'', zei de bondscoach onlangs tegen de pr-functionaris van de KNVB. ,,Dat kan ik zelf wel.'' Van Basten wil ook eigen verantwoordelijkheid dragen voor het vertoonde spel dat het Nederlands elftal tot nog toe onder zijn hoede heeft gedemonstreerd. Zo temperde hij gisteren zelfs de juichverhalen over de triomf in Roemenië. ,,Ik heb nu het idee dat we wel heel veel complimenten hebben gekregen. Allemaal wat overdreven. Er is nog een lange weg te gaan.''

De resultaten van Oranje waren in het WK-kwalificatietoernooi bemoedigend, op het gelijkspel in Skopje tegen Macedonië na. Het spel was echter meer op werklust gebaseerd dan op attractief, aanvallend voetbal. Vanavond, tegen het verzwakte Armenië, zou daar voor het eerst verandering in moeten komen, meent Van Basten. De voormalige Ajacied vindt het kennelijk tijd dat de belofte die hij deed in zijn maidenspeech eindelijk gestand wordt gedaan. Bij zijn presentatie als bondscoach sprak hij immers over ,,dominant en initiatiefrijk voetbal''.

Volgens Van Basten is in Eindhoven het moment aangebroken voor ,,de volgende stap in de ontwikkeling van dit elftal''. De speelwijze moet radicaal verschillen met die van zaterdag in Boekarest. In de Roemeense hoofdstad werd Oranje grote delen van de wedstrijd teruggedrukt op eigen helft. Terwijl was afgesproken dat tot de hoogte van de middencirkel zou worden verdedigd. Van Basten: ,,Tegen Armenië dienen wij degenen te zijn die het spel maken. We moeten deze ploeg vastzetten en bijvoorbeeld over de vleugels toeslaan.''

Alleen tegen Finland in de Arena (3-1) zag Van Basten zijn elftal bij vlagen voetballen zoals hem dat voor ogen staat. Toen speelde Oranje ook met een echte nummer tien (Wesley Sneijder), een aangever achter de centrumspits, terwijl Van Basten de `mid-midden' doorgaans liever een controlerende rol geeft. Ondanks de tegenstander, nummer 120 op de FIFA-lijst, zal Nederland vermoedelijk vanavond niet opnieuw volgens deze offensieve strijdwijze opereren. Anders zou Van Basten zijn middenveld en eventueel verdediging moeten wijzigen. Denny Landzaat was tegen Roemenië centrale middenvelder voor de verdediging. ,,En ergens anders moet je hem niet neerzitten'', verkondigde zijn trainer Co Adriaanse maandag in het tv-programma Voetbal Insite. Landzaat denkt er zelf niet zo over en zegt dat Adriaanse nota bene zelf tegen hem heeft gezegd dat hij ook heel goed op de positie van nummer tien kan spelen.

Van Basten heeft overwogen met drie verdedigers te opereren, zoals bij AZ Barry Opdam doorschuift. In dat geval zou de laatste linie, waar Khalid Boulahrouz en Joris Mathijsen gewend zijn op een lijn te verdedigen, een andere samenstelling krijgen. Maar afgaande op de laatste training brengt hij slechts één wijziging aan: Romeo Castelen, te elfder ure opgeroepen voor de geblesseerde Martijn Meerdink, wordt rechtsbuiten en vervangt Ryan Babel waardoor Dirk Kuijt vanaf links gaat opereren. De bondscoach denkt dat hij met dit team ook aanvallend kan spelen.

Van Basten ligt er niet wakker van dat zijn formatie nog niet de speelstijl van `de Hollandse school' heeft kunnen demonstreren. Hij bevindt zich met Oranje tenslotte in een leerproces. De bondscoach vond het belangrijker eerst de nadruk te leggen op andere basisprincipes. Zoals een goede teamgeest, het smeden van een sterk collectief. ,,Voetbal in Nederland is samenspel'', doceerde hij gisteren in hotel Huis ter Duin. ,,Dingen samen oplossen. Ons voetbal is niet afgestemd op een of twee goede spelers, zoals je vaak in het buitenland ziet. Wij moeten het hebben van goed positiespel, discipline, techniek en taakbewust te werk gaan.''

De internationals, en zeker degenen die onder Van Basten mochten debuteren, lopen met de jonge bondscoach weg. Ze vinden dat ze goed op elke wedstrijd worden voorbereid. Zowel wat betreft de oefenstof als de informatie over de tegenstander. Routinier Phillip Cocu: ,,Ik heb niet het idee dat we hier te maken hebben met een trainer die net is begonnen. Alles wordt steeds tot in de details besproken. Bovendien worden achteraf onze wedstrijden met videobeelden ook nog eens uitgebreid geanalyseerd. Dat is zelfs voor mij een heel nieuwe aanpak.''

In de selectie van Van Basten kan Kuijt als lichtend voorbeeld worden gesteld voor de karaktervoetballer waar de nieuwe bondscoach van houdt. De Feyenoorder maalt er niet om dat hij door de aanwezigheid van Ruud van Nistelrooy niet op zijn favoriete plek als centrumspits kan spelen. Of hij nou op de linker- of de rechtervleugel moet opereren, met of zonder defensieve taak, het is hem om het even. Hij voert zijn opdracht met de grootst mogelijke inzet uit. ,,Ik ben al blij dat ik mag spelen. Daar doe ik alles voor'', aldus Kuijt. Dat is een andere instelling dan bijvoorbeeld van Clarence Seedorf, die onder Advocaat een keer zelf bepaalde op welke plek hij ging lopen.

Van Basten houdt er ook een individuele benadering op na. Niet alleen in gesprekken. Hij schreef alle spelers ter aanmoediging een brief, af en toe aangevuld met persoonlijke opmerkingen. Zo kreeg Jan Kromkamp een schrijven waarin de bondscoach hem wees op de verbeteringen waar hij als rechtsback aan zou moeten werken. Ook dat maakt Van Basten bijzonder. Maar elke trainer blijft afhankelijk van de kwaliteiten in zijn elftal.