Het beeld

Raymond Scieux wil een voorhoofd zien, en beide oren. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie van 2004 en ook de eerste dag dat de Franse wet op het dragen van opzichtige godsdienstige symbolen van kracht is. De rector van het Lycée Eugène Delacroix in de Parijse voorstad Drancy geeft een relatief verlichte interpretatie aan het hoofddoekverbod. Zijn school is een van de weinige in Frankrijk waar de bandana toegestaan blijft: een strak om het hoofd gebonden sjaal, die het gezicht totaal vrijlaat. Zoiets als je draagt als je haar niet gewassen is. Voorwaarde is wel dat er geen religieuze betekenis aan kan worden gehecht. In de praktijk betekent dat: lichte kleuren en bloemmotieven, ja; zwart, nee!

De over een lange periode opgenomen aflevering van de reportagereeks This World (BBC2) heet The Headmaster and the Headscarves. Regisseur en samensteller Elizabeth C. Jones schetst een ongelooflijk genuanceerd en evenwichtig beeld van het dilemma. Behalve de rector komen de betrokken meisjes uitgebreid aan het woord, evenals een leraar filosofie die hen openlijk steunt. Hun belangrijkste argument luidt dat ze zich door hun lichaam te verbergen juist niet aan mannen en hun voorspelbare verlangens onderwerpen. Een andere solidaire lerares vindt dat je om sommige meisjes tegen de vermeende druk van thuis te beschermen niet andere meisjes het recht op onderwijs mag ontzeggen. De meeste leerkrachten staan aan de andere kant. Ze pleiten heftig en geëmotioneerd tegen elke vorm van vrouwenonderdrukking. Oude vriendschappen, tussen collega's met verschillende opvattingen over feminisme, lopen op de klippen, de verwijten over en weer zijn bitter. Er wordt in Frankrijk even fel en soms eenzijdig gedebatteerd over integratie en fundamentalisme, maar er wordt wel veel beter geargumenteerd dan in Nederland.

De Britse filmmakers proberen objectief te blijven, maar je voelt dat ze meer sympathie ervaren voor de vrijheid van godsdienst. De meest curieuze close-ups gelden de sigaretten, die die vieze Fransen nog steeds roken tijdens het debatteren.

Als je Scieux daar ziet staan bij de ingang van zijn school, verwikkeld in een vriendelijke, maar onverzettelijke tirade tegen een van de ongeveer tien bandanadraagsters, die het zaakje wat hoger op moeten trekken, doet het denken aan het Nederland van de jaren vijftig, waar nu door velen bij ons zo hartstochtelijk naar wordt terugverlangd. Toen werd er gecontroleerd op roklengte (meisje), haarlengte (jongens) en lange broeken (meisjes van de huishoudschool). In Frankrijk mogen zwarte hoofddoeken niet, bij ons wordt er nog steeds gewaakt voor lichtvoetigheid, althans bij de publieke omroep. Maar het in het paasakkoord aangekondigde amusementsverbod werd gisteren bij Barend & Van Dorp door VARA-voorzitter Vera Keur openlijk in twijfel getrokken; staatssecretaris Van der Laan (Media) zou het bereikte compromis partijdig weergeven.

Intussen draaide rapper Ali B. in B&W (VARA) zijn baseballpetje om, en draagt het voortaan met de klep naar voren.