Twee vermakelijke mini-opera's

Met trots presenteerde Werner Herbers met zijn door een negatief subsidieadvies ernstig bedreigde Ebony Band zaterdag twee door hem zelf ontdekte mini-opera's, geschreven door Joodse componisten in Duitsland rond 1930. Het concert hoorde thuis in de serie `Entartete Musik' van de zaterdagse Matinee in het Concertgebouw.

Beide operaatjes, Malpopita (1931) van Walter Goehr (1903-1960) en Achtung, Aufnahme!! (1930) van Wilhelm Grosz (1894-1939), bleken muzikaal geen wereldschokkende herontdekkingen, maar boden wel een middag heerlijk vermaak, die nog via radio (vanavond) en televisie (8/5) kan worden herbeleefd.

Malpopita vertelt het verhaal van de jonge fabrieksarbeider Adam Schickedanz, die zijn miserabele bestaan hoopt te ontvluchten door in te schepen op een zeeschuimer. Uiteraard wordt hij verliefd op de dochter van de kapitein, Evelyne. Het schip strandt bij het onbewoonde eiland Malpopita, dat voor Adam een paradijs lijkt. Dan wordt er echter olie gevonden, een industrie uit de grond gestampt, en belandt Adam weer in het leven dat hij juist had willen ontvluchten.

Goehr componeerde zijn mini-opera oorspronkelijk voor de radio. Opvallend waren dan ook de hoorspel-achtige klanken die `Geräuschmacher' Leo Knikman op het podium genereerde: ritmisch uitbetaalde muntjes in de fabriek, klinkende glazen in een kroegscène en zelfs krijsende zeemeeuwen. Ook de muziek, zeer toegankelijk à la Kurt Weill en Hanns Eisler, gebruikt Goehr af en toe heel effectief, bijvoorbeeld wanneer het koor een levensecht tsjoekende scheepsmotor neerzet.

Het koor Cappella Amsterdam imponeerde, net als vorige week in de Matthäus Passion bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest, met een uitgebalanceerde koorklank en zeer sterke solistische bijdragen. Ook de solistencast zong uitstekend. De Urker tenor André Post was zeer in zijn element als Adam, en de Oezbeekse sopraan Lilia Milek straalde als Evelyne.

Achtung Aufnahme!! van Grosz is een stuk luchtiger van opzet dan Malpopita, zowel muzikaal als wat het verhaal betreft. Eigenlijk gaat deze eenakter over de uitvinding van de reality-tv. Een student verschijnt op een filmset om de diva, die hem geruïneerd zou hebben, van het leven te beroven. De regisseur ziet hem aan voor een nieuwe acteur, en laat hem zijn bedreiging zelfs enkele malen overdoen (,,Ben je soms een amateur?''). Pas als de student in tranen uitbarst, ontdekt hij dat het menens is. Hij laat echter dóórfilmen, want met echt verdriet valt nog meer te verdienen. De student eindigt als filmster.

In Wilhelm Grosz' muziek weerklinken invloeden van vroege jazz naast populaire ballroom-dansen, gestoken in een meesterlijk orkestraal jasje. Deze muziek valt of staat met de overtuiging waarmee ze wordt gebracht; bij de geringste twijfel stort ze in. Herbers en de Ebony Band combineerden een serieus perfectionisme met een aanstekelijke swing en bravoure, met een zeer geslaagd resultaat.

De zangers leefden zich in de smaakvol gekostumeerde uitvoering bovendien lekker uit. Romain Bischoff was een schitterende regisseur en Mattijs van de Woerd maakte indruk in de rol van acteur. Lilia Milek zong én acteerde prachtig als diva. Niet eerder werd er zó wulps gedanst op die heilige trap van het Concertgebouw.

Concert: Ebony Band en Cappella Amsterdam o.l.v. Werner Herbers. Goehr, `Malpopita' en Grosz, `Achtung, Aufnahme!!'. Gehoord: 26/3 Concertgebouw, Amsterdam. Uitzending vanavond op Radio 4, 20.02 u, en op 8/5 op Nederland 3, NPS, 13u.