Op dinsdag naar de babybioscoop

In Denemarken is de opvang van kinderen goedkoop en geregeld door de staat. En de ouders blijven gewoon vijf dagen werken.

Men neme een gemiddelde Rotterdamse crèche, en informere naar de kosten voor kinderopvang. Vijf dagen per week `regulier', van acht tot zes is dat. ,,Dat is dan 1.157 euro per maand'', geeft de BB-Kids-website als antwoord. Nou betaalt het rijk weliswaar een deel en dragen veel werkgevers ook iets bij. Maar als de Nederlandse vrouw-met-kind doet wat dit kabinet van haar vraagt, namelijk fulltime werken, moet ze rekenen op een bedrag van tegen de 1.000 euro per maand.

Hetzelfde scenario, maar dan in Kopenhagen. Aanstaande moeder – of vader – informeert bij de crèche, en krijgt te horen dat ze voor vijf dagen per week, afhankelijk van het inkomen, tussen de 2.000 en 3.000 kroon kwijt is: tussen de 268 en 400 euro per maand. Ouders met een laag inkomen krijgen een extra korting.

De kans dat de ouders daarbij te horen krijgen dat ze te laat zijn met het aanmelden van het aanstaande kind en er voorlopig geen plaats is, is bovendien klein. In Denemarken is kinderopvang de verantwoordelijkheid van de lokale overheden. ,,Verreweg de meeste gemeenten garanderen dat er plaats is voor alle kinderen die binnen de gemeentegrenzen wonen'', zegt Eva Hjarne. Zij is directeur van een kinderdagverblijf in de rustig straat Dronning Olgas Vej in het noordwesten van Kopenhagen. ,,Hier geven wij die garantie ook'', zegt de ontspannen roodharige vrouw, die de leiding heeft over 36 kleintjes, tot tweeënhalf jaar, en 44 kleuters, tot zes jaar oud.

De Nederlandse regering wil dat meer vrouwen gaan werken en vooral dat ze langer gaan werken. Nederland is het EU-land met het hoogste percentage deeltijdwerkers. Tegen de 60 procent van alle Nederlandse vrouwen werkt. Maar dat is bijna 20 procentpunt minder als hun uren worden omgerekend naar voltijdsbanen. In Denemarken werkt ruim 70 procent van de vrouwen, vrijwel allemaal in voltijds banen.

Mede om langer werken te stimuleren, werd dit jaar in Nederland de nieuwe Wet kinderopvang ingevoerd. Deze wet bepaalt dat ouders een subsidie krijgen voor opvang en moet werkgevers stimuleren om een deel van de kosten te dragen. Overigens blijkt de aanvraag van deze subsidie en eventuele werkgeversbijdrage zeer bewerkelijk. In Denemarken worden de kosten van kinderopvang door de hele bevolking betaald: de bijdrage van ouders is niet kostendekkend, de rest wordt uit de algemene middelen betaald.

Ook het ruime ouderschapsverlof wordt door de belastingbetaler opgebracht. In Denemarken hebben ouders, na 18 weken zwangerschapsverlof van de vrouw, samen nog recht op 32 weken ouderschapsverlof. In Nederland is dat veel korter. Werkgevers betalen het zwangerschapsverlof, en vaak een deel van het ouderschapsverlof. Maar hoe dan ook: iedereen heeft tijdens het ouderschapsverlof recht op een uitkering op

bijstandsniveau. Van het extra verlof wordt goed gebruikgemaakt, zegt Hjarne. ,,De jongste baby's die hier in de kinderopvang komen zijn al acht maanden oud'', zegt Hjarne.

Het ouderschapsverlof kan ook door mannen worden opgenomen. ,,Maar dat gebeurt niet zo veel'', zegt de 33-jarige Lars. Hij staat voor het museum Carlsberg Glyptoteket om een tentoonstelling over Franse schilderkunst te gaan bezoeken. Samen met zijn negen maanden oude zoon en een vriend, Michael, die een net zo oude baby bij zich heeft. De IT-consultant heeft wel twee maanden verlof genomen, pr-medewerker Michael zorgt drie maanden voor zijn kind. Door de lage uitkering wel duur, oordeelt hij, maar Michael vindt het belangrijk om bij zijn kind te zijn. ,,En er zijn genoeg leuke dingen te doen'', zegt Lars. ,,Vorige week waren we naar de babybioscoop voor een western.''

Hij vertelt dat ouders in drie grote bioscopen in Kopenhagen een paar ochtenden per week 's ochtends hun baby kunnen inleveren en zelf film kunnen kijken. ,,Je krijgt een nummer, en als het kind te erg huilt, word je omgeroepen.''

In deeltijd werken is een vrij ongebruikelijke constructie. Michael en Lars gaan straks weer vijf dagen per week werken, hun vrouwen ook. De twee verpleegsters die met kinderwagens over straat kuieren, begrijpen zelfs de vraag niet. ,,Hoeveel ik ga werken na het verlof?'' zegt Ursula, in de dertig. ,,O, bedoel je dát. Gewoon, vijf dagen.'' Haar collega Anette knikt instemmend. ,,Nee, ik heb nooit overwogen minder te gaan werken.''

Volgens Hjarne is de crèche voor de kinderen een waardevolle tijd, waar ze veel van leren. Van de zeventien begeleiders heeft meer dan de helft een driejarige pedagogische opleiding gevolgd. De kleuters brengen iedere maand twee weken door in een landhuis buiten de stad, van de gemeente. Een ritje van een kwartier met een touringcar. ,,Dan kunnen ze de hele dag heerlijk buiten spelen, de seizoenen meemaken.''

Dit is het laatste deel van een drieluik over Denemarken. Eerdere delen verschenen 24 en 25 maart en zijn na te lezen op www.nrc.nl.