De schade van claims

Ziekenhuispatiënten blijken steeds meer schadeclaims in te dienen wegens gemiste diagnose. Het lijkt tegenstrijdig dat verbeterde diagnostische apparatuur de kans op de ontdekking van medische fouten vergroot. Als een grijze vlek op een foto ontaardt in een ernstige kwaal, kan achteraf haarscherp worden aangetoond dat die al bestond toen de arts de foto bekeek – ook al was de toestand volgens de geldende interpretatieregels nog niet duidelijk. Als medische scans niet leiden tot een goede diagnose, zijn ze perfect bewijsmateriaal voor schadeclaims achteraf tegen artsen.

Parallel met de perfectionering van de geneeskunde loopt de professionalisering van de letselschade-advocatuur. Ook wordt de patiënt mondiger. Geen wonder dat ziekenhuizen steeds meer claims krijgen. Ook de toegekende bedragen stijgen. Ziekenhuizen betalen daarom dit jaar voor het eerst sinds 1996 meer premie voor hun aansprakelijkheidsverzekeringen: zo'n een tot vier ton extra per jaar. Dat is een ongunstige ontwikkeling.

Betere mogelijkheden voor compensatie van schade door fouten houdt de dokters scherp. Het zet hen ook aan tot beter medisch handelen. Maar het is niet alleen maar voordelig voor patiënten. Uiteindelijk komt bij hen ook de rekening voor juridische kosten en toegekende schades in de vorm van hogere premies voor de ziektekostenverzekering. Een groter deel van de premie wordt dan besteed aan niet-medische zaken.

Om schadeclaims te vermijden, gaan artsen over tot defensieve geneeskunde. Ze doen medische onderzoeken waar ze zelf het nut niet van inzien of ze mijden bepaalde ingrepen waarvan ze de risico's op claims te groot vinden. In Amerika is bij sommige medische specialismen de schadeverzekeringspremie een belangrijke kostenpost geworden. Door de hoge claimrisico's kost daar bijvoorbeeld een geboorte zonder complicaties al gauw ruim 12.000 dollar. De patiënt betaalt dan meer voor risicobeheer dan voor medische diensten. Het is een van de oorzaken dat ziektekostenverzekering voor 40 miljoen Amerikanen onbetaalbaar is geworden.

Claims zijn noodzakelijk voor vergoeding van werkelijk geleden schade en als waarborg tegen medische nalatigheid, maar het is verstandig om terughoudend te zijn met de toekenning. Patiënten en dokters zijn niet gebaat bij een ongebreidelde schaderechtspraak. De Amerikaanse praktijk is niet maatgevend. Amerikanen hebben bij ongelukken schadevergoeding harder nodig dan Nederlanders, omdat ze minder goed zijn verzekerd. Een goed ontwikkelde verzorgingsstaat bespaart juridische kosten omdat de burgers bij schade al zonder rechterlijke tussenkomst door de gemeenschap worden betaald. Collectieve verzekeringen mogen niet te veel worden belast met procedures. De premies zijn al hoog genoeg.