Vrolijk gebouw dat mensen roostert

Walt Disney Concert Hall van de architect Frank Gehry is een betoverend gebouw. Maar bewoners klagen over de hitte en de reflectie. De glanzende platen van roestvrij staal worden nu mat gemaakt.

De glanzend metalen Walt Disney Coutney Hall is sinds weken gedeeltelijk bedekt met banen grauwe stof om voetgangers, motorrijders en buurtbewoners te beschermen. Want er zijn klachten. Het gebouw bezorgt voetgangers brandwonden, verblindt motorrijders die bijna-ongelukken maken en roostert winkeliers die hun winkel omgetoverd zien in een sauna.

Het opvallendste gebouw down town Los Angeles is de Walt Disney Concert Hall, ontworpen door architect Frank Gehry. De zilverkleurige kolos, glinsterend met gewelfde vormen, kostte 274 miljoen dollar. Marc Chavannes, correspondent van deze krant, schreef ter ere van de opening (oktober 2003) in deze krant jubelend over de `glanzende zwaan' en `het optimistische zeilschip.'

Gehry, de gelauwerde architect (won de prestigieuze Pritzkerprijs in 1989), staat bekend om zijn oogstrelende ontwerpen zoals het met golvend titanium bekleed Guggenheimmuseum in Bilbao. Over de hele wereld staat zijn spraakmakende kunst, want dat is het. Kun je verliefd worden op een gebouw? Ja, dat kan als de omgeving meewerkt. De drie wonderlijke zwarte torens van het Bonaventure Hotel, de glanzende kubus van het Mellon Bank Center en het donkere WTC gebouw in de stad laten het gebouw van Gehry sprankelen. Er zijn gebouwen die kunnen troosten, of je vervullen van Het Hogere, of kamers die je benauwen, het plafond dat op je kop drukt, een uitzicht dat verblindt.

Disney Concert Hall is geïnitieerd door Lilian Disney, die iets terug wilde doen voor Los Angeles waar haar man Walt zo prettig had gewerkt. De concertzaal staat bekend om zijn geweldige akoestiek en vriendelijkheid. Overal daklicht. De zijwanden kunnen opengeschoven worden zodat binnen en buiten versmelten. Als je geen geld hebt, kun je gratis, via monitoren in de gangen, concerten van bijvoorbeeld het LA Philharmonic bekijken en beluisteren. Daarnaast heeft het gebouw openbare dakterrassen met exotische bomen, afkomstig uit privé tuinen – een landschapsarchitecte heeft er de wereld voor afgereisd. Helaas is er, ander half jaar na de opening, een groot aantal dood. Door watergebrek en te veel zon.

De buitenkant van het gebouw, 89.603 vierkante meter, glimt je dus tegemoet. Sinds de opening in oktober 2003 regent het klachten en wordt de lokale politiek gesmeekt iets te ondernemen. Het begon met de bewoners van de tegenoverliggende koopflat. Ze klaagden over reflectie die hun uitzicht bedierf. Later volgden er beschuldigingen van voetgangers, die brandwonden door het gebouw meenden te hebben opgelopen. Een rapport dat onlangs aan locale politici werd aangeboden spreekt van temperaturen op de omliggende voetpaden van 58 graden celsius.

Het meest glimmende gedeelte, gepolijst roestvrij staal, bevindt zich boven de zogenaamd Founders Hall en is nu afgedekt met doek. De rest van het gebouw is doffer, mat zilver. Gehry's architectuur, gekenmerkt door gebogen vormen, doet denken aan fractals, aan computermodellen. Dat klopt ook, want zonder de computer zouden zijn gebouwen niet tot stand gekomen zijn. De Gehry-studio maakt gebruik van software uit de vliegtuigindustrie, waardoor de rondingen van gebouwen exact berekend kunnen worden. De golvende platen, waarmee de wulpse lijnen bedekt zijn, zijn stuk voor stuk verschillend en worden door middel van een GPS-systeem op de juiste plaats gebracht. Oftewel: met laser werden de juiste coördinaten in de lucht aangegeven, zodat de stalen platen op de juiste locatie belandden. Nu worden de platen verwijderd – stuk voor stuk – om gezandstraald te worden. Het meest glossy gedeelte wordt dof gemaakt of, zoals de Amerikanen dat zelf zeggen: `Hit the dimmer'.

Los Angeles ligt in de woestijn. Waarmee kun je beter welvaart laten zien dan met `een fontein in de woestijn'? De Disney Concert Hall bezit een delftsblauwe in de vorm van een roos, waarvandaan je het met doek beklede gedeelte goed kan bekijken. Een aanwezige mevrouw meent: ,,Zo'n mooi gebouw, het geeft toch niet dat het wat glinstert. Die buurtbewoners zijn zeikerds.''

Op het internet is niet iedereen het daarmee eens. Sommige bloggers vinden het typisch voor hedendaagse architecten om niet na te denken over de gevolgen van gebruikt materiaal. En dan die extra kosten: 90.000 dollar om het glanzende gedeelte van de Hall dof te maken. ,,Het werd tijd,'' zegt Sheila Nixon die regelmatig langs het gebouw loopt, tegen de LA Times. ,,We voelen ons als mieren onder een vergrootglas.'' Maar van bovenaf oogt de Disney Concert Hall nog steeds machtig glimlachend. Daar doet de matheid niets aan af.