`Schaken niet meer interessant'

Bobby Fischer gaat pas weer schaken als hij de stukken achter de pionnen willekeurig mag opstellen.

Met schaken is Bobby Fischer klaar. De sport vindt hij niet interessant meer. ,,Een schaker moet tegenwoordig duizend en één openingen uit zijn hoofd leren'', zei Fischer gistermiddag tijdens zijn eerste persconferentie sinds zijn controversiële schaaktweekamp met de Rus Boris Spasski in 1992. Bovendien is de schaaktop ,,door en door corrupt''.

Volgens Fischer wordt bij nagenoeg alle grote wedstrijden van te voren afgesproken hoe het verloop zal zijn, welke zetten worden gespeeld, en wie er zal winnen. ,,Mijn enige interesse rond het schaken is aan te tonen dat er veel te veel vooropgezette wedstrijden zijn'', aldus Fischer. Zoals de beruchte tweekamp tussen Karpov en Kasparov in 1984-'85, waarvan volgens Fischer ,,elke zet'' van te voren was bepaald. De beide Russische grootmeesters beschouwt hij als ,,criminelen, oplichters''. Hij voelt daarom ook geen behoefte om zijn kennis over het schaken over te brengen aan de IJslandse jeugd, die massaal achter het schaakbord zit. ,,Hun enthousiasme is misplaatst'', zegt Fischer.

Bobby Fischer is weer een vrij man, en de wereld zal het weten. Sinds gisteren is Fischer de bekendste IJslander op aarde, maar hij maakte op zijn eerste dag in zijn nieuwe vaderland direct duidelijk dat hij zijn meningen niet bijstelt. Na zijn eerste nacht op IJsland sinds de beruchte tweekamp met Spasski in 1972 stelde hij als eerste daad vanochtend zijn baard grotendeels af te scheren. 's Middags maakte Fischer in het Loftleidir Hotel in Reykjavik, waar hij 33 jaar geleden ook logeerde, korte metten met, behalve de schaakwereld, de ,,door joden gecontroleerde Amerikaanse regering'', Israël, Japan en elk land dat de strijd tegen Irak, Afghanistan en het Palestijnse volk steunt.

Fischer staat bekend om zijn ongekend harde uitspraken over de joden, die hem in zijn ogen hebben beroofd van zijn geld, zijn intellectuele eigendom, ,,zelfs mijn naam''. Fischers tirade in Reykjavik hield gisteren ruim een uur aan. Hij beschuldigde Amerikaans-joodse zakenmensen ervan zijn naam en de rechten over boeken en films te gebruiken zonder dat hij ervoor wordt betaald.

Hij zei ook dat hij op een bank in Zwitserland 3,5 miljoen dollar heeft staan, het geld dat hij in 1992 verdiende aan de replay tegen Spasski, in Joegoslavië. Die tweekamp, gespeeld tijdens het embargo tegen Joegoslavië, bracht de Amerikaanse autoriteiten ertoe zijn arrestatie te bevelen. Sindsdien was hij op de vlucht, totdat Reykjavik hem deze week het IJslandse staatsburgerschap aanbood. ,,Ik ben blij met mijn IJslandse vrienden, en wat zij hebben gedaan. Ik had in 1972 nooit moeten vertrekken uit IJsland.''

Wat Fischer in het schaakgekke land gaat doen weet hij nog niet. ,,Ik heb negen maanden in de gevangenis gezeten, dat was een vreselijke ervaring.'' Misschien wil Fischer wel weer gaan schaken maar dan alleen zijn eigen variant van het spel, `Fischer-random', een vorm van schaken waarbij de stukken achter de pionnen willekeurig mogen worden opgesteld. Daarmee wordt vermeden dat schakers talloze openingsvarianten uit hun hoofd kunnen leren. En of hij zijn eigen schaakspel ook wel tegen Spasski wil spelen? ,,Natuurlijk, waarom niet? Als er maar genoeg voor betaald wordt'', aldus Fischer, die toegaf dat hij de laatste maanden in zijn cel in Japan een aantal spelletjes ouderwets schaken had gespeeld, met enkele gevangenen uit Myanmar. ,,Ze waren helemaal niet slecht, maar ik heb wel alle partijen gewonnen.''