Regering-Bush: liever kanonnen dan boter

De critici van Bush schreeuwen wel moord en brand over het oplopen van de Amerikaanse tekorten. Maar ze zouden, waarschuwt het Amerikaanse tweemaandelijkse Foreign Policy, nog raar staan te kijken als hij de tekorten op korte termijn halveert, zoals hij heeft beloofd.

Neem bijvoorbeeld China. In feite zit het land in een soort patstelling met de VS. China heeft een handelsoverschot met Amerika van 150 miljard dollar. Naarmate dat groeit wordt de eigen munteenheid, de yuan, meer waard. Maar om die waarde zo laag mogelijk te houden koopt China nog meer dollars. Revaluatie van de yuan zou het beste zijn, maar dat heeft tot gevolg dat de buitenlandse investeringen minder zullen worden, met alle gevolgen van dien voor de Chinese economie.

Een soortgelijk doemscenario schetst het blad ook voor Europa. In theorie, aldus het blad, is er niks aan de hand. Want als het Amerikaanse tekort slinkt, groeien de Europese. Maar dat laatste kon tot dusverre niet omdat de EU-landen gebonden waren aan het Europese Stabiliteits- en Groeipact, dat bepaalde dat het tekort niet groter mag zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product. Het feit dat Duitsland en Frankrijk zich niet aan de regel hebben gehouden die ze een paar jaar geleden wel aan de nieuwe EU-leden oplegden, is een bron van politieke frictie, meent het blad. En als de Amerikaanse tekorten snel kleiner worden zal die frictie alleen maar toenemen, voorspelt het blad.

Daar komt bij dat de Europese Centrale Bank, meent het blad, ,,onmachtig of onwillig'' is om de rente te verlagen, zodat de euro steeds meer dollars waard wordt. Zo'n beleid gaat ten koste van de economische groei in Europa en dus ook van de werkgelegenheid. De Europese politici zullen dat niet accepteren, denkt het blad.

De euro mag de politici dan wel zwaar op de maag liggen, de centrale banken in Azië lusten er wel pap van. Onder de kop `Euro Superstar' steekt het Duitse weekblad Die Zeit de loftrompet over de Europese munt. Want terwijl Frankrijk en Duitsland het Stabiliteits- en Groeipact lieten verkommeren ,,heeft de dollar ten opzichte van de euro sinds 2001 50 procent van zijn waarde verloren''. Dat is de reden waarom de Aziatische banken steeds meer van hun deviezenreserves omzetten in euro's. En dat zouden ze heus niet doen als ze er geen vertrouwen in hadden.

De kans dat de euro de rol van de dollar als leidende munteenheid overneemt, wordt volgens het blad steeds groter. Op de internationale aandelenmarkt is het aandeel van de euro als betaalmiddel sinds 2003 snel gegroeid ten koste van de dollar. Ook zijn er steeds meer beleggers die op de euro wedden in plaats van de dollar. Het bekendste voorbeeld is de legendarische Amerikaanse beleggingsexpert Warren Buffett, die naar eigen zeggen voor het eerst van zijn leven aandelen heeft gekocht die niet in dollars staan genoteerd.

Buffett weet kennelijk wat hij doet. Maar of dat ook geldt voor de bank die zijn opdracht krijgt is lang niet zeker. In het Amerikaanse beursweekblad Barron's vergelijkt fondsmanager Richard Olsen de handel in valuta met geblinddoekt vliegen. ,,Het slechte nieuws is dat wij in dat vliegtuig zitten.'' Hij trekt deze gedurfde vergelijking omdat de handel in valuta soms zo omvangrijk en intens is dat de banken volgens hem moeite hebben om de orders van de klanten bij te houden en ook niet weten of er wel dekking is voor alle orders die ze accepteren.

Daar komt bij dat de valutahandel steeds meer in handen komt van enkele grote banken die hun diensten doorverkopen aan kleinere collega's. Naarmate dit proces verdergaat, groeit ook het risico op fouten in het systeem. Er gaan immers steeds grotere bedragen door steeds minder handen.

Het zal de regering-Bush allemaal een rotzorg zijn. Want, schrijft het Amerikaanse maandblad The American Prospect, die laat het helemaal afweten, omdat ze militaire macht veel belangrijker vindt dan economische. Dat dateert niet van vandaag of gisteren. Het blad herinnert eraan hoe Republikeinse auteurs als William Kristol en Robert Kagan dit beleid al in 1996 formuleerden. Het desbetreffende artikel in Foreign Affairs viel vooral op omdat het woord globalisering er niet één keer in voor kwam.

En dat, zo schrijft het blad verontwaardigd, terwijl de voormalige president van de Amerikaanse centrale bank, Paul Volcker, de kans op een dollarcrisis binnen de volgende vijf jaar op 75 procent schat. Toch gaat de regering-Bush niet in op het idee om een wereldwijde economische crisis te voorkomen door internationale afspraken te maken. Daardoor groeit de kans dat de dollar zijn positie als mondiale rekeneenheid verliest. Het blad herinnert eraan hoe het statusverlies van het pond sterling tussen de wereldoorlogen het eind van het Britse wereldrijk markeerde. Maar dat is boter aan de galg gesmeerd. Want de Republikeinen blijven onaangedaan door ,,de historische waarheid dat het moeilijk is een wereldrijk in stand te houden dat bankroet is''.