Omwentelingen

De redder van Nederland, onze enige echte Mandela, de man die onze tranen droogt en onze wonden heelt heet Ivo Niehe. Wie had dat gedacht? Terwijl de intellectuelen en half-intellectuelen en quasi-intellectuelen elkaar onophoudelijk bestoken met wederzijdse verwijten wie mogen zich de ware Hollandse helden noemen, onze moedige strijders tegen het islamofascisme of de al even verbeten verdedigers van de Hollandse bedachtzaamheid tegen de handelaren in angst?; terwijl onze boekwinkels vol liggen met humorloze pamfletjes waarin wordt uitgelegd hoe Nederland eigenlijk zou moeten zijn en ,,hoe we nu verder moeten'' en terwijl de Hollandse intelligentsia naar links en rechts smaalt en sneert in de zoveelste open brief als reactie op het zoveelste manifest, heeft Ivo simpelweg zijn mouwen opgerold.

In zijn korte programmareeks In naam van Oranje grijpt hij het komende, met gloedvolle spanning verwachte 25-jarige regeringsjubileum van koningin Beatrix aan, om eigenhandig de nationale eenheid te herstellen. Het is een prettig gezicht. Kijkers worden opgeroepen het mooiste Nederlandse moment van de afgelopen kwart eeuw te nomineren zijn het de tranen van Máxima, is het de koene berging van de Kursk? , jonge Hollandse dichteressen lezen gedichten voor de jubilerende vorstin voor, en in warme straatinterviews mogen gewone Nederlanders, onder wie een hoog percentage jonge zwarte vaders met baby, herinneringen koesteren aan glorieuze Hollandse momenten, zoals die waarop we allemaal spontaan onze Hollandse portemonnee trokken om wildvreemde getroffenen de helpende hand te bieden zo kunnen we dus ook zijn!

Het goede gevoel, daar is Ivo zeer bedreven in. Ik vond het een fijne vertoning, niet zozeer vanwege het sentimentele, oudbakken Oranje-gevoel dat Ivo probeerde te reanimeren als doekje voor het bloeden in een land dat de kluts kwijt is, maar domweg vanwege zijn oprechte bedoelingen. Ivo is een echte Hollandse humanist, hij is voor nuchterheid en tegen racisme, hij wil echt dat we onze trauma's achter ons laten. Dat de TROS en zijn grootste kijkcijferkanon zich inspannen voor een land waarin een soort burgerlijke tolerantie de grondtoon hoort te zijn en waarin veelkleurigheid nu onmiskenbaar de norm is, allemaal onder onze vorstin natuurlijk, die het af en toe ook best moeilijk heeft, zoals wij allemaal liever die moedwillige rooskleurigheid dan de schrille verongelijktheid van de verdwaasde vrienden van Theo van Gogh, die zich tegenwoordig monkelend hebben teruggetrokken op een of andere regionale televisiezender.

Liever deze keurige dressman die in zijn eentje probeert onze samenleving weer van enig cement te voorzien, dan al die zich miskend voelende helden van het vrije woord, die van iedere wereldwijde clash of civilizations toch weer een stinkende grachtengordelaffaire weten te maken. Opiniemakers die niet in staat zijn tot enige zelfkritiek die moslims verwijten dat ze niet in staat zijn tot enige zelfkritiek, ik denk dat ik daarmee het huidige Nederlandse debat zo ongeveer heb samengevat.

Ivo in zijn eentje? Niet helemaal. In het blad Linda zag ik dat Linda de Mol het eigenhandig opnam voor het multiculturele ideaal, door zich glamoureus te omringen met een troep geslaagde medelanders, zodat we met eigen ogen konden zien dat we zelfs in donkere tijden zijn omringd door lichtpuntjes. In een volgend nummer van haar magazine zit ze ongetwijfeld met Khalid Boulahrouz in bad.

Ivo en Linda het is toch een van die verrassende omwentelingen van deze tijd dat de gearriveerde sterren van de massacultuur, die in de eerste plaats geassocieerd worden met kijkcijfers, reclame-inkomsten en wezenloos vermaak, zich in tijden van crisis verantwoordelijker tonen dan heel wat helden van het pamflet en de open brief.

Er is meer wat te denken geeft. De dichteressen die Ivo Niehe in zijn programma aan zijn massapubliek voorstelde, waren serieuze literaire figuren; er is op de Nederlandse televisie nauwelijks nog een kunstprogramma dat zich aan zulke kunst waagt, maar bij Ivo mochten ze tegen de achtergrond van door Ans Markus geschilderde portretten van Beatrix hun poëzie voordragen. Ook prees en interviewde Ivo de filmmaker Michiel van Erp, wiens fijnzinnige documentaires doorgaans een fractie van de kijkersaantallen van Ivo's eigen programma's halen. Nou mag Ivo tussen zijn afgelikte celebrities in de TV-show op reis af en toe graag een echte schrijver proppen, maar zoveel kwaliteit ineens, dat wijst op een agenda. Zou Ivo behalve de zorg voor de gemeenschap ook de zorg voor de in staat van ontreddering verkerende culturele elite op zich nemen?

Dat is heel goed mogelijk, aangezien ook Linda de Mol de afgelopen tijd een onmiskenbaar verlangen naar kwaliteit etaleert. En iedere serieuze cultuurmaker die in de slangenkuil van de publieke omroep ten onder dreigt te gaan, krijgt tegenwoordig onmiddellijk een telefoontje van Talpa. Terwijl de gevestigde culturele elite in korte tijd haar geloof in de waarde van cultuur verloor en onmachtig is gaan heulen met lifestyle en publieksucces, ontfermen de lievelingen van het massapubliek zich met steeds meer overtuiging over het talent dat via de traditionele kanalen geen kans meer krijgt. Het is een ontroerend gezicht om Albert Verlinde zijn best te zien doen zijn apathische kijkers enthousiast te krijgen voor het baggerboek van Ilja Leonard Pfeijffer, terwijl de publieke omroep niet in staat is om een blijvend aansprekend boekenprogramma in de lucht te houden. De culturele elite leeft nog altijd in de misvatting dat je om cultuur te verspreiden haar eerst de nek moest omdraaien Ivo, Linda en Albert mogen nu het vuile werk doen.

Het zijn omwentelingen waaraan je je hart kunt ophalen. Terwijl de Nederlandse politieke elite kringetjes blijft draaien in haar eigen onvermogen en zich verliest in onmachtige oproepen (Balkenende: ,,Stop het cynisme!'') en hilarisch populisme (Wilders: ,,Terug naar de gulden!'') en de culturele elite maar niet in staat blijkt de noodzaak van kunst te verdedigen, vinden de gebutste idealen van verbroedering en verheffing een onverwacht onderkomen in de studio's en glossy's van onze burgerlijke idolen. Ik wens ze veel succes met hun zware taak.