Mode uit de bajes

De in gevangenissen gemaakte boevenkleding van het merk Haeftling (`gedetineerde') is populair. De Nederlandse justitie heeft belangstelling getoond voor het Duitse businessmodel.

Degelijke en duurzame jacks en broeken, streng en stoer van snit: wat bajesklanten verplicht moeten dragen, trekken jongeren buiten de gevangenismuren uit vrije wil aan. Dat zag Stephan Bohle, oprichter en directeur van het Berlijnse reclame- en marketingbureau Herr Ledesi, en lanceerde het merk Haeftling Jailwear: gemaakt én gedragen door Duitse gedetineerden. En ja, er zit ook een streepjespak in de collectie, afkomstig uit de deelstaat Brandenburg.

,,In het begin keken sommige gevangenissen gek op van ons verzoek om hun eigen kleding te produceren voor de wereld buiten de muren'', vertelt Bohle (39) in zijn kantoor annex showroom in een bakstenen pakhuis uit 1907 aan de Spree, vroeger de scheiding tussen Oost- en West-Berlijn, nu het hart van hip Kreuzberg. ,,Gevangenissen moeten van de overheid méér eigen inkomsten genereren en werk scheppen voor de gedetineerden. Nu bellen ze op om te vragen of ze mee mogen doen. Vooral die in het voormalige Oost-Duitsland zijn coöperatief.''

Haeftling Jailwear Vermarktungs AG was direct bij de lancering op het web (www.haeftling.de) een overstelpend succes, zelfs zozeer dat de online winkel na drie weken moest sluiten, om pas vijf maanden later weer open te gaan. Nu komen delegaties uit het buitenland kijken hoe het werkt, twee weken geleden uit Barcelona nog. En vorige week kwam er een verkennend telefoontje van het Nederlandse ministerie van Justitie.

Iedere Duitse deelstaat heeft zijn eigen gevangeniskleding. In Sachsen-Anhalt dragen de mannen spijkerbroeken van ongewassen denim, in Beieren zeegroene hemden en rechte jasjes van stevig katoen met een visgraatmotiefje dat ze ook zelf weven. In de showroom houdt Bohle ze voor zich omhoog om te laten zien hoe leuk ze als pak combineren.

Haeftling heeft van een aantal modellen de snit laten veranderen, vertelt Kimberly Rotcop (39), verantwoordelijk voor `international business development'. ,,In Duitslands enige vrouwengevangenis dragen ze wikkelrokken van spijkerstof. Wij hebben het ontwerp wel vijf keer aangepast zodat het comfortabeler en vlotter werd. Dat model dragen de vrouwen nu zelf ook.''

Haeftling beperkt zich niet tot kleding: ook ambachtelijke producten die de gevangenissen maken, zoals honing, jam en (brande)wijn, zijn te koop, evenals huishoudelijke producten als een houten wasrek, een hakblok en beddengoed.

De acht gevangenissen die met Haeftling samenwerken, pasten op verzoek hun productie aan. In Beieren maken ze nu bijvoorbeeld niet alleen meer jasjes in donkerblauw en ecru, maar ook in knalgeel. In het Zuid-Duitse Baden-Württemberg, waar ze de stevige zwarte Gefangenenschuh `Heilbronn' maken en dragen, fabriceren ze nu speciaal voor de buitenwereld aantrekkelijke enkellaarzen van nubuck.

De volgende uitbreiding van het assortiment was het laten versieren van kleding van buiten. Haeftling levert de sweatshirts en de T-shirts aan, de bajesklanten in Sachsen-Anhalt brengen met de borduurmachine daarop boodschappen aan die hunzelf wellicht uit het hart gegrepen zijn, zoals `Those without guilt shall cast the first stone'.

Haeftling speelt in op de modieuze uitstraling van criminaliteit die door de rap- en de hiphop-cultuur is aangewakkerd. De kleding voor de gevangenen zelf is neutraal. Maar de eenvoudige witte T-shirts en interlockjes die ze in Beieren achter tralies dragen, worden voor de buitenwereld in een stoere typografie van het woord Haeftling voorzien.

Toch heeft het merk ook een sociale component, zegt Bohle. ,,Wij hebben al 250 banen geschapen in de Duitse gevangenissen. Net zo belangrijk is dat de gedetineerden nu iets maken wat door de buitenwereld wordt erkend. Ze hebben iets om trots op te zijn.''

De volgende stap is schaalvergroting: de Haeftling-ontwerpen worden binnenkort ook buiten de gevangenissen geproduceerd. Bohle is in gesprek met potentiële partners voor productie en distributie, hopelijk ook in de VS en in Japan. Er zullen ook geheel nieuwe ontwerpen onder de naam Haeftling op de markt komen: Bohle en Rotcop zijn met een mode-ontwerper uit Keulen in gesprek over een jack in de nieuwe modekleur Guantánamo Orange.