Italië geeft het goede voorbeeld

Italië wordt doorgaans – terecht – in verband gebracht met slecht begrotingsbeleid van de regering. Maar als het om de financiering van de oudedagsvoorzieningen gaat, is het volgens een studie van Standard & Poor's getransformeerd van lelijk eendje in beste leerling van de klas. Frankrijk en Duitsland moeten het Italiaanse voorbeeld volgen.

Laten we beginnen met wat fundamentele cijfers. Als de huidige trends zich voortzetten tot in 2050, zal nog eens 5,6 procent van het bruto binnenlands product (bbp) van Duitsland nodig zijn voor de financiering van uitkeringen voor ouderen. Die schatting gaat ervan uit dat er geen veranderingen zullen optreden in de wetgeving en in de leeftijd waarop mensen stoppen met werken. In Frankrijk gaat het om 3,8 procent van het bbp, maar in Italië slechts om 1,9 procent.

Die kloof is groot genoeg om wezenlijk verschil te maken als het om de staatsschuld gaat. Als de drie genoemde landen hun begrotingstekorten tussen nu en 2050 op hetzelfde peil houden, zal Italië de andere twee niet alleen voorbijstreven, maar zelfs in het zand laten bijten. De Italiaanse staatsschuld zou in 2050 ongeveer 90 procent van het bbp bedragen, minder dan nu, terwijl de Duitse schuld, die momenteel op 60 procent van het bbp staat, zou oplopen naar zo'n 250 procent.

Wat heeft Italië goed gedaan? Het belangrijkste is dat het de pensioengerechtigde leeftijd stapsgewijs verhoogt van 57 jaar nu naar 62 jaar in 2014. Het land heeft eveneens het gemiddelde niveau van de AOW-uitkeringen verlaagd en de kosten van de gezondheidszorg voor ouderen beperkt. Ironisch genoeg bleek de slechte uitgangspositie van Italië een voordeel te zijn. Het systeem van oudedagsvoorzieningen was zo overduidelijk failliet, dat zelfs de vakbonden moesten toegeven dat hervormingen noodzakelijk waren. En de pijn werd verzacht door het verbluffend lage percentage van de Italiaanse bevolking dat betaald werk verrichtte. Het was niet moeilijk om meer jonge schouders te vinden om de lasten van de vergrijzende bevolking te dragen.

De hervormingen in Italië zijn al tien jaar geleden gestart. Duitsland en Frankrijk zijn veel trager. Maar de druk om te bezuinigen op hun uitgaven aan oudedagsvoorzieningen wordt steeds sterker, omdat hogere belastingen het enige alternatief zijn. Veranderingen liggen politiek misschien moeilijk, maar zijn in wezen simpel.

Onder redactie van Hugo Dixon.

Voor meer commentaar:

zie www.breakingviews.com.

Vertaling Menno Grootveld.