Haagse kongsi is voorbeeld van regentesk gedrag

De Eerste-Kamerfracties van PvdA, GroenLinks en SP hebben niet meegewerkt aan een grondwetswijziging. Die wijziging lag niet neutraal voor. Er was koppelverkoop met wetsvoorstellen tot het rechtstreeks doen verkiezen van alle burgemeesters in 2006. Die overhaasting achtten wij onverantwoord.

Ik begrijp de teleurstelling van D66. Zij heeft de rechtstreeks gekozen burgemeester willen doordrukken via het regeerakkoord. Het staat in haar verkiezingsprogram. Zij heeft recht van spreken als zij boos is. Maar de anderen? Men is terzake kort van memorie. Het CDA heeft in haar verkiezingsprogram van 2003 niets staan over de gekozen burgemeester. Het heeft in eerste lezing in 2001 in beide Kamers zelfs gestemd tegen het wetsvoorstel waar wij nu in tweede lezing tegen hebben gestemd. Dus dat het wetsvoorstel dinsdag jl. bij ons voorlag heeft bepaald niet aan het CDA gelegen!

De VVD heeft evenmin aan de kiezers gemeld dat zij de gekozen burgemeester wilde invoeren. Net als het CDA heeft ze zich in het regeerakkoord daartoe laten pressen. PvdA, GL en SP hadden echter alle drie in 2003 in hun program staan dat zij een door de raad benoemde burgemeester willen. Het PvdA Tweede-Kamerlid Boelhouwer heeft daartoe in februari een wetsvoorstel ingediend. Bij de verkiezingen van 2003 hebben dus alleen D66 (en de LPF) verteld dat zij de direct gekozen burgemeester wilden invoeren.

In een Haagse kongsi van CDA, VVD en D66 is desondanks beslist om de rechtstreeks gekozen burgemeester door te drukken. Onze oud-collega in de senaat, Joop van den Berg, is boos (`PvdA toont weer gedrag van regent', Opiniepagina, 21 maart). Je tegenstander diskwalificeren is geen sterk argument. Maar als we het dan toch hebben over regentesk gedrag, dan geldt dat voor die Haagse kongsi. Je hebt noch de kiezers noch de gemeenten tevoren geraadpleegd over zulke majeure veranderingen in het gemeentelijk bestel. En toch druk je ze door.

Wat nu? Nog dit jaar opnieuw een wet in eerste lezing de beide Kamers laten passeren die deze kwestie uit de Grondwet haalt. Die wijziging van de Grondwet in 2007 in tweede lezing aannemen, ditmaal zonder dat tevoren vaststaat hoe de burgemeester vervolgens moet worden gekozen. Dan hebben we tot 2010 twee jaar om open te overleggen wat we willen: door de raad of door de kiezers. Dat is veel minder regentesk dan die kongsi in de binnenkamers.