Een eerste, maar hele kleine stap

Israël heeft de ontruiming aangekondigd van wegblokkades op de Westelijke Jordaanoever. Maar de operatie verloopt in de praktijk veel minder voortvarend dan de Palestijnen hoopten.

,,Groot nieuws op Al Jazira en CNN'', zegt Ibrahim Awad spottend, de goud- en juwelenhandelaar van Tulkarem, terwijl zijn dochter koffie serveert. ,,De Israëliërs hebben hun controleposten opgeheven en verplaatst...maar liefst 200 meter verderop!''

Het valt op de bezette Westelijke Jordaanoever inderdaad niet mee de nieuwe werkelijkheid te ontdekken die wordt gesuggereerd met krantenkoppen als `Israël draagt Tulkarem over aan Palestijnen' of `Israëliërs verwijderen checkpoints in Jericho.'

Bij Jericho zijn welgeteld drie betonblokken weggetakeld. De weg naar Ramallah is weer open. Maar de andere uitvalswegen zijn nog steeds dicht.

Bij Tulkarem (134.000 inwoners, twee grote vluchtelingenkampen meegerekend) hebben Israëlische soldaten één van de drie wegversperringen verlaten. In de richting van Nablus zitten nu Palestijnen met rode baretten, die vriendelijk zwaaien. Maar net als elders op de Westelijke Jordaanoever zijn bij Tulkarem alle doorgangen in de zogeheten Israëlische `veiligheidsbarrière' gesloten wegens Purim, het joodse Lotenfeest.

,,Toch voel je de opluchting in de stad, de mensen gaan makkelijker de straat op omdat de Israëliërs beloofd hebben te stoppen met invallen, liquidaties en arrestaties'', zegt Awad. ,,Het is een eerste, kleine stap, niet meer, niet minder.''

Vanachter zijn toonbank houdt hij het va-et-vient op straat én de goudprijzen op het Amerikaanse kabelstation CNBC in het oog.

Een groepje gewapende mannen in uniform slentert langs: groen is de kleur van de Palestijnse Preventieve Veiligheidsdienst, blauw/grijs is de gemeentepolitie en groen/beige de nationale veiligheidsdienst. ,,Het belangrijkste verschil is dat zij weer wapens dragen'', legt Awad uit. Op iedere straathoek en plein zijn de kleuren van de verschillende politiediensten vertegenwoordigd.

Een vrouwelijke klant hoort Awad vertellen over de sfeer in de stad en de overdracht van de controle over Tulkarem aan de Palestijnse Nationale Autoriteit. Zij woont in het naburige dorp Elar. ,,We zijn over de paden in de heuvels gekomen, want de wegen waren nog steeds versperd'', vertelt zij.

Awad: ,,Ik begrijp van CNN en CNBC dat we bevrijd zijn. Dat is propaganda.''

Dat wordt met zoveel woorden ook bevestigd door het Israëlische leger. Na wekenlange onderhandelingen zijn nog maar drie van de in totaal 732 permament bemande controleposten, wegblokkades van steen en aarde, tijdelijke checkpoints en andere obstakels verdwenen. Het byzantijnse systeem van reis-en transportvergunningen en checkpoints functioneert nog volop.

,,Het gaat veel te langzaam en dat kan leiden tot nieuwe woedeuitbarstingen'', waarschuwt Awad. ,,De meeste mensen hier zijn ook financieel en economisch ten einde raad.'' Hij kan het weten, want nog altijd koopt hij meer goud dan hij verkoopt. ,,Men verkoopt sieraden om te kunnen eten. Dat was en is een teken dat het slecht gaat..''

Er zijn twee redenen waarom de Israëlische terugtrekking traag verloopt. De Westelijke Jordaanoever is bezaaid met nederzettingen die Israël niet meer wil opgeven of juist wil uitbreiden. Die nederzettingen (meer dan 200) en de toegangswegen worden bewaakt door het leger. Alleen Israëliërs kunnen vrijelijk passeren. Palestijnen kunnen er alleen langs met speciale, moeilijk verkrijgbare toestemming. Awad kan nooit met zijn Ford Fiesta naar het 35 kilometer oostelijk gelegen Nablus om zaken te doen of familie te bezoeken. ,,Wij zijn gevangenen in eigen stad en land.''

De tweede reden is dat het Israël het fundamenteel oneens is met de werkwijze van de de Palestijnse politie-en veiligheidsdiensten. Het Palestijnse staakt-het-vuren en de Israëlische reactie daarop hebben geleid tot weken zonder doden en een daling van het aantal `terreurwaarschuwingen' met 86 procent. Maar in plaats van de militante groepen, zoals de Al-Aqsa Martelarenbrigades, te ontwapenen en door Israël gezochte Palestijnen aan te houden, wil de Palestijnse Autoriteit de `strijders' integreren. Uit protest tegen de Palestijnse ,,onwil'' heeft Israël daarom gisteren nog het overleg over de geplande overdracht van Qalqilya opgeschort.

Kolonel Maher Dwikat (40) van de Palestijnse Preventieve Veiligheidsdienst heeft een korte nacht achter de rug. Het overleg met de Al-Aqsa Martelarenbrigades duurde tot in de ochtend. ,,Wij hebben van president Abbas opdracht gekregen de Palestijnse groepen te integreren in de politie-en veiligheidsdiensten'', vertelt de kolonel. ,,Abu Mazen en wijzelf bepalen wat we doen om recht en orde te handhaven. Niemand anders. De Al-Aqsabrigades hebben gestreden tegen de bezetters, zij hebben geen enkele Palestijnse wet overtreden dus hoeven wij hen niet te arresteren'', zegt hij. ,,Wat willen de joden nou eigenlijk? Dat wij een Palestijnse burgeroorlog ontketenen?''

In het vluchtelingenkamp van Tulkarem, een van de grootste op de Westelijke Jordaanoever, bevestigen Mohammed Taleb (39) en zijn broers, allemaal actieve leden van de Al-Aqsabrigades, dat ze een baantje willen bij de politie of de veiligheidsdiensten. Ze vertonen zich in het openbaar nu Israël leger is gestopt met liquidaties en nachtelijke invallen. ,,Wij hebben gezworen Abu Mazen te zullen steunen. Wij houden ons aan onze afspraken.''

In een sporthal van Hamas wordt de lquidatie herdacht van de verlamde sjeik Achmed Yassin, een jaar geleden in de Gazastrook. In het midden van de hal is een rolstoel met een foto van Yassin op de blauwwitte Israëlische vlag geplaatst. Honderden mannen en jongens schuifelen langs om hun respect te betuigen.

Achmed Raid, een lange, zacht pratende dertiger, is coördinator van Hamas in Tulkarem. ,,Of onze militanten bij de politie willen werken is hun individuele beslissing'', zegt hij. ,,Als organisatie werken wij wel samen met de diensten van de Palestijnse autoriteit om rust en orde te bewaken. Wij hebben beloofd geen aanvallen te zullen uitvoeren. Aan die belofte houden wij ons in Tulkarem als wij met rust gelaten en niet geprovoceerd worden.''