Deze man belt elke maandag namens 43 miljoen Amerikanen met het Witte Huis

Zonder de stemmen van miljoenen evangelische christenen zouden er weinig Republikeinse gouverneurs zijn, geen Republikeinse meerderheid in het Congres en zeker ook geen president die persoonlijk intervenieert in een zaak als die rondom comapatiënte Terri Schiavo. Wie wil weten hoe het nieuwe `christelijk rechts' Amerika vormgeeft, bezoeke Colorado Springs.

De regisseur doorbreekt de duisternis en de stilte per megafoon: ,,Ga terug naar jullie plek voor de Hel, waar Satan zijn instructies aan de christenen geeft. Dan komt Judas op..'' Aanzwellend rood licht, de huisstijl van de Hel. Vuurwerk op acht hoeken van het toneel. Zondaars worden aan kettingen het inferno binnen gesleept.

Generale repetitie in Ted Haggard's `New Life Church' in Colorado Springs, waar vrijwilligers de afgelopen week voor 55.000 toeschouwers het passiespel `The Thorn' speelden, een jaarlijks hoogtepunt in het leven van een snel groeiende kerk die model kan staan voor meer dan alleen een nieuw kerkelijk leven in de Verenigde Staten.

Colorado Springs en New Life Church zíjn het nieuwe Amerika, waar Congres en president van paasvakantie terugkomen om een vrouw die `in een voortdurende vegetatieve toestand verkeert sinds 1990' te `redden'. Een Amerika dat steeds meer steigert tegen de scheiding van kerk en staat, ondanks God op de dollar en de Tien Geboden in veel openbare gebouwen.

Een uur na de zondagse dienst voor 6.500 gelovigen doet de man die New Life Church `maakte' zijn voordeur open, op witte sokken, in spijkerbroek en wit T-shirt. `Pastor Ted', zoals zijn kerkleden en medewerkers hem noemen, woont vijf minuten rijden van zijn kerk. Het boerderij-landhuis ligt in de noordelijke heuvels van Colorado Springs, waar behalve New Life Church en een nederzetting van Lockheed Martin nu nog leegte heerst. `Ranchurbia' rukt gestaag op en zal deze grond spoedig vullen met eengezinshuizen, supermarkten en snelvoederplaatsen.

Ted Haggard vertelt over het succes van zijn kerk en het industrieel preken in Amerika. In 1960 waren er in de VS tien kerken met meer dan 2.500 zitplaatsen; nu zijn het er 850 en elke week komen er twee `megachurches' bij. Hij neemt van de schoorsteen een model van een schattig kerkje met een punttoren. ,,De bouw van deze kerk zou 2.800 dollar per vierkante meter kosten. De onze kost 1.100 dollar per vierkante meter. Er is iets mis met de prioriteiten als kerken in een tijd van tsunami's geld uitgeven aan het opsieren van gebouwen.''

Het auditorium van New Life Church is een kale, zeshoekige hal, geschilderd in de grijstinten van supermarkt WalMart. Nergens is een kruis, een afbeelding van Jezus of enig ander christelijk symbool te bekennen. Tijdens de dienst worden hoog boven het midden van de zaal, waar de prediker en de `gospel rockband' hun werk doen, de liedteksten geprojecteerd op grote schermen, tegen een achtergrond van beekjes en wolken. Haggard: ,,Het gebouw is niet de kerk. Dat zijn de mensen.''

En de mensen komen in groten getale. Parkeerruimte genoeg. Dankzij een nieuw systeem met `touch screens' kan het kinderpastoraat duizend kinderen in veertig minuten `in ontvangst' nemen. Voor hen worden in aparte zalen evangelieverhalen in Disneykleren, in oceaan- of WildWest-decors nagespeeld. Na afloop van de dienst blijven vele honderden na in de cafetaria met warm voedsel en draadloos internet.

Zijn er grenzen aan de groei, raken de mensen niet verloren in supermarktkerken, vraag ik. Haggard gaat behaaglijk verzitten in zijn fauteuil. Als voorzitter van de `National Association of Evangelicals' vertegenwoordigt hij 30 miljoen Amerikanen in 45.000 kerken. Vorige week hebben zich nog eens 13 miljoen leden van Latijns-Amerikaanse kerken in de VS aangesloten. Hij en zeven collega's bellen elke maandagmiddag met het Witte Huis om de conservatief-christelijke opvattingen van de `evangelicals' door te seinen.

,,Nee, er zijn geen grenzen. De grootste kerk van de wereld staat in Seoul, met 768.000 leden. De gemiddelde kerk in Amerika heeft tachtig leden. Wij zullen binnen enkele jaren van onze huidige 12.000 naar 20.000 leden doorgroeien. New Life is efficiënter per gegeven dollar. Deze kerkstijl wint in de hele wereld. Wij hebben binnen New Life 1.300 kleine groepen. Iedereen kent na een tijdje 200 mensen. In `gewone' kerken komen de mensen in stilte en gaan zij weer in stilte. Bij ons is juist minder anonimiteit dankzij de broederschap en de gastvrijheid. Het is een groot feest om de opwekking van Jezus naar de Schriften te vieren.''

Na afloop van de dienst van het woord komen vele tientallen leden naar voren om een medemens in de armen te nemen en de meest intense geloofservaring samen te delen. Velen staan zo minutenlang zachtjes te praten, snikkend, omhelzend. Hallelujah, Jezus, Jezus, fluisteren of roepen zij.

Een van de bezoekers deze zondag is Eric Christen. Hij woont in een van die draagbaar lijkende huizen waar de heuvels van Colorado Springs mijlenver mee zijn bedekt. De metaalblauwe lucht achter zijn barbecue-terras wordt begrensd door de Rocky Mountains. Eric is een consultant van 38 jaar. Zijn vrouw Karyn (30) is piloot bij de luchtmacht, een van de grote werkgevers in de stad. Eric heeft geschiedenis gestudeerd, gaf een paar jaar les, hielp bij de verkiezing van Arnold Schwarzenegger tot gouverneur van Californië en adviseert nu conservatieve politieke campagnes.

Eric is de nieuwe Republikein: goed opgeleid, sterk gericht op vrije markt en zelfredzaamheid, met een lage tolerantie voor overheidsbemoeienis en een compleet vertrouwen in de letterlijke tekst van het evangelie. Hij hecht aan fitness, en rijdt een benzineslurpende SUV omdat hij zijn `vrouw en twee kinderen veilig wil vervoeren'. Hij winkelt bij de WalMart, al geeft hij toe dat winkel- en parkeer-malls lelijk zijn. Eric en Karyn zijn net vijf dagen naar Las Vegas geweest. Zij hebben `shows' gezien, bekent hij: ,,Wij leven in een in zonde gevallen wereld, volmaaktheid is voor het hiernamaals.''

Eric Christen ijvert als gekozen bestuurslid van het schooldistrict voor `vouchers', het recht van ouders om hun kinderen van een openbare school over te plaatsen naar een privé-school, met medeneming van de 10.000 dollar die de openbare school per leerling krijgt. Hij heeft in Colorado Springs de nodige weerstand gewekt, ook bij gematigde Republikeinen. Hij streeft naar macht om zijn hervormingen door te drukken.

Voor zijn verkiezing als schoolbestuurder in 2003 wierf hij 150.000 dollar om hard campagne te voeren. Als hij nog één medestander wint, heeft hij de meerderheid en gaat hij, net als zijn historische held Tom Paine ,,de beuk zetten in de status-quo''. Want ,,ons schoolsysteem zet een premie op middelmatigheid. Amerikaanse kinderen bungelen onderaan in internationale vergelijkingen. Wij doen de 30.000 kinderen in dit district tekort.''

Voor Eric en de 126 miljoen `born agains' en `evangelicals' in de Verenigde Staten moet het schoolcurriculum `wetenschappelijk' eersteklas zijn. Daar hoort ook bij dat Darwins evolutieleer wordt aangemerkt als `een theorie'. `Evangelicals' leren hun kinderen liever over `Creationism' of `Intelligent Design', bouwend op de overtuiging dat de schepping te geniaal is voor zoiets onpersoonlijks als evolutie.

Eric en Karyn Christen hebben het schoolsysteem voor hun eigen kinderen (nu 1 en 4, een derde op komst) zo goed als opgegeven. Zij gaan hun kinderen thuis les geven omdat godsdienstonderwijs uit de openbare school is verbannen. `Homeschooling' is een nationaal succesverhaal, mogelijk gemaakt door Ronald Reagan in de jaren '80, dat bestaat in alle vijftig staten en naar schatting twee miljoen (4 procent) leerplichtige kinderen omvat.

Er is nog een reden. Eric en Karyn willen niet dat de kinderen opgroeien in een schoolomgeving die ,,een homoseksuele levensstijl net zo behandelt als heteroseksualiteit''. Eric kent zijn buitenlandse actualiteiten: ,,Pim Fortuyn kon alleen leven zoals hij leefde in een maatschappij op judeo-christelijke basis. Homoseksuelen zijn niet minderwaardig, het zijn ook Gods kinderen, en wij zijn allen zondaars, maar ik geloof toevallig in een morele code die mij net zo goed verbiedt een begerige blik op andermans vrouw te werpen als om met een persoon van hetzelfde geslacht te leven. De Tien Geboden zijn geen suggesties. Het zijn geboden.''

Colorado Springs is niet altijd `een voorstad op zoek naar een stad' geweest, zoals professor Robert Loevy, politicoloog aan Colorado College de eindeloze zee van huizen en bedrijven omschrijft. De stad van een half miljoen mensen ontstond ruim een eeuw geleden als woonplaats voor goudzoekers. Later werd het een luxe bad- en rustplaats aan de voet van de bergen, een militaire stad en recenter een schone vestigingsplaats voor de hightech-industrie. De laatste vijftien jaar heeft Colorado Springs zich ook ontwikkeld tot `Ground Zero van de Culture Wars', de stad waar 110 kerken en christelijke instellingen zijn gevestigd die de oorlog hebben verklaard aan een Goddeloos Amerika met euthanasie, abortus, homohuwelijk, stamcelonderzoek en verval van het familieleven.

Wie `the christian right' in Amerika zoekt, gaat niet langer te rade bij de eens dominante dominees Robertson en Falwell. Colorado Springs is nu de bestemming, met als spirituele krachtcentrale `Focus on the Family', het christelijke media-imperium van de kinderpsycholoog James Dobson. Op een religieuze hightech campus, een soort 21ste-eeuws Atlantis in de heuvels buiten Colorado Springs, werken 1.400 mensen die de Dobson-boodschap verspreiden, zijn boeken en banden per telefoon verkopen en zijn dagelijkse adviezen over de hele wereld verspreiden via radio, bandjes en nieuwsbrieven. Focus heeft een eigen afslag van de snelweg.

Dobson (68) opereerde tijdens de laatste presidentsverkiezingen openlijker dan voorheen in de politieke arena. Hij zei dat hij niet langer kon zwijgen vanwege de `heftige aanvallen op het huwelijk': een uitspraak van het Supreme Court dat het `sodomieverbod' van de staat Texas ongrondwettig verklaarde, en het arrest van het hoogste Hof in Massachusetts dat het homohuwelijk een wettelijke basis gaf. Focus besloot actieve en financiële steun te verlenen aan president Bush en andere kandidaten die de Dobson-agenda uitdroegen.

In de `chapelteria' (de bedrijfscafetaria waar regelmatig gebedsdiensten worden gehouden) vertelt Focus' vice-president Paul Hetrick dat `dr. Dobson' het niet prettig vindt te worden vereenzelvigd met de `values'-golf in de Amerikaanse politiek. Het is maar een klein deel van zijn werk. Feit is dat twee jaar geleden `Focus on the Family Action' in het leven is geroepen om politiek te kunnen bedrijven zonder de stichtingsgrondslag van `Focus on the Family' in gevaar te brengen. FoF-Action heeft in 2004 acht miljoen kiezers helpen registreren, naar men mag aannemen weinig Democraten.

,,Dobson wordt niet gedreven door mensen of partijen'', zegt Hetrick. ,,Het gaat hem om de thema's: het gezin, het recht op leven [tegen abortus en euthanasie], afrekenen met rechterlijk activisme [het streven om `pro life' rechters benoemd te krijgen, die in gevallen als de Schiavo-zaak de `evangelicals' hadden verhoord] en de doorvoering van een federaal amendement op de Grondwet dat het homohuwelijk verbiedt. Als een Democraat of een Onafhankelijke zich daarvoor zou inzetten, zou dr. Dobson hem steunen.''

Voor Republikeinse kandidaten is Dobson een factor om wie zij steeds moeilijker heen kunnen. George W. Bush' politieke adviseur Karl Rove wist dat. Focus-voorzitter Donald Hodel schreef het al in 2003: ,,Zonder het harde werken en de stemmen van miljoenen christenen, zou er geen meerderheid zijn in beide Huizen van het Congres, geen Bush-presidentschappen, weinig Republikeinse gouverneurs en slechts een paar staatsregeringen in Republikeinse handen.''

We lopen naar de huisstudio van Focus, waar James Dobson zijn radio- en tv-optredens doet. Hij heeft een trouwe luisterschare sinds hij in de jaren '70 `Dare to Discipline' schreef, een veel verkocht opvoedboek tegen de anti-autoritaire jaren '60. Vervolgens begon hij in Arcadia, Californië, een radioprogramma dat al snel door honderden stations werd overgenomen. Met een lokpremie en gunstige voorwaarden wist Colorado Springs Focus ertoe te bewegen naar Colorado te verhuizen. Intussen klinkt de stem van Dobson in meer dan honderd landen.

Dobson neemt een vraaggesprek op met de conservatieve columnist Cal Thomas, die hem voor Fox News ondervraagt over een bizarre rel rond de cartoonfiguur Sponge Bob Square Pants. Dobson ontkent nu al weken dat hij heeft gezegd dat dit sponshoofd kinderen homoseksualiteit zou bijbrengen. In een huiskamerdecor zegt Dobson dat The New York Times hem verkeerd heeft geciteerd. De familiestrijder lacht aanhoudend, tot de studiolichten doven.

Hetrick legt uit dat Dobson bij voorkeur direct met zijn publiek communiceert, `ongefilterd' door de media. Daarom spreekt hij een hoogst enkele keer met de Amerikaanse pers, en dan nog meestal om uit te leggen wat hij niet heeft bedoeld. Zelfs de hoofdredacteur van `Christianity Today' verzuchtte onlangs op een bijeenkomst van `evangelicals' dat Focus on the Family hem ongaarne tekst en uitleg geeft.

In een deel van de stad met goedkope flatgebouwen staat het `Pregnancy Center' van Raul en Caroline Reyes. In 2004 deden 5.000 vrouwen en meisjes een beroep op het centrum. Zij krijgen advies over niet-zwanger worden (Raul: ,,Onthouding is de enige gratis en 100 procent veilige methode, gezond voor lichaam en geest''), en desgewenst een gratis zwangerschapstest. Als zij om abortus vragen worden hun alternatieven voorgehouden. Zij krijgen een sonogram – het apparaat is geschonken door Focus on the Family. De bewegende beelden genezen velen naar verluidt van de wens tot vruchtafdrijving. Vrouwen die toch voor abortus kiezen, worden na afloop zonder verwijten opgevangen.

Joy en Andy en andere medewerkers van het centrum vertellen dat zij jongeren in een rollenspel leren zich te onttrekken aan de druk van leeftijdgenoten, durven `nee' zeggen tegen alcohol, drugs en seks. Caroline: ,,De aftakeling van het Amerikaanse gezin gaat heel ver. Omdat we een doorgangsnatie zijn, zit er weinig samenhang in families en overdracht van tradities. Ouders kopen hun schuldgevoel over lange werkdagen af met materiële dingen. `Dating' is een regelrechte voorbereiding op echtscheiding. Jongeren zijn op zoek naar `ergens bij horen'. De kerk geeft hun dat gevoel.''

Raul, die naar Colorado Springs kwam om voor Focus on the Family te werken, vertelt dat zij ook een training begonnen zijn op de militaire basis Fort Carson. Na verschillende seksueel misbruik-affaires, ook bij de Air Force Academy, is hij het programma `Choices' begonnen dat `militaire seksuele integriteit' propageert. Vooral met het oog op uitzending naar het buitenland die vaak bandeloosheid en nare ziektes met zich brengt.

Het `Life Network' waarbinnen het centrum van de Reyes functioneert is zo'n `faith based initiative' waar president Bush ook in zijn tweede ambtstermijn waarde aan hecht. Washington stuurt geld voor cursussen `Onthouding tot het Huwelijk'. Caroline: ,,Abortus is een `quick fix' die hoort bij de `drive thru'-samenleving.''

Colorado Springs is niet alleen een centrum van een religieus geïnspireerde familiecultuur. Het is ook de broedplaats van een strikte vrijemarktvariant van het Republikeinse conservatisme. Paul Prentice doceert economie en zit in zaken, maar vanavond ontvangt hij aan huis met frisdrank en chips een stuk of vijftien liefhebbers van het kapitalisme als heilbrengende filosofie. Misschien heet het wel `christelijke economie' waar zij naar op zoek zijn.

,,Het eigendomsrecht komt direct van de Schepper'', legt Prentice uit, staande voor de haard. ,,De Grondwet heeft daar niets mee te maken. Leven, vrijheid, het nastreven van bezit zijn onvervreemdbare rechten, die kan de Grondwet ook niet afnemen.'' Even later: ,,Capitalism is Propertyism is Freedom. In mijn ogen is het niet gierig te willen houden wat je bezit. Ik vind het hebberig als anderen willen afpakken wat van mij is, ook al doen zij het in de naam van compassie. Wij zijn van onszelf, maar van januari tot 5 mei moeten we werken om onze belastingaanslag te betalen. Dat is onaanvaardbaar.''

Een zakenman vult instemmend aan: ,,De overheid is de grootste slavendrijver op aarde.'' In het gezelschap van uitsluitend blanken geldt dit als een onomstreden waarneming. Alles is verkeerd gelopen in 1913 met de invoering van de inkomstenbelasting, dieselt men door. Paul wil terug naar de filosofische contouren van het kapitalisme. ,,Vergeet nooit dat kapitalisme voor de armen is, niet voor de rijken. Je moet een overschot hebben om van de overproductie de armen te kunnen voeden.''

Ted Beckett (69) hoefde geen afscheid te nemen van het socialisme, hoogstens van een leven met te veel drank en vrouwen, vertelt hij in het Chinees restaurant achter zijn nieuwbouwhuis in Colorado Springs. Toen zijn eerste leven in Texas hem te veel werd, beleefde hij op een avond een goddelijke ervaring. De stem van de Heer kwam uit alle autoluidsprekers.

Sindsdien liet Beckett het r.k.-geloof achter zich, en wist wat hem te doen stond: `Goed Doen'. Met zijn tweede vrouw Audrey ervaart hij het als Gods opdracht Israël, de ontwikkeling van de Westoever en evangelisch verantwoorde doelen in eigen land te steunen.

De Becketts exploiteerden eerst woonwagenparken, maar ontwikkelen nu met succes onroerend goed in het snel groeiende Colorado Springs. ,,We zijn door God gezegend om dit te doen. `Evangelicals' hebben na hun `wedergeboorte-ervaring' een directe lijn met God. Daarom weet ik: Hij bevoordeelt zakenmensen die goede werken verrichten. God is bereid daar veel geld in te steken'', zegt Ted.

Zo zag hij zich vorig jaar geroepen de documentaire film `Faith in The White House' financieel mogelijk te maken. Audrey (60): ,,Wij wilden dat mensen in de hele wereld George W. Bush leerden kennen zoals hij is. Nu hij is herkozen kan het een `evergreen' worden.''

De Becketts hebben hun filminvestering van 350.000 dollar nog niet terug, maar zij hopen dat de dvd's bij Blockbuster, Sam's Club en andere winkelketens gaan lopen naarmate president Bush meer erkenning vindt. Maar het ging hun niet om het geld. Ted en Audrey vertellen dat zij van 50.000 dollar per jaar leven en een half miljoen schenken aan al hun stichtingen en andere goede doelen. Behalve de redding van Israël gaat hun liefdadige werk vaak over `familiewaarden', volgens Audrey hét verschil tussen Republikeinen en Democraten.

George W. Bush was veertig toen hij de fles liet staan en besloot een nuttig leven te gaan leiden. Het luxe hotel waar hij het 's nachts zo bont maakte dat hij de volgende ochtend, mede op aandringen van zijn vrouw Laura, een streep zette onder zijn verleden, was het Broadmoor, het mooiste `kuurhotel' van Colorado Springs. In zoverre is het geen wonder dat men over Colorado Springs-conservatisme spreekt. Kenmerken: absolute afwijzing van wat nu in de Terry Schiavo-zaak gebeurt en een stop op iedere vorm van belastingverhoging.

De culturele wedergeboorte van de stad is volgens vastgoed-weldoener Ted Beckett te danken aan dominee Haggard, de man die New Life Church groot maakte. ,,Ted Haggard heeft het moeilijk gemaakt om in Colorado Springs naar de hel te gaan.'' Onder twee mini-tabletten met de Tien Geboden in zijn zitkamer beaamt Haggard die uitspraak: ,,De mensen die u vanmorgen tijdens de dienst heeft gezien, gaan morgen niet de gevangenis in, zullen proberen hun vrouw trouw te blijven, en zullen hun best doen goede, ethische zakenmensen te zijn. Buitenstaanders vinden dat een prettig kant van onze kerk. Waar zij minder gerust op zijn is onze zendingsdrift, ons wereldbeeld.'' Hoe neemt u die zorg weg? Haggard: ,,Door aardig te zijn. Glimlach en dring niet aan. Maar iedere beweging heeft marginale malloten. De onze ook.''

Christopher Beard en zijn studenten van de `leadership academy' Twentyfourseven opereren allerminst in de marge van New Life Church. Zij vormen de voorhoede van de zendingsbrigade van Haggards `evangelicals'. Twentyfourseven is de Wachttoren van de 21ste eeuw, missie met een laptop. Beard, die Satan speelde in het passiespel, had op zijn 24ste een MBA en een Masters in de psychologie. Hij behandelde psychisch zwaar zieke kinderen. En toen wilde hij wel eens werken met gezonde, begaafde jongeren.

Beard ziet een vergelijking met het bijbelse model, Jezus verzamelde ook zijn leerlingen om zich heen. Hij geeft tachtig geselecteerde studenten verdeeld over twee jaar een intensieve fysieke en spirituele training, mede gericht op vergroting van mentale en sociale vaardigheden. Van zeven tot negen doen zij aan fitness, zwemmen, lange afstandsloop. Goed voor discipline en uithoudingsvermogen. Daarna is er tijd voor vasten, bidden en vooral het voorbereiden op buitenlandse zending, China, Thailand, India, Afghanistan.

,,Om leider in de wereld te kunnen zijn moeten zij leren volgen, wennen aan zelfopoffering en het afleggen van hun eigen ideeën'', vertelt Beard. En leven volgens een gedragscode. Een paar leiders van morgen glimlachen: in hun eerste jaar mogen zij niet verliefd worden. Kort geleden is er nog een collega weggestuurd voor dat vergrijp. Homoseksualiteit is nooit toegestaan. Mits tijdig bekend kan er over worden gepraat, om er van af te komen.

Voor `Pastor Ted' is 24/7 de bekroning van zijn jeugdervaring. Hij stelt vast dat `de seculaire beweging in Amerika totaal niet aanslaat', terwijl Europa bijna afscheid heeft genomen van God. Dat komt zijns inziens door het uitblijven in Europa van de `Jesus Movement', waar hij als jongere met leeftijdgenoten door werd meegesleept. Hij ging met 95.000 jongeren naar de Expo '72 in Dallas en zong dagenlang bijbelse liedjes.

,,Het was ons Woodstock, met Pepsi en christelijke rock. In de jaren '70 werden miljoenen Amerikanen `evangelicals'. Wat nu gebeurt is nog steeds een reactie op de jaren '60. De hippies van de jaren '60 wilden vrije liefde, seks, alles. Wij zeiden: wij houden van het huwelijk. Zij riepen: vertrouw niemand boven de veertig. Wij hielden van onze grootouders. Zij waren tegen gezag. Wij zien de noodzaak van gezag. Mijn generatie van tussen de 48 en de 58 leidt nu de megakerken, zonder pilaren en glas-in-loodramen. Wij wisten het toen al: er is niets mis met Jezus.''