Astmapatiënten missen verdediging verkoudheidsvirus

Astmapatiënten hebben veel last van verkoudheidsvirussen. Dat komt, ontdekten Britse en Italiaanse onderzoekers, doordat cellen die de luchtwegen bekleden (epitheelcellen) nauwelijks weerstand bieden aan infecties met rhinovirus, het meest voorkomende verkoudheidsvirus. De cellen produceren geen interferon-β, een krachtig virusbestrijdend eiwit. En eenmaal door virussen geïnfecteerde cellen worden niet adequaat opgeruimd. Wel vlamt bij de patiënten de astma op (Journal of Experimental Medicine, 21 maart).

Astma is een chronische ziekte waarbij de fijne vertakkingen van de luchtpijp in de longen zich vernauwen, wat leidt tot soms zeer ernstige aanvallen van ademnood. Deze verschijnselen zijn het gevolg van een niet-functionele chronische ontsteking van de luchtwegen die ontstaat onder invloed van genetische factoren en prikkels uit de omgeving, zoals blootstelling aan allergenen. Bij het ontstekingsproces zijn veel verschillende cellen van het afweersysteem betrokken. Die geven stoffen af die de ontsteking in stand houden, de luchtpijpjes vernauwen en op den duur de structuur daarvan aantasten.

Bovenop de `gewone' symptomen maken veel patiënten geregeld periodes door waarin hun toestand duidelijk verslechtert. Dat is bijvoorbeeld het geval bij een gewone verkoudheid. De toch al overgevoelige luchtwegen van astmatici worden dan nog gevoeliger en de luchtwegontsteking verergert.

De onderzoekers maakten in het lab celkweken van de epitheelcellen uit de fijne vertakkingen van de luchtpijp van astmatici en van gezonde personen. De celkweken infecteerden ze met rhinovirus. Al na enkele uren bleek dat het virus zich in de cellen van astmapatiënten veel sneller vermenigvuldigt dan in de cellen van gezonde personen. Dit bleek te komen doordat een normale reactie op een virusinfectie, de aanmaak van de stof interferon- (INF-), zo goed als uitblijft. INF- remt de vermenigvuldiging van het virus en brengt bij geïnfecteerde cellen bovendien apoptose (geprogrammeerde celdood) op gang. De astma speelt op doordat besmette epitheelcellen wel allerlei ontstekingsbevorderende signaalstoffen afgeven. Deze kunnen bepaalde witte bloedcellen (eosinofiele cellen en Th2 cellen) naar de longen lokken die een centrale rol spelen bij de met astma samenhangende ontstekingsreacties.

Wellicht kunnen astmapatiënten hoop putten uit de bevinding dat toevoeging van INF aan de geïnfecteerde celkweek een normale antivirale reactie op gang bracht. Misschien komt daar nog eens een medicijn voor verkouden astmapatiënten uit voort.