`Aaisikers' ondanks rechterlijk verbod het veld in

Ruim zestig verontruste aaisikers kwamen gisteravond in Jirnsum bijeen. Ondanks een verbod gaan ze de weilanden in om hun hobby uit te oefenen.

Ja, taxichauffeur W. Breeuwsma (38) uit Tytsjerk is de afgelopen weken de weilanden ingegaan om kievitseieren te zoeken. Maar de eitjes die hij vond liet hij liggen, zegt hij gisteren in de pauze van de actievergadering van zestig eierzoekers in Jirnsum. Sinds zijn zevende is hij een fervente aaisiker (kievitseierenzoeker). De rechterlijke uitspraak van ruim een week geleden trof hem recht in het hart, zegt hij.

Wat is aaisykjen? ,,Eén zijn met de natuur, het gedrag van de kievit onderzoeken, je vrij voelen'', probeert Breeuwsma uit te leggen. ,,Als ik kievitseieren zie word ik lyrisch.'' Hij knijpt in zijn arm. ,,Ja, echt dan krijg ik kippenvel.'' Toen het nog mocht, nam hij de eitjes mee. ,,Ze zijn een delicatesse. Ik vind ze lekker.''

G. van der Meer (58) uit Dokkum is net als Breeuwsma naar de bijeenkomst gekomen. Ondanks het rechterlijke verbod trok ook hij de landerijen in. Al vijftig jaar bestudeert hij het gedrag van de kievit. ,,Zielig als ik een eitje meeneem? Nee, in elk mens zit een jager'', zegt de oud-bankmedewerker die sinds januari in de vut zit. Hij had zich verheugd op het voorjaar, wanneer hij de weilanden in kon gaan.

,,Hollanders hebben geen idee wat het voor de Friezen betekent als ze geen kievitseieren meer mogen zoeken'', stelt O. van der Zwaag uit Ryptsjerk, die op haar zevende al met haar vader ging rapen. ,,Het is net zoiets als wanneer de Elfstedentocht niet doorgaat.''

Het was gisteravond een stuk rustiger dan precies een week ervoor toen 150 boze en geëmotioneerde Friese aaisikers in Jirnsum bijeenkwamen en besloten tot burgerlijke ongehoorzaamheid. Toen werd er stoom afgeblazen en kwamen er emoties los. Gisteravond was de sfeer gelaten. Er werd een fonds ingesteld, van waaruit de boetes worden betaald die illegale zoekers krijgen als ze door de politie bekeurd worden (95 euro). Gedeputeerde Anita Andriesen (PvdA) legde uit dat de provincie Friesland ,,alles uit de kast'' zal halen om het eeuwenoude Friese gebruik in stand te houden.

De Leeuwarder rechtbank verbood vorige week het traditionele Friese aaisykjen na een klacht van de Vogel- en Faunabescherming. De rechtbank vindt dat de provincie ten onrechte geen limiet heeft gesteld aan het aantal zoekers en het aantal eieren dat geraapt mag worden. In Friesland mogen eierzoekers tot 9 april kievitseieren meenemen, mits ze een nazorgpas hebben. Per persoon mogen vijftien eitjes worden geraapt.

Toch achtte de rechtbank dit Nederlandse wetsartikel in strijd met de Vogelrichtlijn. Die schrijft voor dat het om ,,kleine hoeveelheden'' moet gaan. Ook heeft de provincie verzuimd om vooraf te toetsen of er ook in natuurgebieden mag worden geraapt, wat in strijd is met de Habitatrichtlijn.

Na de uitspraak, middenin het raapseizoen, barstte de kritiek los. En de frustratie. Vice-voorzitter Harm Niesen van de Faunabescherming kreeg eergisteren een kogelbrief. Van een boze Fries, zegt hij. In bijgevoegd briefje stond in het Fries ,,Friezen waarschuwen niet, maar schieten direct.'' Niesen doet aangifte. ,,Dit gaat te ver.'' Andriesen begrijpt frustratie en boosheid van de Friese eierzoekers, maar veroordeelt de kogelbrief. ,,Een dieptepunt. Zo gaan we hier in Friesland niet met elkaar om. Op deze manier verhardt de strijd.''

Met juridisch ,,repareerwerk'' kan de provincie alsnog voldoen aan de Vogel- en Habitatrichtlijn, verwacht ze. Ook wil ze ,,de politieke druk'' opvoeren door overleg met Europarlementariërs. ,,Het Ministerie van Landbouw en de Europese Commissie staan al achter ons''. De naar schatting 25.000 kievitseieren die er jaarlijks in Friesland worden geraapt, staan in geen verhouding tot de tienduizenden kieviten en grutto's die er in Frankrijk worden ,,neergeknald'', zegt ze. ,,Waar praten we over, over een paar eitjes.'' De provincie Friesland gaat in hoger beroep tegen de uitspraak en vraagt een versnelde behandeling. ,,Rapen is geen roven'', onderstreept ze, ,,maar hoort bij het zoeken en de verplichte nazorg''.

In Friesland plaatsen 6.500 vrijwilligers nestbeschermers, opdat boeren met hun landbouwvoertuigen om de nesten rijden. Voorzitter A. Osinga van de Bond van Friese Vogelbeschermingwachten voorspelt dat meer dan de helft van hen er de brui geeft, mocht het verbod definitief worden.