Zinderend dansspektakel in het Van Gogh

Stond burgerlijk Wenen rond 1910 nog op z'n kop door Egon Schieles in seksuele pijnlijkheid gedrenkte schilderijen en tekeningen, honderd jaar later heeft in de westerse cultuur de aanstootgevendheid plaatsgemaakt voor Schiele-reproducties in tienerkamers. Een overzichtstentoonstelling van zijn werk, zoals nu in het Amsterdamse Van Gogh Museum te zien is, loopt dus het gevaar een onschuldig feest van posterherkenning te worden.

Gelukkig maakt het Van Gogh Museum er een multimediaal spektakel van, een Gesamtkunstwerk waarbij het geheel van dans, muziek, video, tentoonstelling en performance/installatie meer is dan de som der delen. De geest van Schiele wordt voortreffelijk uitgedragen en aangevuld door choreografe Krisztina de Châtel en performancekunstenaar Marina Abramović. Hun `samenwerking' haalt Schiele los uit de clichékaders.

De Châtel (Boedapest, 1943) en Abramović (Belgrado, 1946) delen als grensverleggende kunstenaars de strijd om drift onder controle te houden. De Châtels choreografie heet dan ook Gradual and Persistent Loss of Control. Haar acht dansers laten niet alle bewegingsremmen los, maar zoeken naar innerlijke verscheurdheid in het lichaam waarin zij gevangen zitten. Hun macabere, kronkelende zelfgevechten spelen zich af in glazen kooien, terwijl Abramović de rem erop gooit door dansers met magnetische schoenen op een plateau te laten dansen alsof ze op een Charlestonfeestje zijn.

De dansers trekken de feestkleding van de Nederlands-Marokkaanse ontwerper Aziz uit en ontpoppen zich als de roodbevlekte, naakte lichamen van Schieles tekeningen. Aziz ontwierp voor die naaktheid prachtig beverfde panty's, Hautnah zoals de Duitsers treffend zeggen, compleet met getekend schaamhaar en bemoste oksels. Elders in de tentoonstelling zijn video's van De Châtel en anderen te zien, en Abramović laat leden van haar Independent Performance Group dagenlang op een aan de muur opgehangen plank zitten.

Het zindert in het Van Gogh Museum, want je kunt de soms reptielachtige dans als `echte' voorstelling zien maar je kunt er ook aan voorbijlopen en je op andere zaken concentreren. Als museaal concept is het niet nieuw maar deze keer verrijkt het ene medium het andere. Centimeters voor je neus toont een danser zich in al zijn lelijke schoonheid. Meer nog dan de zen-achtige uithoudingsoefeningen van Abramović, handelt De Châtel direct in de gekwelde geest van Schiele. Dankzij haar krijgt hij opnieuw betekenis. Dit is een voorstelling en tentoonstelling die met recht zintuiglijk mag worden genoemd. Ook door de begeleiding van pianist Tomoko Mukaiyama, Bach en Beethoven, is het aangenaam mede lijden met Egon Schiele.

Voorstelling: Gradual and Persistent Loss of Control, door Dansgroep Krisztina de Châtel i.s.m. Marina Abramović. Gezien 24/3 Van Gogh Museum Amsterdam. Aldaar t/m 19/6. Inl: 020-5705200 of www.vangoghmuseum.nl

Cultureel Supplement : pagina 20