Roze schemer op de prairie

Bestaat er zoiets als literaire easy listening? Wanneer dat zo is dan valt het werk van Kent Haruf daaronder. Met zijn derde roman Het lied van de vlakten werd hij in de Verenigde Staten erg populair: het boek stond maandenlang in toptienen, het werd genomineerd voor de National Book Award en het won de `Mountains & Plains Booksellers Award'. Deze prijs, waarvan de naam alleen al tot de verbeelding spreekt, wordt gegeven aan boeken die zich afspelen in het gebied van de bergen en de vlaktes: van de Rocky Mountains tot de staten in het zuidwesten.

De opvolger van Het lied van de vlakten, het onlangs in Nederlandse vertaling verschenen Het avonduur, kan een vergelijkbare route gaan volgen: het is zo'n roman van het soort dat aangeprezen wordt als `ontroerende' vertelling en het is bovendien een reprise van het vorige boek. Het barst van de grote gevoelens: eenzaamheid en liefde, omkleed met de nodige tragische elementen, zoals een boer die door een stier gespietst wordt, een jongen die opgroeit bij zijn grootvader en armoedzaaiers met voedselbonnen in een caravan.

Een vertelling dus over mensen die stevig geworteld zijn in het platteland. De oudere Raymond heeft zijn hele leven op een ranch gewerkt met zijn broer. Wanneer ze enkele van hun stieren verkopen, wordt de broer te grazen genomen door een van de beesten. Hij overleeft het niet. Raymond, die zijn broer wilde helpen, raakt gewond en blijft achter met voorspelbare schuldgevoelens. Eenzaam als hij is, is hij toch niet alleen: mensen in zijn omgeving zijn hem tot grote steun en hij ontdekt voor het eerst wat liefde voor een `vrouwspersoon' is.

Behalve Raymond komen ook andere bewoners in de omgeving aan bod, onder wie DJ, die bij zijn grootvader woont omdat zijn moeder is overleden en zijn vader nog voor de geboorte is vertrokken. Deze DJ sluit vriendschap met een meisje uit de buurt, wier moeder alcoholist en kettingroker is. Daarnaast zit hij op school met twee verwaarloosde kinderen van ouders die in een caravan wonen en vaak bezoek krijgen van een maatschappelijk werkster.

Allemaal komen ze op een indirecte manier met elkaar in aanraking: Raymond en de opa van DJ liggen tegelijkertijd in het ziekenhuis, Raymond wordt verliefd op de maatschappelijk werkster, enzovoort. Narigheid en schattigheid wisselen elkaar af. Zowel Raymond als DJ ervaart voor het eerst hoe het is om te zoenen en dat terwijl Raymond de pensioengerechtigde leeftijd al heeft bereikt. Dat alles vergroot het lieflijke karakter van het geheel.

Het avonduur biedt precies wat de titel suggereert: avontuur ontbreekt, er hangt een roze schemering over het stoffige landschap en er wordt een sympathieke blik op een Amerikaanse gemeenschap geboden. Het reilen en zeilen verloopt weliswaar niet geheel rimpelloos, maar is ook nergens schokkend of opzienbarend. Opvallend is daarbij de liefdevolle blik van de verteller die veel details waarneemt, en veel kleuren. Rondvliegend stof is liefst goudkleurig in het vallende zonlicht, en een stenen huisje is baksteenrood. Haruf biedt een kitscherige, goedmoedige en volkomen onschadelijke variant op de traditie van eerlijke, landelijke Amerikaanse literatuur – Het avonduur laat zich nog het best omschrijven als `Cormac McCarthy lite'.

Kent Haruf: Het avonduur. Uit het Engels vertaald door Karina van Santen en Martine Vosmaer. De Bezige Bij, 336 blz. €19,90