Kiezer heeft recht op boter bij de vis

Het hoofdartikel in NRC Handelsblad van 23 maart veegt de vloer aan met ons voorstel om nog dit jaar voor burgers de lasten met 200 euro te verlagen door verlaging van de ziektekostenpremies (ook voor particulier verzekerden) en om acute knelpunten in publieke diensten als kinderopvang, verpleegzorg en beroepsonderwijs op te lossen. Een pakket dat circa 1,5 miljard euro kost. ,,Er hoort maar één term bij, die goed past bij de economische tijdgeest: goedkoop.''

Natuurlijk heeft NRC Handelsblad gelijk als ons voorstel niet méér zou zijn dan een goedkope oppositiestunt. De ratio achter ons voorstel is een heel andere. Al meer dan een jaar zien niet alleen wij, maar evenzeer tal van onafhankelijke economen en de Nederlandse banken dat de consumenten alle vertrouwen in de economie hebben verloren en daarom meer sparen dan consumeren. Dat is een van de belangrijke oorzaken dat onze economie sinds het aantreden van Balkenende en Zalm de slechtste groeiprestaties heeft van heel Europa. Illustratief is dat de particuliere consumptie in de periode 2002-2005 cumulatief slechts met 0,4 procent is gestegen, tegen de export met 14 procent.

Als gevolg van de stagnatie van de binnenlandse bestedingen is de recessie in ons land dieper en langduriger. Dat we nu uit de recessie kruipen komt door de uitvoer, terwijl de binnenlandse bestedingen ver achterblijven, zo meldt het Centraal Planbureau deze week.

Alleen een simpele lastenverlichting – meer geld in de portemonnee – kan dit probleem slechts ten dele verhelpen. Immers, als mensen geen vertrouwen hebben, zullen ze eerder meer gaan sparen dan besteden. Het helpt echter wel. Vooral lage en middeninkomens zullen iedere extra euro waarschijnlijk uitgeven. wat goed is te begrijpen gezien de al vier jaar oplopende lasten.

Belangrijker dan een directe bestedingsimpuls is dat het vertrouwen van de burgers in het economisch beleid van het kabinet moet worden hersteld. Secretaris-generaal Oosterwijk van het ministerie van Economische Zaken, heeft het in zijn nieuwjaarsartikel in ESB uitvoerig toegelicht. ,,De hervormingen zijn in de periode 2003-2007 samengegaan met een lastenverzwaring van 8,5 miljard euro [...] en daar gaat een dubbelzinnig signaal van uit [...] de positieve effecten van de hervormingen worden niet direct zichtbaar''. Oosterwijk verbindt daar terecht de conclusie aan dat ,,boter bij de vis in de toekomst in sterkere mate de leidraad moet zijn''.

Dat is ook de gedachte achter ons voorstel. Het kabinet heeft de lasten enorm verzwaard. Dat leek noodzakelijk te zijn om het financieringstekort te verlagen tot 2,6 procent. Burgers begrijpen zo'n politieke deal als kiezers heel goed.

Nu het tekort echter veel lager uitkomt, en zelfs al onder de 2 procent duikt door extra belastingopbrengsten en gasbaten, ontvalt deze noodzaak. Wel leidt de lastenverzwaring tot een aanzienlijke verslechtering van het financieringstekort op de lange termijn. Immers lastenverzwaringen hebben ook het structureel groeivermogen verzwakt, zoals Oosterwijk terecht stelt.

Wij volgen zijn advies op: ,,het tijdpad van reductie van het financieringstekort moet worden afgewogen tegen het deels ongedaan maken van de additionele lastenverzwaringen ten opzichte van het regeerakkoord''.

Minister Brinkhorst steunde die visie in de Tweede Kamer volledig. Ook hij kent de schadelijke effecten van lastenverzwaring op het structurele groeivermogen.

Uiteraard zijn wij graag bereid om de lastenverlichting op een andere manier vorm te geven, zodat het effect op de structurele werking van de arbeidsmarkt nog beter is, bijvoorbeeld door de arbeidskorting te verhogen. Ook al onze andere structurele hervormingsmaatregelen uit de tegenbegroting blijven overeind, waarvan het CPB heeft aangetoond dat het financieringstekort zelfs lager uitkomt dan bij Zalm. Wij zijn dus aantoonbaar geen potverteerders.

Kiezers begrepen de deal: extra lastenverzwaring om het tekort terug te dringen. Maar nu het tekort veel sneller daalt, mogen de kiezers delen in het succes: boter bij de vis.

Wouter Bos is voorzitter van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer; Ferd Crone is financieel woordvoerder van deze fractie.