Toezicht op Iederwijs, maar niet streng

Na druk uit het parlement verscherpt minister Van der Hoeven het toezicht op particuliere scholen. Maar tot een veel strengere inspectie hoeft dat niet te leiden.

Jan de Vries is tevreden. De afgelopen week slaagde het Tweede-Kamerlid (CDA) erin minister Van der Hoeven (Onderwijs, CDA) tot actie te bewegen: vanaf augustus houdt de Onderwijsinspectie volledig toezicht op particuliere scholen.

Als blijkt dat scholen ondermaats presteren, moet de inspectie de lokale leerplichtambtenaar inschakelen, die nu nog de erkenning van privé-scholen mag intrekken. Vanaf 1 augustus 2006 gaat deze bevoegdheid naar de minister. De Kamer, bezorgd over de opkomst van het particulier onderwijs, nam hier genoegen mee.

Het waren de `veredelde speeltuinen' die de discussie over het particulier onderwijs opeens beladen maakten. Het aantal scholen met het zogeheten Iederwijs-concept groeit snel. Op dit moment zijn er negentien Iederwijs-scholen in Nederland, met circa vierhonderd leerlingen. Enkele honderden leerlingen staan op een wachtlijst en nog zeker dertig van deze scholen zijn gepland.

Kern van Iederwijs is dat kinderen zelf bepalen wat zij leren. Klassen bestaan niet, docenten bieden alleen lesstof aan als leerlingen erom vragen. Het leidt, volgens mede-oprichter Yolanda Eijgenstein, tot zelfbewuste kinderen met zelfvertrouwen. Leerachterstanden zullen de leerlingen op Iederwijs-scholen niet sneller oplopen dan op reguliere scholen, zegt zij bovendien, want kinderen hebben een natuurlijke drang tot leren en zullen ook uit zichzelf lesboeken gaan pakken. Bovendien: een kind dat gemotiveerd is, leert altijd sneller dan een kind dat moet leren.

De commotie in de Tweede Kamer was groot. Minister Van der Hoeven tolereert het bestaan van scholen waar leerlingen ,,in het geheel geen onderwijs volgen'', zei Kamerlid De Vries, die het liefst meteen een verbod op Iederwijs wil instellen. Coalitiegenoot VVD is het met het CDA eens, en ook de meeste andere fracties zijn er niet gerust op.

Van der Hoeven gaf toe: de Iederwijs-scholen, en in hun kielzog álle particuliere scholen in Nederland, gaan door de inspectie gecontroleerd worden. Op dit moment bekijkt de inspectie alleen of de basisvoorzieningen op particuliere scholen in orde zijn, zoals de kwaliteit van het gebouw of de bevoegdheid van de leraren.

Dat toezicht wordt vanaf augustus strenger. Alleen blijft de vraag waaRÓp de inspectie de scholen gaat beoordelen. Omdat particuliere scholen niet door de overheid bekostigd worden, hoeven zij zich niet aan allerlei verantwoordingsregels te houden. Het ministerie zegt desgevraagd dat particuliere scholen straks een `schoolplan' moeten hebben, waarin staat wat de visie van de school is en hoe er onderwijs wordt gegeven.

Bovendien moeten particuliere scholen straks aan de `kerndoelen' voldoen. Dit zijn vastgelegde eisen waarin staat wat een kind aan het einde van zijn schoolcarrière moet kennen en kunnen. Zo moet ieder kind na groep 8 kunnen klokkijken, `breuken in decimale breuken omzetten' en `praten over alledaagse situaties'. ,,Ze hanteren daarbij een begrijpelijke uitspraak.'' Hoewel het Iederwijs-bestuur zegt dat de leerlingen ruimschoots aan de kerndoelen voldoen, willen zij geen toetsen invoeren om dat te testen.

Waarschijnlijk zal de inspectie zelf de helpende hand bieden. De inspectie overlegt nu al met Iederwijs en andere particuliere scholen om tot een vorm van toezicht te komen. Uiteindelijk zal er een zogeheten `toetsingskader' komen dat minder streng zal zijn dan voor het regulier onderwijs. Iederwijs, dat zegt graag door de inspectie gecontroleerd te worden, mag meepraten over de criteria. Helemaal gelijk worden particuliere en gewone scholen dus niet.