Meer macht naar regio's in Italië

Het Italiaanse parlement heeft gisteren in eerste ronde een grondwetswijziging aangenomen die de premier en de regio's veel meer macht geeft.

De wetswijziging wordt algemeen omschreven als een grote overwinning voor de Lega Nord van Umberto Bossi die begin jaren negentig is opgericht om de noordelijke regio's onafhankelijker te maken van het centrale gezag in Rome.

De regio's krijgen in het plan de zeggenschap over de organisatie van de gezondheidszorg, het onderwijs, en de regionale en lokale politie. Alleen als regiobesluiten het staatsbelang in gevaar brengen kan de regering ingrijpen.

De andere zeer in het oog springende wijziging van de grondwet geeft de premier veel meer macht. Hij zal direct worden gekozen, mag ministers aanstellen en ontslaan, en mag het parlement ontbinden. De president verliest deze bevoegdheden ten koste van de premier.

De grondwetswijziging is gisteren tijdens een zeer rumoerige senaatszitting goedgekeurd. Oppositiepartijen zwaaiden met de nationale driekleur om zo te waarschuwen dat de nationale eenheid in gevaar komt. Vlak voor de stemming verliet de oppositie demonstratief de zaal. Vertegenwoordigers van de Lega Nord hielden een spandoek op met de tekst: `Het nieuwe Italië wordt geboren'.

Romano Prodi, de centrumlinkse rivaal van premier Silvio Berlusconi, omschreef de grondwetsherziening als ,,de creatie van de dictatuur van de meerderheid''. Volgens hem is ,,het evenwicht van de democratie beschadigd''. Gavino Angius, oppositiewoordvoerder in de Senaat, sprak van een ,,zwarte bladzijde in het parlement die het gevolg is van de chantage door de Lega Nord''.

Hoewel vrijwel alle parlementariërs van de regeringsmeerderheid voor stemden, bestaat er ook bij rechts onvrede over de wetswijziging. Met name de Alleanza Nazionale, die juist de centrale staat hoog in het vaandel heeft, is de machtsverschuiving van de staat naar de regio's een doorn in het oog. Door coalitiedwang durfde uiteindelijk vrijwel niemand tegen de plannen te stemmen die kunnen worden beschouwd als het kroonjuweel van de Lega Nord. Berlusconi zou rebellie in de coalitie hebben afgestraft, omdat hij de Lega Nord hard nodig heeft om de regionale verkiezingen van april en de landelijke verkiezingen van volgend jaar te winnen.

Het voorstel moet nu opnieuw, voor een tweede lezing, door het Huis van Afgevaardigden en de Senaat worden goedgekeurd. Daarna zal het Italiaanse volk zich er in een referendum over uitspreken, maar Berlusconi heeft al laten weten dat dit pas na de verkiezingen van mei 2006 zal gebeuren.

De zich na een langdurige ziekte terugvechtende Lega Nord-voorman Umberto Bossi zei in een reactie geëmotioneerd te zijn. ,,Ik had erbij willen zijn, ik had willen praten. De strijd is nog niet voorbij. Ook de belastinginning moet naar de regio's.''