Berlijners eisen schone stadslucht

Inwoners van Berlijn hebben deze week een klacht ingediend tegen het stadsbestuur om maatregelen af te dwingen tegen toenemende luchtverontreiniging in delen van de stad.

De klacht is gebaseerd op een Europese richtlijn (wet) die sinds januari van kracht is, en die in Nederland veel onrust heeft veroorzaakt nadat de Raad van State onder verwijzing naar de richtlijn allerlei bestemmingsplannen afwees.

De Europese wet stelt een maximum aan verontreiniging van de lucht met kleine stofdeeltjes. Ook in Stuttgart, München en Düsseldorf bereiden bewoners en de milieuorganisatie Deutsche Umwelthilfe klachten voor.

De klagers in Berlijn eisen onmiddellijke maatregelen tegen luchtverontreiniging rond de drukke Frankfurter Allee in stadsdeel Friedrichshain. Het `actieplan luchtverontreiniging' van Berlijn voorziet, aldus de klagers, pas ingrijpende maatregelen met ingang van 2008. Vermoedelijk zal echter al dit jaar op een aantal meetpunten de toegestane maximale vervuiling worden overschreden.

Sinds begin dit jaar geldt voor luchtverontreiniging met fijne stofdeeltjes een nieuwe norm. Op maximaal 35 dagen per jaar mag de lucht per kubieke meter meer dan 50 microgram stof (PM10) bevatten. Het gaat om uiterst kleine deeltjes met een doorsnede van 10 micrometer of minder. Een micrometer is een duizendste millimeter. De verontreiniging ontstaat hoofdzakelijk door de uitstoot van dieselmotoren zonder roetfilter.

De kleine deeltjes zijn volgens epidemiologen schadelijk voor de gezondheid, omdat ze zich diep in de longen nestelen en daar langdurig blijven zitten. Ook kunnen de stofdeeltjes zich via de bloedvaten door het hele lichaam verplaatsen. Volgens een aantal Duitse kranten blijkt uit een nog niet gepubliceerd onderzoek van de Europese Unie dat jaarlijks 310.000 mensen overlijden aan de gevolgen van (te veel) ozon en stof.

Uit metingen van het Duitse ministerie voor Milieu blijkt dat behalve Berlijn ook München, Düsseldorf, Dortmund, Frankfurt en Augsburg de grens van 35-dagen nu al – na één kwartaal – akelig dicht naderen. München zit op 29 dagen, Düsseldorf op 26 en Dortmund op 25. Als een overschrijding wordt geconstateerd moet het EU-land de Europese Commissie informeren en een plan van aanpak presenteren.

Steden als München, Berlijn, Dortmund en Frankfurt werken inmiddels aan maatregelen om de luchtvervuiling terug te dringen, aldus een woordvoerder van de belangenorganisatie Städtetag van de grote Duitse steden. Veel kleine en middelgrote steden proberen vooralsnog het probleem te omzeilen. ,,Men probeert tijd te winnen en zegt bijvoorbeeld dat men aan nieuwe concepten werkt, of dat de overschrijdingen slechts een tijdelijk fenomeen zijn omdat het verkeer in verband met werkzaamheden wordt omgeleid'', zegt Carsten Hansen van de Deutsche Städte und Gemeindebund.

De meetresultaten en de juridische klachten hebben de discussie over mogelijke oplossingen een impuls gegeven. De invoering van tolheffing in het centrum, naar het voorbeeld van Londen, wijzen de meeste steden van de hand. Zij prefereren minder ingrijpende maatregelen zoals schonere motoren voor openbaar vervoer of een lagere maximumsnelheid.