`Opeens explodeerde het ding'

Europa is in de ban van de dienstenrichtlijn. Maar het echte probleem is wantrouwen, stelt Europees Commissaris Verheugen in een vraaggesprek met deze krant.

Misverstanden en angst voor het bureaucratisch monster dat Europa heet. Dat zijn volgens Europees Commissaris Günter Verheugen (Ondernemingen en Industrie, tevens vice-president van de Commissie) de belangrijkste oorzaken van de ophef die is ontstaan rond de dienstenrichtlijn.

De regeringsleiders van de lidstaten van de Europese Unie grepen hun vandaag afgesloten periodieke bijeenkomst in Brussel aan om bezwerende formules uit te spreken. De zo fel bediscussieerde richtlijn zal niet leiden tot afbraak van sociale verworvenheden, aldus hun boodschap.

Het is het signaal dat volgens Verheugen hard nodig was. Hij riep al eerder op tot kalmte. ,,De discussie besmet het politieke klimaat in Frankrijk rond het referendum over de Europese grondwet. Maar de Commissie heeft al duidelijk gemaakt dat we luisteren naar de zorgen van lidstaten. We zijn bereid veranderingen te accepteren.''

Heeft de Europese Commissie de problemen dan onderschat? U zat zelf in de vorige Commissie die de ontwerprichtlijn opstelde.

,,Absoluut. Ik werd me bewust dat er een probleem zou kunnen zijn in contacten met vakbondsmensen. Dat was voor het eerst dat ik ervan hoorde. Het heeft te maken met de manier waarop de Commissie opereerde. Ik was als Commissaris verantwoordelijk voor de uitbreiding van de EU. Je weet niet wat de andere directoraten doen. Ik heb toen in de vergadering van de Commissie al die vragen gesteld: over de gevolgen voor sociale standaarden, lonen, kwaliteit, reikwijdte van het land van oorsprongbeginsel. De antwoorden van Bolkestein waren zeer bevredigend. Er bestaat een EU-richtlijn voor gedetacheerde werknemers die het probleem van de verschillende systemen aanpakt. Het land-van-oorsprongbeginsel is ook niet van toepassing op standaarden, normen en kwalificaties, die per lidstaat verschillen. Er is ook geen sprake van privatisering van diensten van publiek belang.

,,Dus ik was tevredengesteld. De situatie was toen heel kalm. Er waren geen klachten en we kregen positieve reacties. Maar aan het eind van het jaar, ik weet niet waarom, explodeerde het hele ding.''

Maken politieke partijen en anderen gebruik van al die misverstanden?

,,De tekst van de richtlijn is in bepaalde paragrafen een beetje tweeslachtig en niet 100 procent duidelijk. Natuurlijk is er in sommige lidstaten een duidelijke discrepantie tussen de perceptie van wat de dienstenrichtlijn betekent en de werkelijkheid. ''

Weerspiegelt het niet een dieper probleem: gebrek aan vertrouwen van burgers in Europa?

,,Dat is het echte probleem. Er is een duidelijke tendens dat Brussel wordt gezien als een bureaucratisch monster dat te veel regels produceert, zich met te veel bemoeit en persoonlijke vrijheid en keuzes beperkt. Dat is nieuw en heeft te maken met de ontwikkeling van de interne markt, die steeds dichter bij de burgers komt. Ik denk dat het echte probleem is dat de afstand tussen de Europese instituties en de burgers te groot is.

vraaggesprek: pagina 20