Het beeld

Van alle historische tijden zorgen de jaren waarin je zelf kind was voor de meeste ontroering. Ik verkneukelde me dus bij voorbaat over de lustrumuitzending van Andere tijden (NPS/VPRO), waarvoor beeldresearcher Gerard Nijssen 45 uur kleurenfilm uit de jaren vijftig verzamelde. En een feest, dat was het! Al had ik niet verwacht de grootste brok te moeten wegslikken bij het radiozinnetje ,,Dit waren de waterhoogten van hedenmorgen, medegedeeld door de Rijkswaterstaat''.

Het team van Andere tijden onder leiding van eindredacteuren Ad van Liempt en Carla Boos is onovertroffen in het maken van zulke associatieve compilaties van onbekend oud beeldmateriaal. Samensteller Hein Hoffmann en editor Geert Kistemaker citeerden dit keer bovendien dankbaar de beeldtaal in de montage van de documentaires uit de hoogtijdagen van de Hollandse School, de beeldrijmen en tegenstellingen à la Herman van der Horst of Bert Haanstra. De uitzending leek bijna een hommage aan Alleman (1963), met zijn thematische hoofdstukjes en mijmerende commentaar van Simon Carmiggelt, dit keer geschreven en uitgesproken door Simon Vinkenoog.

Toch overheerste in De andere jaren vijftig juist niet het alledaagse. Presentator Hans Goedkoop legde terecht in een inleiding uit dat kleurenfilm in de jaren vijftig nog iets bijzonders was. Zwart-wit vormde de standaard, kleur betekende feest, luxe, exotica, verwennerij. Dus zagen we veel reclamefilms, plechtigheden en vertoon van welstand en macht in de privé-filmpjes. De spreekwoordelijke grauwsluier van de jaren vijftig maakt hier en daar plaats voor de kleuren van COBRA, de Vijftigers en De Blauwbilgorgel van Cees Buddingh'. Maar een praalwagen in het bloemencorso bedankt nog netjes voor de Marshallhulp.

Zorgvuldig is de muziekkeuze, die ook het trio Pim Jacobs met zang van Rita Reys laat horen, naast veel promenade- en ballroommuziek. We horen Netty Rosenfeld een step-in aanprijzen en ir. Ad van Emmenes voetbalcommentaar geven. En is dat Ellen Vogel in de Philipsreclame Wie licht spreidt, spreidt gezelligheid?

,,Probleemloos modern'', noemt Goedkoop in zijn epiloog de periode van welstand en groei zonder excessen en vreemdelingen. Daarom zouden sommige politici van nu er naar terugverlangen. Dat doe ik ook, maar ik weet wel beter.

In de Nacht van Van Thijn, waarin de linkse fracties in de Eerste Kamer de bestuurlijke vernieuwing verraden, toont Andere tijden het beeld van een knalgele open vrachtauto op weg naar een tewaterlating met prinses Margriet en Cornelis Verolme. Daar staan ze in de laadbak: de regenten, de militairen, de directeur met hoge hoed en de burgemeester met zijn glimmende ketting. Benoemd door de kroon, en gelukkig niet door het gepeupel, stel je voor!

Ed van Thijn (woedend over een voorgehouden microfoon van Den Haag Vandaag) en Eric Jurgens, GroenLinks en de SP – vernieuwers in de jaren zestig – krijgen nog heel wat uit te leggen de komende weken, over hun weigering afscheid te nemen van het roestige systeem van politieke coöptatie.