`Alles is leugen'

De Franse socialistische senator Jean-Luc Mélenchon, tegenstander van de Europese Grondwet, mag niet langer namens zijn partij spreken. Die is vóór de Grondwet. Maar de kiezer niet.

Hij had de leiding van zijn partij, de Parti Socialiste, nog aan de wet herinnerd: ,,Wie een parlementariër onder druk zet, riskeert een gevangenisstraf van tien jaar en een boete van 150.000 euro.'' Ze hadden erom moeten lachen, net als hijzelf. Sancties bleven dan ook uit, gisteravond, na afloop van het beraad van het Nationaal Bureau van de PS. Wel benadrukte een meerderheid dat senator Jean-Luc Mélenchon en zijn medestanders niet namens de partij spreken als zij de kiezers oproepen `nee' te stemmen tegen de Europese Grondwet, bij het referendum daarover op 29 mei. Een intern partijreferendum leverde immers in december vorig jaar een `ja' op.

Senator en oud-minister Mélenchon (1951) haalt er zijn schouders over op. Zijn campagne is hoe dan ook niet te stoppen. Hij heeft brochures laten drukken, en de badges met de slogan `Voor mij is het NEE – Een ander Europa is mogelijk' zijn, al kosten ze één euro, niet aan te slepen. En hij glundert: de partijleden mogen vóór zijn, maar uiteindelijk gaat het om de kiezers en die zijn in steeds groteren getale tegen.

,,Alleen al de manier waarop de tekst van de Grondwet tot stand is gekomen – via een Conventie – is niet democratisch en in strijd met de gebruiken. De verzamelde volksvertegenwoordiging, van Europa in dit geval, hoort daarover te beslissen, via openbaar debat, met revisies en amendementen. Dat is niet gebeurd. De kiezer kan alleen ja of nee zeggen tegen een uiterst ingewikkelde en vérstrekkende tekst.

,,Het resultaat is ernaar. Om een revisie door te voeren is een procedure opgenomen waarbij tot drie keer toe unanimiteit vereist wordt – van 25 en binnenkort mogelijk 30 landen! Met andere woorden: het is onmogelijk om ooit nog iets te wijzigen. Dit project is ondemocratisch bij de start, bij de finish en daartussen. Ik ben niet alleen pro-Europees, maar zelfs voorstander van een Europese federatie, mits die een parlementair karakter heeft. Ik ben bereid tot compromissen, maar wil wel mijn zegje kunnen doen.

,,Het Europese Parlement heeft ten opzichte van de Commissie en de Raad geen enkele macht, het heeft hooguit het recht om besluiten tegen te houden. Dat is pure achteruitgang, we zijn er mee terug bij het Ancien Régime, een ondraaglijke gedachte voor een land als Frankrijk, dat de revolutie heeft doorgemaakt. Met deze Grondwet doet het er niet toe of men links of rechts is: het ultraliberale economische beleid ligt er hoe dan ook in verankerd. De notie van de vrije markt en de grenzeloze concurrentie wordt eindeloos vaak genoemd en zelfs veiliggesteld in tijden van oorlog. Maar over hoe in soortgelijke tijden de bevolking van Europa noodhulp krijgt of zelfs maar voedsel: geen woord. Wel wordt tot in detail voorgeschreven hoe de worteltjes en de bloemkool eruit moeten zien!

,,Alles is leugen en halve waarheid. Onderhandelingen van vakbonden worden zogenaamd geëerbiedigd, maar uiteindelijk beslissen Commissie en Raad, een handjevol niet-gekozenen. In zo'n geval spreekt men niet van onderhandelen maar van machtsoverwicht. Sociaal beleid afdwingen – ambitie nummer één van in elk geval socialisten – is er niet meer bij. We moeten maar romantisch geloven in de goede wil van de machthebbers. De huidige tekst is een cadeau voor nationalisten: de volkeren van Europa worden in heiligverklaarde concurrentie tegen elkaar opgezet in plaats van verenigd.''