Verschoon vaak ondergoed

De jaren vijftig waren helemaal niet zo grauw, benepen en saai als we wel eens denken. Tenminste die boodschap wil het geschiedenisprogramma Andere tijden aan de kijker meegeven. In een speciale uitzending gebeurt dat, want het NPS-programma viert na bijna 200 uitzendingen vanavond zijn vijfde verjaardag.

Door kleurenfilmpjes die vijftig jaar geleden nog zeer ongebruikelijk waren, wordt het bijna vergeten decennium vanzelf minder grauw. Kleur was te duur voor de gemiddelde Nederlander, dus zijn het veel voorlichtings- en reclamefilmpjes die de redactie van Andere tijden boven water heeft gekregen.

Maar leuk is het wel. Zie bijvoorbeeld de straatbeelden met schitterende trams, de olieman op de bakfiets en – volgens commentator Simon Vinkenoog – ,,fietsende ambtenaren met een broodtrommel op de fiets''. Of beelden van de voetbalinterland Nederland-Turkije in het Olympisch stadion.

De onderliggende boodschap lijkt te zijn dat veel zaken zo net na de oorlog niet anders waren dan nu. Natuurlijk, er moest hard gewerkt worden aan de wederopbouw, maar kinderen haalden gewoon kattekwaad uit, verliefde stelletjes dansten en er werd gerecreëerd bij de bollenvelden (luister naar Naar de bollen van Louis Davids), het strand en de Efteling. En aan de statiebezoeken van het vorstenhuis – in dit geval een dansende Juliana op de Antillen – is vermoedelijk sinds Willem I weinig veranderd.

Maar het is de vraag of de jaren vijftig, zoals Andere tijden zelf stelt, door de vertoning van de filmpjes minder benepen lijken. De reclame voor ondergoed werkt bijvoorbeeld niet mee. ,,Belangrijk is ook vaak verschonen'', wordt de consument meegedeeld. Of de vader die, gezellig rokend, wacht op de koffie die na de maaltijd gedienstig door vrouwlief wordt geserveerd.

Aan het eind komt presentator Hans Goedkoop met de uitleg dat de jaren vijftig misschien wel een ideale periode was: de welvaart kwam eraan, van drugs en criminaliteit hadden we nog nooit gehoord. ,,Probleemloos modern.'' Volgens Goedkoop verklaart dit wellicht de toenemende nostalgie naar de jaren vijftig die op dit moment in Nederland zou heersen. Maar die veronderstelling is opmerkelijk: we vonden de jaren vijftig met zijn allen toch zo benepen, grauw en burgerlijk?

Andere tijden, NPS, Ned.3, 20.50-22.00u.