Kunstenaars passen kleding aan

Kleding komt steeds minder zo uit het rek. Kledingstukken worden aan de persoonlijke smaak aangepast. Door een opdruk, een verandering of werk van een kunstnaar.

Op de modebeurs De Modefabriek, begin dit jaar in de Amsterdamse Rai, draait een dj platen in een tot vliegtuig omgebouwd zilverkleurig brommobiel. Tegenover zijn twee jonge vrouwen druk in de weer met kleding. In hun grote stand staan naaimachines opgesteld en liggen tubes verf, sjablonen, glitters en andere fournituren verspreid.

De vrouwen `customizen' onder de naam `The Sewing Room' kleren. `Customizen' is een modewoord voor `aanpassen'. In de rekken naast de stand van The Sewing Room is te zien wat daarmee wordt bedoeld. Op de met de naaimachine vervormde shirts is getekend met textielverf en bedrukte lapjes en uit stof geknipte applicaties zijn met grove borduursteken op truien genaaid. Een broek is afgeknipt en zo aangepast, dat er een rok is ontstaan. Tussen de broekspijpen is een nep-Versacesjaal gestikt.

Customizen is al een tijd hét toverwoord in de mode. Het begon een jaar of drie geleden in de alternatieve scene, toen undergroundpopgroepen als Chicks on Speed hun eigen kleding begonnen samen te stellen en te verkopen via internet. `Flintstonekleding' werd het toen nog genoemd.

Inmiddels is het mainstreammode geworden. Nog steeds vind je via de website van Chicks on Speed zelfbedrukte shirts en bivakmutsen met `urban camouflage', ofwel een grote hoeveelheid namen van multinationals. Maar ook bij de Levi's-winkel in Londen kun je je net aangeschafte spijkerbroek door kunstenaars laten bewerken op de zogenaamde customize-afdeling. Merken als Nike laten zien dat ze bij de tijd zijn met de website waarmee schoenen te bestellen zijn waarvan je zelf de kleur en zoolbreedte kan bepalen.

Ook bij de winkelketens is confectie met huisvlijtlook te krijgen. Winkels als Hennes & Mauritz hebben kleren in de rekken die opzettelijk lomp zijn afgewerkt. Op de modebeurs in de Rai, waar alle grote confectiemerken hun kleren voor deze zomer presenteren, líjkt veel met de hand bewerkt. Colberts hebben rafels, truien rommelig opgenaaide opdrukken. Het nieuwe merk Superdry heeft de T-shirts zelfs expres gekreukeld, waardoor ze een doe-het-zelf-uitstraling krijgen.

The Sewing Room is dan ook een succes. Het duo verkoopt in de vooraanstaande winkel The Frozen Fountain in Amsterdam en tijdens performances tijdens museumnachten, muziekevenementen als het Worldport Jazzfestival en in het nachtleven. Ze werken samen met allerlei reguliere kledingmerken. Ze zijn inmiddels niet meer de enigen die live kleren bewerken. `The Fashion Jockeys' bijvoorbeeld beschilderen tweedehandskleding bij wijze van performance tijdens feesten en draaien tegelijkertijd slechte disco uit de jaren tachtig.

,,De persoonlijke look is steeds belangrijker,'' verklaart Anna de Boer, alias Annasita van The Sewing Room de aanpastrend. ,,Je moet je tegenwoordig onderscheiden.'' De trend is volgens haar een reactie op het eentonige modebeeld van de jaren negentig toen grote merken domineerden en iedereen dezelfde jeans en gympen droeg.

Om diezelfde reden is de door jonge kunstenaars bewerkte kleding volgens haar ook zo in trek. Veel kunstenaars zijn ermee bezig. Zo bedrukt Sebastiaan Duong van het merk Mingface tweedehands truien en T-shirts met een foto van zijn gezicht als kind. Spijkerbroeken en kapotte paraplu's combineert hij tot minirok. Kunstenaar Maurice van Cooten die onder de naam Black Falcon werkt, zeefdrukt emblemen met politiek correcte teksten die hij weer op kleding naait. Het resultaat: een sweater van de Disney-familie waarop een embleem met een aap achter de tralies en de tekst `Close down BPRC Rijswijk'.

Deze kunstenaars verkopen hun unica's in verschillende winkels die de laatste jaren openden waar werk van jong talent te krijgen is. Bij Open in Amsterdam vind je ook T-shirts met uit lakleer geknipte Marilyn Monroes erop gestikt en polo's met een crossmotorrijder erop gedrukt. Bij Gloed, eveneens in de hoofdstad, hangen rokken van oude suède patchworktruien, jurken gemaakt van vlaggen van popsterren en rockgroepen en saaie tassen versierd met opzichtige borduursels van de rommelmarkt.

Maar daar blijft het niet bij. Annasita merkt dat jongeren evengoed weer zélf met kleding aan de slag gaan. Op scholen en in het nachtleven lopen jongeren rond in hun zelf aangepaste kleren. ,,De slechte economie maakt mensen weer creatief,'' zegt ze.

Samen met haar collega Charo B. maakte ze het boekje `Re-style je kleding' dat werd uitgebracht door hobbyboekenuitgeverij Forte. ,,Het is waarschijnlijk het hipste dat Forte ooit heeft gedaan,'' lacht ze.

In winkels zijn meer producten te krijgen die `customizen' makkelijker maken dan ooit. Nieuw is bijvoorbeeld de spuitbus met textielverf waardoor je graffiti's op kleding kunt aanbrengen die in de was goed blijven. Populair is het transferpapier van de Hema. Hiermee strijk je redelijk eenvoudig afbeeldingen op T-shirts die via de computer zijn uitgeprint.

Is de kwaliteit van dit transferpapier nog vrij slecht – na een aantal wasbeurten vervaagt de afbeelding – zeefdruk is tegenwoordig een toegankelijk alternatief voor het maken van een shirt met eigen ontwerp. Je bestelt via internet en het kost weinig meer. Bij de Fijnhoutdrukkerij in Amsterdam betaal je voor het bedrukken van twintig T-shirts bijvoorbeeld 60 euro.

Ook de service van het Amsterdamse bedrijfje `your cup of T' sluit goed aan bij de doe-het-zelf-trend. Wie een eigen ontwerp op een kledingstuk wil laten printen, kan er terecht en heeft er keuze uit allerlei verschillende materialen, waaronder glans, glitter en velours. Op verzoek wordt het bewerkt met strass of studs, ijzeren sierknopen. Het is er minder goedkoop (20 euro voor een A4-druk), maar het resultaat is ernaar. Bovendien helpen de medewerkers klanten die een idee hebben, maar het zelf niet kunnen uitvoeren.

Your cup of T wordt net als The Sewing Room veel gevraagd evenementen op te leuken. Ze stonden op feestjes als Maison Royale en afgelopen zomer bedrukten ze live bikini's op het partystrand van Bloemendaal. Gitta Sluijters, samen met haar zus Petra initiatiefnemer, vertelt dat het publiek – van feestvierders tot ouders en studenten – ,,heel goed'' reageert. ,,Het past ook helemaal in de tijd. Je telefoon heeft een ander frontje, de laptop een eigen kleur, je shirt jouw lollige tekst of statement.''