`Ik ben een partijman, met een eigen plan'

De gekozen burgemeester van Koblenz heeft zich tijdens de verkiezingen nadrukkelijk als SPD-kandidaat geafficheerd. ,,Dat willen burgers.''

Campagne voeren is leuk. Zorg dat je in de lokale krant komt, bij een sportevenement of een nieuw fietspad bijvoorbeeld. Leg contacten op diners, lunch met de juiste mensen.

Oberbürgermeister dr. Eberhard Schulte-Wissermann (62, SPD) van de Duitse gemeente Koblenz, deelstaat Rheinland-Pfalz, is al twee keer door de bevolking gekozen. In 1994 werd hij de eerste gekozen burgemeester van de stad. Nipt, dat wel met 28 stemmen meer dan zijn christen-democratische opponent. Twee jaar geleden kreeg hij 57 procent van de stemmen. ,,Mijn tegenkandidaat en ik hebben intensief campagne gevoerd. Dat merk ik nog steeds: burgers weten wat mijn standpunten zijn en spreken me daarop aan.''

Hoewel de deelstaat Rheinland-Pfaltz traditioneel sterk naar de christen-democratische CDU neigt, hebben opvallend veel burgemeesters een sociaal-democratische kleur. ,,Zeker in grote gemeenten slaagt de SPD erin toch burgemeesters te leveren. Voor mij is dat het bewijs dat de kiezer burgemeesters op hun programma kiest en niet direct op basis van hun partij.''

Schulte-Wissermanns collega Leers van zustergemeente Maastricht wil niet als CDA'er, maar op persoonlijke titel gekozen worden. Op zichzelf begrijpelijk, vindt Schulte-Wissermann, maar niet erg verstandig. Al is het alleen al omdat zijn kansen om gekozen te worden, zullen slinken.

Schulte-Wissermanns: ,,Ook in Rheinland-Pfaltz mag de burgemeester als privé-persoon gekozen worden. Maar in de praktijk gebeurt het bijna altijd dat de kiezer naar de grote partijen kijkt. Kleine dorpen kiezen hier een zogeheten Ortsbürgermeister. Daar zit nog wel eens een lokale beroemdheid tussen zonder partijpolitieke achtergrond. Maar dan gaat het meestal om een Spaßvogel, iemand zonder echt programma.''

Leers vindt dat hij als burgemeester boven de partijen moet staan. Heeft u daar wel eens moeite mee?

,,Ik vergeet niet waar ik vandaan kom. Ik ben een echte SPD'er. Voor mijn verkiezing tot burgemeester was ik jarenlang lokaal partijvoorzitter. Maar de burgers weten heus wel dat ik niet het standpunt van de SPD verkondig. Ik kijk niet door een partijpolitieke bril als ik de gemeenteraad voorzit.''

Bent u het dan wel eens oneens met uw eigen partij?

,,Dat gebeurt natuurlijk wel. Wij hebben als gemeentebestuur afgesproken de kinderopvang te hervormen, terwijl de SPD-fractie daar niet voor is. Maar op zo'n moment ben ik Oberbürgermeister van alle inwoners van Koblenz. Dat belang gaat altijd voor. Maar omdat ik gekozen ben, heb ik meer vrijheid dan Nederlandse collega's om een eigen positie in te nemen als ik dat nodig vind. Ik ben immers op een programma gekozen.''

Kunt u uw eigen programma uitvoeren? U kunt niet, zoals Gerd Leers wil, uw eigen college samenstellen.

,,Ik heb de ruimte om mijn eigen programma in de praktijk te brengen. De burgers verwachten dat zij mijn tienpuntenplan voor Koblenz, zoals dat heette, terugzien in het lokaal beleid. De burgemeester, die onder mij staat, en de twee Beigeordneter (wethouders voor Cultuur en Volkshuisvesting, red.) houden daar rekening mee. Onderwijs, toerisme en economie zijn mijn speerpunten. Ik wil de financiële situatie op orde houden, meer ondernemers naar de stad krijgen en de infrastructuur verbeteren. Daar ben ik op gekozen en daar worden we dus aan het einde van onze termijn op afgerekend.''

Een gekozen burgemeester kan volgens Leers meer richting geven, vooral in het veiligheidsbeleid van de gemeente. Kunt u dat?

,,Dat is heel moeilijk. Je kunt wel zeggen: ik wil het zus en zo geregeld hebben, maar dan ga je eraan voorbij dat lokaal veiligheidsbeleid vaak niet meer is dan de uitvoering van landelijke afspraken en regels. Over politie en justitie gaat uiteindelijk niet de burgemeester, maar de rijksoverheid. Ik kan wel beleid maken op het gebied van preventie van criminaliteit, we zijn nu bijvoorbeeld bezig met jeugdprojecten. En we gaan het fout parkeren strenger aanpakken. Ik kan wel iets doen, maar uiteindelijk moet je de bevoegdheden ook niet overdrijven.''

Dit is het laatste deel van een serie over gekozen burgemeesters. Eerdere delen verschenen op 26 februari, 4, 9, 14 en 17 maart.