`De rook die u hier inademt is giftig'

In een bouwput bij het Rijksmuseum in Amsterdam brak gisteravond brand uit. Bij de politie heerste er urenlang verwarring.

,,Ga niet naar het Rijks, het is gevaarlijk'', zegt de politievoorlichter. ,,Er is blauwzuur vrijgekomen.'' Om acht uur 's avonds is er nog sprake van brand ín het Rijksmuseum. Het museum wordt ingrijpend gerenoveerd en is al maanden afgesloten voor publiek.

Voor het Rijksmuseum aan de kant van het Weteringscircuit staan overal trams leeg op de rails. Rood-witte linten bakenen no go areas voor het publiek af. De brand blijkt in de bouwput vóór het museum te zijn ontstaan en leidt tot grote rookontwikkeling. De brand ontstond tijdens werkzaamheden aan de riolering. De lijm waarmee pvc-buizen worden bevestigd, vatte vlam. Ongeveer 55 meter aan pvc-buis ging in vlammen op.

Omdat de politie vermoedt dat de rook gevaarlijke stoffen bevat, zet zij de wijde omgeving af. Over de politiescanner wordt omgeroepen dat er giftig blauwzuur is vrijgekomen. De brandweer rukt met groot materieel uit en heeft rond negen uur het vuur onder controle.

Later op de avond meldt de brandweer op de lokale zender AT5 dat er geen sprake is geweest van een levensbedreigende situatie. ,,Maar alle rook is schadelijk natuurlijk.'' De woordvoerder van de brandweer zegt geen idee te hebben waar de politie gisteren het bericht vandaan haalde dat er sprake was van blauwzuur. ,,Wij hebben het niet gemeten.'' Paniek mag je het misschien niet noemen, maar uit wat gisteravond op de politiescanner klonk, sprak grote bezorgdheid door.

Verbindingsauto's van de politie staan op straat, naast brandweerauto's en ambulances. Een agent roept bezorgd over de mobilofoon op het kanaal voor het hoofdbureau (HB): ,,De wind is aan het draaien.'' Een collega van hem stelt vast dat de kring die ze met afzettingslinten moeten maken veel te groot wordt om effectief te bemannen. Daarbij zien ze nietsvermoedende mensen op balkons staan, in de rook. ,,Zeg dat de burgers ramen en deuren dicht houden'', verordonneert het HB. ,,En zorg dat je zo snel mogelijk uit de stank bent!''

Het Rijksmuseum ligt vlak naast een van de drukste uitgaanscentra van Amsterdam. ,,Het Leidseplein barst van het volk'', constateert een agent. In Paradiso is een concert, meldt een andere agent. Hij kan in zijn eentje de mensen die het concert willen bijwonen niet tegenhouden. Steeds meer glippen onder de afzetting door. Veel van zijn collega's hebben met dit probleem te maken. Zo worden de linten die de omgeving van het Mariott Hotel moeten afgrendelen zelfs massaal genegeerd, bij gebrek aan enige bewaking. ,,Er komt hier nog steeds publiek dat we niet willen hebben'', roept iemand boos over de mobilofoon. Het HB weet er van, er wordt aan gewerkt.

,,Wat is het beleid'', wil een agent weten, voor toelating van het lint?'' Hij heeft te maken met bewoners die naar hun huis willen. ,,Niemand, ook bewoners niet, mogen binnen de cirkel'', klinkt seconden later. Gevolgd door de noodkreet: ,,Probeer uw positie zo veel mogelijk te houden.'' Om 20u20 moeten de hotels in de omgeving hun deuren dichtdoen. Op nog geen honderd meter daarvandaan zitten mensen met zakdoeken voor hun mond te wachten op de tram. ,,We krijgen nog steeds volk in onze rug'', stelt iemand vast. Een collega elders valt hem bij met: ,,We hebben gewoon te weinig mensen om dat allemaal tegen te houden.'' Honden worden ingezet om mensen op afstand te houden. Ook de zogeheten Vliegende Brigade, een peleton ME, rukt uit.

Rond 20.30 uur moet de afzetting ,,naar het westen toe'' worden uitgebreid. Even later drentelen twee agenten te paard het Leidseplein op. Een politieauto scheurt naar de brug bij de Korte Leidsekade en waarschuwt het publiek voor giftige rook. ,,De rook die u inademt, is giftig. Verwijdert u van het plein.'' Tientallen mensen blijven staan, toeristen. Dezelfde boodschap volgt in het Engels. Iemand wil koste wat koste doorlopen richting Overtoom. ,,Op uw eigen risico dan'', zegt een agent.

Ongerust roept een agent rond 21.00 uur dat hij ziet dat zijn collega's in de rook staan. ,,Als je in de rook staat, wil ik dat je zo snel mogelijk weg gaat'', zegt het hoofdbureau. De wind drijft de stinkende rook naar het Mariott. ,,Uit de rook'', klinkt het nu, ,,ook als u uw positie verlaten moet.''

,,We hebben alletwee last van hoofdpijn'', klaagt een agent. ,,Mogen we weg?'' Moeten we een ambulance sturen, vraagt het HB. Dat hoeft ook weer niet. Alle manschappen wordt gesommeerd mondkapjes op te doen. ,,Gebruik de kapjes, het is voor uw eigen gezondheid.'' Het is 21u30. Een kwartier later ziet het er zo veilig uit dat de trams weer mogen rijden. Dan doet zich het probleem voor dat opeens een aantal trambestuurders niet meer te vinden is, maar na tien minuten is ook dat opgelost.