`Veel kinderen krijgen nu geen les'

Kamerlid Jan de Vries (CDA) bepleit een verbod op het Iederwijs-onderwijs. ,,Het ontbreekt er aan elke structuur.''

Onlangs bezocht Tweede-Kamerlid Jan de Vries (CDA) de particuliere Iederwijs-school in Schoonhoven. Hij sprak er met een van de oprichters, voormalig zakenvrouw van het jaar Yolanda Eijgenstein. ,,Ze kwam heel idealistisch over'', zegt hij. Ook praatte hij met ouders. ,,Over het algemeen bevlogen mensen, met een duidelijke visie op de opvoeding van hun kind.'' En met kinderen. ,,Ze gaan echt met plezier naar school.''

Maar De Vries is ook geschokt. Op Iederwijs-scholen, zegt hij, ,,ontbreekt het aan elke structuur''. ,,Er heerst een sfeer van: alles mag, niets moet. Misschien komen er in de toekomst wel zelfstandige leerlingen vandaan. Maar om in de samenleving te functioneren, heb je meer nodig dan dat.'' Hij wil een verbod op dit onderwijs.

Iederwijs is populair. Sinds de oprichting van de eerste school in 2002 zijn er negentien gesticht. De scholen hebben vierhonderd leerlingen toegelaten, maar honderden staan op een wachtlijst. Dertig scholen zijn nog in oprichting.

Op Iederwijs-scholen bepalen kinderen zélf wat ze leren. Als zij niet willen, hoeven zij niet te rekenen of te sporten. De visie van Iederwijs is dat kinderen het snelst leren als zij zelf gemotiveerd zijn. Leerlingen krijgen geen les in lokalen of klassen en activiteiten organiseren ze zelf. De Vries: ,,Honderden leerlingen in Nederland krijgen nu geen lesstof, geen toetsen en geen structuur. Dat betekent dat de scholen voor mij niet eens aan de minimale eisen van kwalitatief goed onderwijs voldoen. Als een kind geen wiskunde wil, dan hoeft het dat niet te doen. Dat kan de overheid niet tolereren.''

De Onderwijsinspectie houdt in het particulier onderwijs alleen toezicht op de huisvesting van de school en de bevoegdheid van de leraren. Tot nu toe, zegt De Vries, was dat geen probleem. ,,Het aantal particuliere scholen was in Nederland nooit groot. Maar Iederwijs heeft zo'n vlucht genomen dat er snel actie moet komen. Ik ben ervan overtuigd dat kinderen op Iederwijs-scholen in het geheel geen onderwijs krijgen.''

Waarin schiet het toezicht tekort?

,,Iedereen mag in Nederland een school oprichten. Als een school les wil geven, hoeft alleen de lokale leerplichtambtenaar te beoordelen of de school wordt erkend. Dat werkt willekeur in de hand, want de ene ambtenaar wint advies in bij de inspectie, terwijl de ander op eigen houtje beslist.''

Minister Van der Hoeven zegt dat dit aangepakt wordt. Er komt deze zomer een wetsvoorstel waarin de eisen aan particuliere scholen worden aangescherpt.

,,Ik ben daar echt ontstemd over. Twee jaar geleden hebben we haar dat al gevraagd, maar al die tijd is het stil gebleven. Dat moet ze mij deze week uitleggen.''

Volgens de oprichters is Iederwijs nodig om het onderwijs te vernieuwen. Meer rekening houden met de behoeften van kinderen, minder van de voorgeschreven regels uitgaan.

,,Ik ben sterk voor vernieuwingen. Er is een hele beweging van `nieuw leren' in gang gezet, waarin kinderen leren zelfstandiger te werken. Maar dat kan op reguliere scholen toch al? Daar worden de eisen van goed onderwijs in acht genomen.''

Toch groeit de vraag naar Iederwijs-scholen. Die ouders zeggen vaak juist dat op gewone scholen alles draait om Cito-scores en goede inspectierapporten.

,,Ik herken me totaal niet in dat beeld. De basisvorming in de onderbouw van het voortgezet onderwijs wordt afgeschaft. Het Studiehuis in de bovenbouw is niet verplicht. Scholen mogen nu al veel. De kwaliteit van het onderwijs geeft geen enkele aanleiding om te kiezen voor een particuliere school.''

Beperkt een verbod op Iederwijs de keuzevrijheid van ouders niet om zelf een school te kiezen?

,,Ik sta pal voor die keuzevrijheid. Maar de overheid heeft de taak op te treden als kinderen in het geheel geen onderwijs krijgen.''