`Je klinkt als een oude communist'

In Brussel protesteerden zaterdag 60.000 mensen voor een socialer Europa en tegen verdere liberalisering van het dienstenverkeer. ,,We doen dit voor de jeugd.''

,,Van mij mogen ze best in Nederland komen werken'', zegt Frits Goris (56). Hij is zaterdag met zijn dochter en kleindochter naar Brussel getogen om zijn onvrede te uiten met het plan van de Europese Commissie om het dienstenverkeer binnen de Unie verder te liberaliseren. Aanbieders van diensten hoeven zich volgens deze Bolkesteinrichtlijn, genoemd naar de bedenker ervan, bij activiteiten in een ander EU-land alleen te houden aan de regels die in het thuisland gelden. ,,Maar het is niet goed als ze hier komen en vervolgens worden uitgebuit'', volgens Goris.

De Nederlanders die in Brussel voor een socialer Europa betoogden, hebben niets tegen Tsjechen of Polen, zeggen ze allemaal. FNV-lid Jan Elsen (53) komt op voor de werkgelegenheid, zegt hij. ,,Het zou toch te gek zijn als de Poolse arbeidsinspectie in Nederland toezicht moet gaan houden?'' In totaal protesteerden in Brussel zaterdag ruim 60.000 werknemers uit heel Europa, onder wie 3.500 Nederlanders, vooral FNV-leden.

Veel betogers zijn gekomen met een van de FNV-bussen die 's morgens vroeg uit verschillende plaatsen in Nederland vertrokken zijn. Onderweg is druk gediscussieerd. Over de Europese Grondwet, over de no-claim regeling, over economische groei. Soms raken de gemoederen verhit. ,,Je klinkt nu echt als een oude communist.''

Op een grote parkeerplaats bij Brussel verzamelen de bussen zich. Actiemateriaal wordt ingeladen, de fel oranje hesjes worden aangetrokken en iedereen krijgt een lunchpakket. Een studente van de Media Academie Hilversum vertelt dat ze mee is gekomen met een Russische uitwisselingsstudente van de school die een film wil maken over communistische partijen in West-Europa. Die hopen ze in Brussel te vinden. ,,Maar ik vind deze demonstratie ook echt heel goed, hoor.''

De colonne rijdt naar station Brussel-Zuid, waar alle demonstranten zich verzamelen. Vlaggen, ballonnen, T-shirts en ander actiemateriaal wordt onderling geruild. Vooral de Italiaanse regenboogvlaggen en de vlaggen van de Poolse vakbond Solidarnosc zijn geliefde verzamelitems. ,,Zou Bolkestein er ook zijn?'' ,,Dat durft-ie vast niet!'', roept iemand. ,,Bolkestein = Frankenstein'', staat er op de spandoeken te lezen. ,,Bolkestein is vertrokken, nu de richtlijn nog'', zegt FNV-voorzitter Lodewijk de Waal 's middags op het sprekerspodium.

Om twee uur 's middags zet de stoet zich in beweging. Andersglobalisten met spandoeken tegen racisme mengen zich tussen de vakbondsleden, die stickers uitdelen tegen de Europese grondwet. Ali Solmaz (41) en Bulant Ugul (33) uit Eindhoven zijn gekomen om te demonstreren ,,tegen de bezuinigingen'', maar ook ,,tegen oorlog en racisme''. Nathalie Smeets (29) heeft haar vrije zaterdag opgeofferd ,,uit solidariteit. Ik heb kinderen, maar ben hier ook voor de oudjes.'' ,,Voor veel mensen is dit toch een ver-van-mijn-bed-show'', vindt bestuurder Joost van Egmond (44) van de CNV BedrijvenBond. De CNV mag dan besloten hebben er vandaag niet bij te zijn, hij is er wel. ,,Thema's als het prepensioen, de VUT en de WAO spreken mensen meer aan. Veel mensen weten niet precies wat de Bolkesteinrichtlijn inhoudt.''

,,We zijn hier voor de jeugd'', zegt ook het echtpaar Groenhuijsen (78 en 73). Dat juist de jeugd vandaag in de minderheid is, begrijpen ze wel. ,,Die hebben geen tijd.'' `Brussel, wat moet je dáár nou doen' of `Ik ga daar een beetje door Brussel lopen', hebben veel demonstranten van hun tieners te horen gekregen.

Allemaal noemen de demonstranten de angst voor ondermijning van de Nederlandse CAO's. En allemaal kennen ze wel voorbeelden van goedkope arbeidskrachten uit de nieuwe EU-landen die ,,voor een schijntje'' in Nederland in de bouw werken of de vuilnis ophalen. Student Freek Bersch (24) ziet het al gebeuren dat stierengevechten straks ook in Nederland mogen. ,,Dan denk je `ho zeg!'

Als Lodewijk de Waal 's middags de menigte toespreekt, zijn de meeste Nederlanders nog niet bij het sprekerspodium gearriveerd. De meeste toehoorders lijken hem niet te verstaan. Dat geldt voor alle speeches die in de verschillende EU-talen worden uitgesproken. Toch wordt elke keer weer enthousiast geklapt en op fluitjes geblazen. De Brusselse `frietkots' doen intussen goede zaken.