Het beeld

De niet geheel opzettelijke thema-avonden van de VPRO zijn soms sterker dan de geplande, zoals die van vorige week over het onderwijs. Gisteren stond bijna de hele zondagavond in het teken van het menselijk lichaam.

Hormonale kwesties vormen per definitie een hoofdthema van de series Ik ben Willem en Ali G in da USAiii. Datzelfde gold voor de beantwoording in Het geluk van Nederland van de vraag `Wat vreten onze kids toch 's nachts uit?', ook al deden de door stappende tieners vervaardigde video's soms hun best iets anders te beweren.

Een systematischer behandeling van fysieke vraagstukken mochten we verwachten van de rubriek Tegenlicht. Omdat daarin ook de voormalige wetenschapsrubriek Noorderlicht is opgegaan, onderzocht redacteur Rob van Hattum ter gelegenheid van zijn eigen vijftigste verjaardag de stand van zaken rond de medische bevordering van het eeuwige leven. Er blijkt een serieuze tak van technologie te zijn ontstaan, in Amerika en Engeland, die doet aan `leeftijdsmanagement' en belooft het ouder worden op termijn geheel tot stand te kunnen brengen. Bij de firma Cenegenics uit Las Vegas kun je injecties kopen die voor een fors bedrag de levensverwachting drastisch verhogen. Angsten voor overbevolking, als iedereen 150 wordt, hetgeen binnen een jaar of tachtig wordt voorspeld, wimpelen de wetenschappers weg. Wie een einde aan kindersterfte kan maken start toch ook geen demografisch debat? De curieuze uitzending werpt meer vragen op dan hij beantwoordt, en doet soms een aprilgrap vermoeden.

De mooiste bijdrage leverde het altijd al min of meer thematisch geordende R.A.M. Liggend op bed leidde Arnon Grunberg het programma over lichaamskunst in met een beschouwing over de tweedeling tussen mensen die tevreden zijn met hun lijf en degenen die het als iets vreemds beschouwen. Die laatsten zouden beter uit de voeten kunnen met andermans lichaam, en met enige afstand naar hun eigen vrijpartijen kijken, als een wrede god.

Die intrigerende gedachte zette de toon voor een wonderschone reportage van Eelco Meuleman over de voorstelling die choreografe Krisztina de Châtel en performancekunstenares Marina Abramović in het Van Goghmuseum voorbereiden naar aanleiding van het grafische werk van Egon Schiele (1890-1918). De Hongaarse en de Servische, die elkaar vinden in de hoekige tragiek van een Weens fenomeen, lijken fysiek sterk op elkaar. Abramović wil De Châtels dansers `ontdansen', dat wil zeggen ze minder vloeiend en gracieus laten bewegen, door ze met magneten onder hun schoenen op een stalen plaat te zetten en de door hen meest gehate muziek te gebruiken.

Ook een reportage van Jos van den Bergh over de Gentse beenhouwersdochter Berlinde De Bruyckere, die dode paarden en moderne kruisbeelden exposeert, droeg zinnig bij aan een uitnemende aflevering van R.A.M. Die kunstrubriek telt steeds minder missers (gisteren slechts het item over de lichamelijkheid van rockster Danko Jones) en begint onmisbaar te worden.