Wat is er nuttelozer: de liefde of de man?

Wetenschappers hebben het niet makkelijk. Járen steken ze in hun onderzoek – naar een deelaspect van een deelaspect van een subgebiedje waar nog nooit iemand van heeft gehoord en dat tot gegaap leidt op verjaardagen – en dan wordt hun baanbrekende werk slechts gelezen door de vijf stoffige vakgenoten die zich nog wel eens uit verveling met het onderwerp bezig houden. Ondertussen krijgen populair-wetenschappelijke prutsers die toevallig wél een sexy thema hebben alle publieke aandacht, signeersessies en hoge verkoopcijfers. Vroeg of laat moet dan het verlangen de kop opsteken om zelf ook eens zo'n luchtig boekje te produceren dat blijkbaar de voorwaarde is voor kranteninterviews en televisie-optredens met charmante presentatrices.

Zo kon het gebeuren dat er een week geleden opeens een stuk in de Telegraaf stond – het nieuws heeft NRC Handelsblad niet gehaald – dat Prof. dr. Ad J.J.M. Vingerhoets van de Universiteit van Tilburg dé oplossing gevonden heeft voor de keuzeproblemen van de moderne vrouw, en de hoge kosten van kinderopvang. We moeten simpelweg niet zo moeilijk moeten doen over polygamie, stelt Vingerhoets. ,,Dit kan het dilemma `kind of carrière' oplossen. De moderne vrouw rent op en neer tussen partner, kinderen, werk en huishouden. Deze taken kan zij zo met meerdere vrouwen delen. Dat bespaart de overheid ook nog veel gesubsidieerde kinderopvang.''

Het ei van Colombus! Waarom zijn wij vrouwen daar nou zelf niet op gekomen? Vrouwen zijn tenslotte alleen maar bereid om op elkaars kinderen te passen als ze met één en dezelfde man neuken, dat is bekend. En mannen zijn tenslotte niet bereid om `op en neer te rennen tussen partner, kinderen, werk en huishouden', ook dat is bekend. We kunnen van hen dan ook niet verwachten dat zíj op de kinderen gaan passen, of het huishouden doen. Ook dat is wetenschappelijk onderbouwd! ,,Huishoudelijk werk en de zorg voor kinderen maakt man niet gelukkig'', was de conclusie van een dissertatie waarop een week geleden iemand is gepromoveerd aan de Wageningen Universiteit. Vrouwen leggen zich véél makkelijker bij dergelijke taken neer.

Dat roept dan de vraag op of Vingerhoets wel consequent genoeg is in zijn bescheiden voorstellen. Zou het niet nog efficiënter zijn om in het rijtje `partner, kinderen, werk en huishouden' te gaan schrappen? En is het niet de factor `werk' (betááld werk, bedoelt Vingerhoets) die altijd maar weer voor de problemen zorgt? Bovendien zijn die banen hard nodig voor mannen die hun diverse vrouwen en kinderen moeten onderhouden.

Die Prof. dr. Ad J.J.M. Vingerhoets toch! Als hij niet al bestond, was hij wel uitgevonden door Koot en Bie (als die nog bestonden). Maar wie denkt dat er hier sprake is van een practical joke vergist zich – of het zou moeten zijn dat de héle Universiteit van Tilburg een practical joke is. De website van de UvT geeft immers uitgebreide informatie over de indrukwekkende staat van dienst van Vingerhoets (Chriet Titulaer-ringbaard en brilletje, volgens de foto). Zijn expertise `ligt met name op het gebied van stress, emoties, en kwaliteit van leven. Zijn bijzondere belangstelling gaat daarbij uit naar huilen, stress en vrijetijd”. We moeten zijn voorstellen dan ook niet afdoen als een `Modest Proposal' – het satirisch pamflet van Jonathan Swift uit 1729 waarin die voorstelde de Ierse kinderen vet te mesten en te slachten, zodat hun ouders er een aardig centje aan over zouden houden, en de Ierse hongersnood zou worden gelenigd.

Vingerhoets uitspraken zijn afkomstig uit een nieuw, over twee weken te verschijnen boek, De ondraaglijke lichtheid van de liefde, dat de professor samen met promovenda Miranda van Tilburg schreef (slechts één promovenda?, hoor ik u verwonderd vragen). Daarin verzamelden zij `op luchtige wijze de allernieuwste wetenschappelijke inzichten op het verschijnsel liefde'.

Wetenschappelijk? Helemaal nieuw zijn ze in ieder geval niet: ,,Voor bescherming was het voor vrouwen vroeger zinvol om een partner te hebben. Die beschermde vrouw en kind als ze over de onveilige savannes liepen. In 2005 is dat anders. Vrouwen kunnen tegenwoordig makkelijk alleen een kind opvoeden en hebben geen man meer nodig. Liefde is nu net als een blindedarm; een nutteloos overblijfsel uit een ver verleden,'' zegt de professor. ,,Voor je welbevinden en gezondheid is een huisdier nemen wellicht net zo goed.'' Verdomd, als dat niet lijkt op de ideeën die de bekende feministe Germaine Greer zo vaak heeft verkondigd! Een idyllisch samenlevingsverband van vrouwen, fijn ergens buiten op de boerderij, met veel paarden, kippen, konijnen, honden, katten en kinderen.

Alleen verdwijnt zo de polygamie wel een beetje uit zicht. Hier is in feite de man de blindedarm geworden, die je maar beter preventief kunt verwijderen. Want waarom zou je nog die ene man met z'n allen delen, als je toch al kinderoppas hebt?

Dat kan nooit de bedoeling zijn van professor Vingerhoets. Die verwijdert liever preventief de liefde. ,,Als iemand tegen je zegt: ik hou van jou, is de kans statistisch gezien behoorlijk groot dat je door hem mishandeld zult worden. Liefde biedt in elk geval geen enkele garantie op levensgeluk'', aldus de professor. De liefde zal in de toekomst mogelijk helemaal verdwijnen, denkt hij. ,,Maar de lust zal volgens de evolutieleer wel altijd blijven, we moeten ons immers voortplanten.''

Aha! Zo komen we dus van `A Modest Proposal' in een enkele reuzensprong bij Brave New World. In de dystopie van Aldous Huxley is liefde passé, promiscue seks verplicht, en worden kinderen verwekt in `broedcentra'. Levensgeluk is gegarandeerd, en bestaat uit consumeren en het slikken van de drug soma (,,Christendom zonder tranen''). Het is allemaal nog veel efficiënter en kostenbesparender dan wat Vingerhoets voorstelt, maar in de kern even tragisch.

Arme Prof. dr. Ad J.J.M. Vingerhoets. Hij wil – heel Nederlands – een garantie op levensgeluk. Inderdaad, werd de liefde getest door de Consumentenbond, dan zou er vast een waarschuwing volgen. Professor Vingerhoets heeft het product blijkbaar uitgeprobeerd, en wil nu zijn geld terug.