Spelletjes

Hiphop is vandaag de dag niet zozeer de muzikale stijlvorm met sterk vernieuwende trekken die het zo lang geweest is, en heel soms nog is, maar eerder een knap spel met stereotypen. Knap, vooral omdat het zo goed werkt. Nette, blanke types uit de middenklasse, en hoger, zijn immers mateloos gefascineerd door bling-bling, kogelgaten, vrouwonvriendelijk gedrag waar Ruud Lubbers nog wat van kan opsteken en andere parafernalia van een rauw leven in een ruige buurt.

En als een rapper eens afwijkt van een stereotype, dan breekt de publicitaire hel pas echt los. Ali B. is een mooi voorbeeld: een rapper, en een Marokkaan ook nog, die het goed meent. Vandaar dat hij niet van krantenpagina en beeldscherm is weg te slaan. Dat het dan teleurstellend zelden over de muziek gaat, moet de oprechte hiphop-liefhebber verdriet doen. Het is in wezen dezelfde strategie, natuurlijk, en dat heeft ook Eminem heel goed door. Hij beheerst het spelletje zo goed, dat zijn blanke huidskleur nauwelijks geleid heeft tot Vanilla Ice-achtige beschuldigingen van verwatering en vercommercialisering van het hiphop-erfgoed – hoe succesvol hij ook is.

De clip van zijn verse single `Mockingbird' is een nieuwe stap in die geraffineerde mediastrategie. De clip bestaat grotendeels uit home movies. Echte amateurfilmpjes, moeten we geloven, van Eminem, zijn toenmalige latere ex Kim, zijn dochtertje Hallie en nichtje Lanie. Een huiselijke Eminem dus, en zo zien we hem zelden. Het zijn best ontroerende beelden: twee spelende kleuters in verschillende leeftijdsstadia, op de schommel, bij de pakjes onder de kerstboom. Terwijl Eminem op de geluidsband bekent dat moeder Kim, ergens in de magere jaren, de cadeautjes had gekocht en toch volhield dat sommigen van de nalatige vader waren. (Geloven kinderen op die leeftijd niet meer in de kerstman, overigens?)

Zo naar is die Kim dus niet, ook al wordt in de clip wel de nadruk gelegd op haar verblijf in en terugkeer uit de gevangenis: wegens drugsdelicten, veel erger kun je het als ouder ook niet maken. Het is niet allemaal realisme wat de klok slaat, want deze beelden worden omlijst met Eminem die, bebrild, weemoedig en wel, naar deze filmpjes uit voorbije tijden staart.

Toch is deze clip niet zo'n breuk met Eminems imago als wel wordt aangekondigd. Zo'n kijkje in huiselijke kring is wel heel intiem, al worden de gezichten van de kinderen op iets oudere leeftijd keurig onherkenbaar gemaakt. Maar Eminems roerige privéleven, waaronder de strubbelingen met zijn ex, zijn wijd en zijd bekend, als ze al niet onderdeel zijn van zijn mediastrategie. Zelfs het studieuze brilletje, nog niet direct onderdeel van de hiphop-mode, maakte al eerder onderdeel uit van Eminems geinige spelletje met zijn eigen imago.