`Polly' verdacht van moord op activist Munir

De Indonesische activist voor de mensenrechten Munir, die vorig jaar werd vergiftigd in een vliegtuig op weg naar Nederland, is volgens een onderzoek het slachtoffer van een samenzwering.

Het kon niets worden, zeiden sceptici. De dood door vergiftiging van Munir, een vooraanstaande Indonesische activist voor de rechten van de mens, zou niet tot op de bodem worden uitgezocht.

Het lijkt er echter op dat zij ongelijk krijgen. Twee weken geleden rapporteerde een onafhankelijk `fact finding team' (TPF), ingesteld door president Susilo Bambang Yudhoyono, dat Munir het slachtoffer is van een samenzwering.

Sinds maandag wordt ene Pollycarpus Budihari Priyanto, piloot van de luchtvaartmaatschappij Garuda, aan de tand gevoeld door de recherche. Gisteravond is zijn status gewijzigd: van getuige werd hij officieel verdachte.

Op 7 september vorig jaar overleed Munir Said Thalib, 38 jaar jong, aan boord van Garudavlucht 974 tussen Jakarta en Amsterdam na een heftige braakaanval. Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) verrichtte autopsie op zijn lichaam en trof een dodelijke dosis arsenicum aan. In Munirs bloed werd 3,1 miligram arsenicum per liter gevonden – 1,7 miligram per liter is al dodelijk – en in zijn maag nog eens 465 miligram, die nog niet in het lichaam was opgenomen.

Munir stond aan de wieg van twee niet-gouvernementele organisaties: KontraS, dat opkomt voor de belangen van slachtoffers van overheidsgeweld, en Imparsial, dat onderzoek doet naar civiel-militaire relaties in Indonesië. Hij maakte door zijn onverschrokken kritiek op de strijdkrachten veel vijanden.

Op 24 november beloofde president Yudhoyono Munirs weduwe, Suciwati, een nauwgezet onderzoek naar de moord op Munir. Op 23 december stelde hij de TPF in, een onafhankelijke onderzoekscommissie, die bestaat uit politiemensen en juristen, onder wie leden van KontraS en Imparsial. Begin maart rapporteerde de TPF-voorzitter, politiegeneraal Marsudhi Hanafi, dat Munirs dood het gevolg was van een `criminele samenzwering' en niet van een `persoonlijke afrekening'.

De naam van Pollycarpus doet al maanden de ronde in de media. `Polly', een piloot van de nationale luchtvaartmaatschappij Garuda, had enkele dagen voor Munirs vertrek naar Nederland, waar de activist een cursus zou gaan volgen aan de Utrechtse rechtenfaculteit, contact met hem opgenomen. Munir had een economy-ticket en Polly bood hem een plaats aan in de business class. Een getuige zag hen, tijdens een tussenstop in Singapore, praten in een koffiehuis.

De TPF beschikt over een brief van de president-directeur van Garuda, Indra Setiawan, waarin hij Pollycarpus belast met `vluchtbeveiliging'. Dat is een merkwaardige opdracht voor een piloot en het is al helemaal vreemd dat zo'n lastgeving is ondertekend door de eerste man. Nader onderzoek van de TPF wees uit dat de brief was geantedateerd en in werkelijkheid was opgesteld enkele dagen na Munirs dood. Tijdens een hoorzitting in het parlement kwam een heftig transpirerende Indrawan hier niet uit. In de Indonesische pers wordt het vermoeden geuit dat Garuda zijn medeverantwoordelijkheid heeft willen toedekken door valsheid in geschrifte.

Munirs opvolger als voorzitter van KontraS, Usman Hamid, is lid van de onafhankelijke TPF. Hij kreeg dezer dagen uit anonieme bron inlichtingen dat de staatsveiligheidsdienst BIN betrokken zou zijn bij de dood van Munir. Hamid vond deze mededeling `link' – de bron van deze brisante beschuldiging weigerde immers zijn identiteit te onthullen – maar ,,ook belangrijk, omdat hij een aanwijzing is voor een mogelijk motief achter de moord op Munir''.

President Yudhoyono heeft alle overheidsdiensten gelast hun medewerking te verlenen aan zowel het recherche- als het TPF-onderzoek. Het hoofd van de BIN op het moment van Munirs dood, generaal b.d. Hendropriyono, is na de verkiezingsnederlaag van president Megawati Soekarnoputri, in september vorig jaar, afgetreden. Zijn opvolger, generaal b.b. Syamsir Siregar, heeft zich bereid verklaard tot een ontmoeting met de TPF, volgende week woensdag.