Obligatiemarkt onrustig

De winstwaarschuwing van General Motors (GM) van deze week heeft het vertrouwen in het kredietsysteem een opdoffer gegeven. Obligaties met 'investment-grade'-status (de hoogst haalbare) hebben bijna alle koerswinst van dit jaar moeten inleveren. Zogenoemde 'junk bonds' (obligaties die van kredietbeoordelaars de laagst mogelijke waardering krijgen) zijn dubbel zo hard getroffen. Brazilië heeft zijn wekelijkse obligatieverkoop moeten afzeggen. Nog geen maand geleden noemde voorzitter Alan Greenspan van de Federal Reserve (de Fed, het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken) de lage rendementen op staatsobligaties een 'raadsel'. Dit verschijnsel kon volgens hem niet kon duiden op een economische inzinking, omdat dat niet goed spoorde met nauwe 'credit spreads' (het verschil tussen de kapitaalmarktrente en de nominale rente van staatsobligaties). Nu hebben de markten een antwoord op dit raadsel gegeven. Sinds de uitspraken van Greenspan is het rendement op staatsobligaties gestegen van 4,2 naar 4,5 procent. Minder druk voor beleggers om hun heil elders te zoeken, rust voor de oververhitte kredietmarkt. Maar door de winstwaarschuwing van GM vroegen beleggers zich pas echt af of ze de risico's van obligaties niet te laag inschatten. Dat is belangrijk omdat de problemen van GM niet als donderslag bij heldere hemel komen. De vooruitzichten zijn wel slechter dan verwacht, maar de trend was al duidelijk, net als de waarschijnlijkheid dat Standard & Poor's de GM-obligaties zou afwaarderen.

Is dit het antwoord dat Greenspan wilde? Stijgende rendementen op obligaties en ruimere credit spreads komen hem misschien goed uit, maar hij zal niet graag zien dat de zaak uit de hand loopt. De vorige keer dat de obligatiemarkt in mineur was, in april 2004, veerde hij snel weer op. Beleggers overwonnen hun vrees voor een hogere kortetermijnrente en belegden opnieuw geleende fondsen in obligaties en kredieten, waardoor de koersen stegen. De rente was toen nog maar 1 procent. Maar toen de kredietmarkt in 2002 werkelijk in zijn voegen kraakte, lag dat niet zozeer aan de rentestand, maar aan de zwakte van de economie en bedrijfsbalansen. Die zijn nu in een veel betere conditie. Toch moet het Greenspan zorgen baren dat een rentestijging tot 2,5 procent genoeg was om grote bedrijven als GM in problemen te brengen.

De scherpe koersschommelingen tonen aan hoe moeilijk het is om een economie met veel geleend geld te beheersen. De Fed neemt het rentebesluit van komende week tegen de achtergrond van kwetsbare kredietmarkten enerzijds en stijgende olie- en grondstoffenprijzen anderzijds, nog afgezien van de zwakkere dollar. Als het al lastig is om voorspelbare problemen als die van GM goed te beheersen, hoe moeilijk moet het dan wel niet worden bij een echte onaangename verrassing.

Onder redactie van Hugo Dixon.

Voor meer commentaar:

zie www.breakingviews.com.

Vertaling Menno Grootveld.