Hotel Mama

Studenten gaan later het huis uit. Ze schamen zich er niet voor hun ouders te betrekken in het studentenleven.

ZACHT GEPRAAT klinkt in lokaal C116 van het Instituut voor Aardwetenschappen van de Universiteit Utrecht. ``Mam, doe voorzichtig'', zegt een studente vermanend tegen haar moeder die wat al te ijverig aan de knoppen van een microscoop draait. Even verderop weegt een jongen een kleurige steen in zijn hand. ``Ik studeer geologie, ik zou toch moeten weten welke steen dit is'', grapt hij tegen zijn vader.

De ouderdag van de faculteit Aardwetenschappen is een groot succes. Ruim 120 ouders, de meeste vergezeld door hun studerende dochter of zoon, zijn op de voorlichtingsdag afgekomen. De dag is zelfs zo populair dat een aantal ouders moest worden teleurgesteld. De gelukkigen die wél een plaatsje hebben weten te bemachtigen, worden deze zaterdag van 's ochtends tien tot 's middag vier uur voorgelicht over de studie van hun zoon of dochter.

In heel Nederland ontdekken universiteiten en hogescholen dat ouders een actievere rol spelen in het leven van hun studerende kroost. Dat studenten later het huis uitgaan, is een ontwikkeling die al langer te zien is. Maar studenten betrekken hun ouders ook op andere vlakken bij hun studie en leven, en daar schamen ze zich niet voor. Gevolg is wel dat studenten steeds later volwassen worden.

Volgens de Utrechtse hoogleraar jeugd en adolescentie Wim Meeus moet bij de overgang naar volwassenheid onderscheid worden gemaakt tussen relationele volwassenheid en economische zelfstandigheid. ``De relationele volwassenheid is sterk vervroegd. Jongeren krijgen eerder vriendjes en vriendinnetjes en experimenteren vroeger met seks.'' Maar echt op eigen benen staan, dat leren jongeren tegenwoordig veel later dan voorheen, aldus de hoogleraar. ``Ze beginnen steeds later aan een eigen gezin en gaan later de arbeidsmarkt op. De onvolwassenheid ten opzichte van de maatschappelijke carrière neemt duidelijk toe. Ouders worden daardoor automatisch meer betrokken bij de studieprestaties en het leven van hun kinderen, helemaal als die nog thuis wonen.''

``Ik word wel eens gebeld door studenten die vragen waar de collegezaal is'', zegt Grace Coert, studieadviseur politicologie van de Universiteit van Amsterdam. ``Vroeger kwamen studenten vooral bij mij wanneer ze écht een probleem hadden, nu komen ze ook voor andere zaken.'' Coert merkt dat studenten meer geneigd zijn haar te betrekken bij beslissingen. ``Zo overleggen ze soms of het verstandig is om op vakantie te gaan. Dan ben ik wel verbaasd, maar ik vind het niet misplaatst of vervelend.''

Ook decanen, die vanuit hun functie geregeld ouders te woord staan, merken duidelijk dat studenten minder snel volwassen worden. Volgens Jan Jansen, decaan van de studierichting Economie bij Avans Hogeschool in Brabant, is die ontwikkeling ook terug te zien in het onderwijs. ``Onze studenten nemen veel minder verantwoordelijkheid. Veel studenten denken dat het HBO een soort verlengstuk is van de middelbare school. Steeds meer VWO-ers kiezen om die reden voor het HBO. Jongeren denken dat ze automatisch kiezen voor volwassenheid, als ze naar de universiteit gaan.''

Voor Joris den Doop, praeses vicares bij studentenvereniging UMTC in Utrecht, is de ontwikkeling zeer herkenbaar. ``Ik hoor sommige van mijn medestudenten praten over school, in plaats van universiteit. Colleges noemen ze les.'' Studenten zijn serieuzer geworden, merkt Den Doop: ``Ik zat op onze sociëteit in het barbestuur. Op een gegeven moment waren er op sommige avonden nog maar drie of vier mensen. Uiteindelijk zijn we er mee gestopt.'' Om de huidige student aan zich te binden onderging UMTC het afgelopen jaar een radicale verandering, de ontgroening werd afgeschaft. ``Een ontgroening vraagt een zekere zelfstandigheid en daar heeft de huidige student geen zin in.''

Studenten blijven in toenemende mate gedurende hun héle schoolcarrière thuis wonen, ziet Marjo Klaver, directeur van de `School of Education' in Alkmaar en Haarlem: ``Het heeft ook een financiële oorzaak denk ik. De studiebeurs wordt steeds lager en thuis blijven wonen is behalve handig ook goedkoper.''

alles mag

Niet alleen studenten blijven gemiddeld langer thuis wonen, maar jongeren in het algemeen. Dat beiden langer blijven wonen in `Hotel Mama', zoals hoogleraar Meeus het noemt, heeft volgens hem een paar simpele redenen. ``Jongeren hebben thuis tegenwoordig een comfortabele kamer met alle faciliteiten. Dvd, televisie, you name it, they've got it. De behoefte aan individuele vrijheid die jongeren vroeger hadden, is er niet meer. Kinderen mogen thuis alles van hun ouders. Over vriendjes en vriendinnetjes doet niemand moeilijk. En jongeren hoeven thuis over het algemeen weinig te doen. Waarom zou je dan weggaan, als alles is geregeld?''

Doordat jongeren langer thuis wonen, hebben ouders zicht op (vrijwel) alles wat er gebeurt en daardoor bemoeien ze zich er ook meer mee. Dat is niet alleen te merken in het grote succes van ouderavonden en dagen, maar ook op de open dagen. ``Op open dagen komen steeds meer ouders mee'', bevestigt Coert. ``Je ziet soms moeder en dochter gearmd door de gangen lopen en beide stellen je dan even veel vragen.''

Zo ook Anne-Marie en Wouter Roerdink. Ze staan in de pauze van de ouderdag in Utrecht op de gang en bestuderen de geologische kaarten die aan de muren hangen. Hun dochter Desiree (20) is tweedejaars Aardwetenschappen, en woont nog thuis in Apeldoorn. ``Ze kan best een kamer krijgen, want ze staat al lang ingeschreven'', aldus Wouter Roerdink. ``Maar dat wil ze voorlopig niet, het bevalt haar goed zo.''

op kamers

Bij Desirees oudere zus was dat anders, die ging wel op kamers. ``Zij liet zich ook minder over haar studie uit'', vertelt Anne-Marie Roerdink. ``Desiree is thuis voortdurend hele colleges aan het geven. Daarom zijn we ook gekomen vandaag. We wilden nu wel eens zelf zien wat ze hier doet, de sfeer proeven. Daar komt bij dat we het onderwerp ook erg interessant vinden.''

Dat ze meer worden betrokken bij de studie van hun dochter ligt volgens Wouter Roerdink aan het feit dat de verschillen tussen de generaties minder scherp zijn. ``Ouders en kinderen gaan meer op basis van gelijkheid met elkaar om'', zegt hij. Anne-Marie Roerdink: ``Jongeren hebben minder de neiging om zich af te splitsen, om hun eigen individualiteit te bevechten. Ze schamen zich ook minder voor hun ouders.'' Ze werken allebei in het onderwijs – Wouter op een MBO en Anne-Marie op een middelbare school – en daar zien ze dezelfde ontwikkeling. Wouter: ``De voorlichtingsavonden zijn populair, het wordt steeds meer gezien als een familie-uitje.''

Ouders pakken ook massaal de telefoon om naar hun zoon of dochter te informeren. Decaan Jansen zegt bedolven te worden onder bezorgde telefoontjes. Ook Klaver, directeur van de `School of Education', merkt dat decanen binnen haar instelling geregeld worden gebeld. ``Wij proberen zoveel mogelijk vragen te beantwoorden, maar studieresultaten geven we niet. Die zijn alleen voor de studenten zelf.'' Studieadviseur Coert weigert pertinent antwoord te geven als ouders bellen. ``Als een kind gaat studeren, is het volwassen, vinden wij. Er belde een keer een vader die wilde weten of zijn zoon geslaagd was, want dan zou zijn zoon de auto meekrijgen. Zijn zoon zei dat hij geslaagd was, maar de vader wilde het eerst van mij horen. Ik heb niks gezegd. Of die moeder die belde om te vragen of haar dochter inderdaad naar college kwam. Ook daar heb ik niet op geantwoord.''

luxe

Uit een onderzoek van de UvA is gebleken dat thuis blijven wonen een positief effect heeft op de studieresultaten. Ook decaan Jansen vindt de bemoeienis van de ouders niet altijd vervelend. ``Ouders stimuleren hun kinderen om hard te studeren.'' Maar hoogleraar Meeus vindt deze ontwikkeling niet onverdeeld goed. ``Kinderen worden in Nederland heel luxe opgevoed, daardoor krijgen ze het idee dat alles wel voor ze wordt geregeld. Ze komen er steeds later achter dat dit idee niet klopt. Dat is een groot probleem, want als deze jongeren dan geconfronteerd worden met de werkelijke wereld, kan dat rauw op hun dak vallen. Ze krijgen meer aansluitproblemen op de arbeidsmarkt en in hun latere zelfstandige leven.''

De ouders in Utrecht willen in ieder geval alles weten over wat hun kinderen op de universiteit meemaken. Ze trotseren kou, wind en regen, terwijl ze aandachtig naar docent Henk van der Meer luisteren die staand voor een groene, stoere jeep vol apparatuur uitlegt hoe de grondwaterspiegel in kaart wordt gebracht. Tijdens vier practicumrondes leren de ouders heel direct wat hun kinderen aan het doen zijn. Martin van Beek is met zijn dochter Diane (20) mee. ``We horen thuis veel over de belasting van de verschillende vakken, en zien de dikke boeken liggen'', zegt hij. ``Op deze manier gaat het meer spreken.''

Diane woont op kamers maar is elk weekend thuis. Dat ze haar ouders goed op de hoogte houdt van haar studie, blijkt als ze vertelt dat ze nooit een hertentamen hoefde te doen. ``Jawel'', verbetert haar vader haar. ``Eén keer, voor scheikunde.'' Diane schudt haar hoofd. ``Dat moest iedereen over doen, dat vak was niet goed gegeven.'' Martin van Beek knikt: hij weet het weer.