Henry Petersen: mijn oud-collega's hebben mij erdoor heen geholpen

De Deen Henry Petersen (60) is anderhalf jaar geleden ontslagen. Hij had veertig jaar gewerkt bij de grote houtfabriek Junckers, in het kleine Deense havenstadje Koege, maar moest samen met 165 anderen vertrekken toen het bedrijf financiële problemen kreeg. Hij werkte op dat moment in een zaagmolen die werd vervangen door een moderne installatie, waar minder mensen voor nodig waren. Petersen wilde graag blijven, maar hij was oud. In Denemarken geldt niet, zoals in Nederland, de regel last in, first out. Denemarken is daar soepeler in, zoals in het hele ontslagrecht. Het was dus noch moeilijk, noch kostbaar voor Junckers om Petersen te ontslaan. Anders dan in Nederland heeft een Deense werkgever daarvoor geen vergunning van het CWI of toestemming van de rechter nodig. Na veertig jaar was de opzegtermijn voor Petersen vier maanden, en had hij geen recht op een ontslagvergoeding.

Petersen ziet dat niet als onrechtvaardig, zegt hij schouderophalend. Zo is de praktijk in Denemarken: je wordt makkelijk ontslagen, maar ook makkelijk weer aangenomen. ,,Sommige werknemers bij Junckers zijn al twee of drie keer ontslagen en later weer aangenomen, omdat de productie tijdelijk omlaag moest.'' Maar snel weer een baan krijgen gaat niet op als je ouder bent. Hij heeft meer dan een jaar tevergeefs geprobeerd om werk te vinden. ,,Werken was mijn leven'', zegt de vrijgezel, die een moeilijke periode doormaakte na zijn ontslag. Hij zegt dat zijn oud-collega's, die elkaar in een speciaal daarvoor opgerichte vereniging nog regelmatig zien, hem er doorheen geholpen hebben.

Petersen was voor zijn inkomen volledig aangewezen op het systeem van werkloosheidsuitkeringen. Dit vrijwillige systeem werd oorspronkelijk helemaal door de vakbeweging uitgevoerd, en 80 procent van de Deense werknemers heeft zich verzerkerd bij deze `Kaessen' die voor twee derde met belastinggeld worden gefinancierd. De uitkeringen in Denemarken zijn riant, zegt zelfs de vakbeweging. ,,Ik ging er na mijn ontslag 10 procent op achteruit'', zegt Petersen. De gemiddelde werknemer met een lagere opleiding krijgt meer dan 80 procent van zijn vroegere salaris vergoed, gedurende vier jaar. Het pakt overigens minder goed uit voor hoger opgeleide werknemers, doordat er een maximum aan de uitkering zit, net als in Nederland.

Die hoge uitkeringen, gekoppeld aan de ruime mogelijkheden voor scholing en banenprogramma's, zijn de reden dat de Deense vakbeweging instemt met het soepele ontslagrecht. Werklozen mogen het een jaar zelf proberen, maar daarna moeten ze beginnen met een opleiding, stage of gesubsidieerd werk. Een duur systeem, dat volledig door de staat wordt betaald.

In sommige gevallen mogen werklozen zelfs al beginnen met een opleiding terwijl ze in hun opzeggingstermijn zitten. ,,Ik heb Engels, geschiedenis, en computerles gehad'', zegt Petersen. De ongeschoolde werknemer wilde een diploma halen om zijn kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Maar na een jaar solliciteren en studeren heeft hij het opgegeven. ,,Ik ben dit jaar met vervroegd pensioen gegaan.''