Echt waar

Voor de zekerheid staat in het bijschrift bij dit plaatje uit Nature (3 maart) nog maar eens expliciet dat bovenstaande rijtjes schaakstukken identiek zijn, hoewel ieder mens de bovenste stukken als licht en de onderste als donker ziet. Deze optische illusie is een klassieker uit de Gestaltpsychologie: het héle beeld bepaalt wat we zien. De `vergissing' ontstaat omdat de hoeveelheid licht van een object dat het menselijk oog ontvangt maar voor een deel wordt bepaald door de feitelijke `lichtheid' van dat object (de hoeveelheid licht die het reflecteert). Andere factoren zijn de beschikbare hoeveelheid licht, de transparantie van de lucht etc. Het brein rekent voortdurend terug naar de `ware' helderheid van een object: een sneeuwbal in het halfduister is voor ons even wit als in het volle licht. Onderzoekers in Nature hebben de complexiteit van deze berekening blootgelegd.